Prawo dotyczące modernizacji budynków wprowadzane przez lobby | Eksperci oszołomieni: Czy prawo grzewcze CDU jest jeszcze bardziej chaotyczne niż projekt Habecka?

„Bio-schody” ujawnione: Dlaczego nowe prawo nie może fizycznie działać

Sprawa Katheriny Reiche: Czy lobby gazowe pisze nowe przepisy dotyczące ogrzewania?

CDU/CSU obiecało znieść szeroko dyskutowaną ustawę Roberta Habecka o energetyce budowlanej (GEG) i zastąpić ją praktycznym, neutralnym technologicznie modelem. Jednak projekt nowej „Ustawy o modernizacji budynków” (GMG), przedstawiony przez rząd koalicyjny CDU/CSU-SPD, spotyka się z druzgocącą krytyką ze wszystkich stron – w stopniu, który zaskoczył nawet doświadczonych obserwatorów politycznych.

• Krajowa Rada Kontroli Regulacyjnej mówi o bezprecedensowej katastrofie technicznej
• Eksperci ds. ochrony środowiska ostrzegają przed rażącym brakiem realizacji celów klimatycznych
• a przedstawiciele miasta obawiają się niemożliwego do rozwiązania chaosu infrastrukturalnego.

W centrum burzy znajdują się fizycznie nierealistyczne „bio-schody”, pułapka kosztowa dla milionów najemców i właścicieli domów, a także minister gospodarki, którego bliskie powiązania z przemysłem gazowym rodzą palące pytanie: czyim interesom tak naprawdę służy to prawo? Głęboka analiza projektu, który obala obietnicę deregulacji i niedrogiej transformacji energetycznej.

W związku z tym:

• Kosztem małych i średnich przedsiębiorstw: jak duże firmy energetyczne korzystają z nowej polityki

Jak lobby gazowe weszło do rządu – i dlaczego to nie był przypadek

Od sporu o ogrzewanie koalicji sygnalizacji świetlnej po samozniszczenie Unii

Niewiele projektów ustaw spolaryzowało niemiecką politykę wewnętrzną w ostatnich latach tak bardzo, jak tzw. ustawa o ogrzewaniu. Kiedy wiosną 2023 roku minister gospodarki Robert Habeck przedstawił swój projekt nowelizacji ustawy o energetyce budowlanej (GEG), wybuchła burza społeczna o natężeniu praktycznie niespotykanym w najnowszej historii niemieckiego ustawodawstwa. Główne żądanie było obiektywnie uzasadnione: od 2024 roku nowo instalowane systemy grzewcze powinny być zasilane co najmniej w 65% energią ze źródeł odnawialnych, aby stopniowo wprowadzić sektor budowlany na ścieżkę przyjazną dla klimatu. Nastąpiła wielomiesięczna wymiana ciosów, w której CDU/CSU systematycznie oczerniało ustawę jako biurokratyczne monstrum, narzucane społecznie i przejaw paternalistycznej polityki ekologicznej. CDU/CSU wykorzystało tę kwestię w kampanii wyborczej do Bundestagu w latach 2024/2025 i obiecało uchylenie ustawy o ogrzewaniu, jeśli dojdzie do władzy.

Czarno-czerwona koalicja pod wodzą Friedricha Merza spełniła tę obietnicę – i to w sposób, który zaskoczył nawet dobrze nastawionych obserwatorów. 14 maja 2026 roku Narodowa Rada Kontroli Regulacyjnej (NKR), niezależny, wolontariacki organ doradczy ds. redukcji biurokracji, opublikowała miażdżącą ocenę planowanej Ustawy o Modernizacji Budynków (GMG). Przewodniczący NKR, Lutz Goebel, określił projekt ustawy jako jeden z najsłabszych i najbardziej niepraktycznych wniosków przedłożonych Radzie w ostatnich latach. Stwierdził, że znaczne fragmenty tekstu są ledwo zrozumiałe, niepotrzebnie skomplikowane i często niezrozumiałe dla osób, których dotyczą. Ironią losu jest to, że ta sama partia, która przez lata krytykowała ustawę Habecka ze względu na jej rzekomą złożoność, przedstawia teraz projekt ustawy, który jest krytykowany jeszcze ostrzej – tego zbiegu okoliczności nie sposób nie zauważyć.

Opiekun instytucjonalny mówi – i nikt nie słucha

Krajowa Rada Kontroli Regulacji nie jest podmiotem, którego można oskarżyć o stronniczość polityczną. Organ ten został powołany w 2006 roku za czasów ówczesnej wielkiej koalicji rządzącej w celu systematycznego przeglądu projektów aktów prawnych pod kątem ich biurokratycznego obciążenia i przejrzystości. Jego członkami są wolontariusze, eksperci z biznesu, administracji i środowiska akademickiego, niezależni od żadnej linii rządu. Jeśli rada ta, w swojej historii, uzna ustawę za jedną z najgorszych, jakie kiedykolwiek uchwaliła, ma to swoją wagę – niezależnie od tego, kto aktualnie sprawuje władzę.

W przypadku ustawy o modernizacji budynków, NKR (Narodowa Rada Kontroli Regulacyjnej) nie tylko wyraziła formalną krytykę, ale także wydała kompleksowe potępienie jej treści. Goebel zwrócił uwagę, że nawet stowarzyszenia branży grzewczej – czyli przedstawiciele sektorów, które z pewnością nie są zainteresowane zaostrzeniem polityki klimatycznej – powoływały się na poważne problemy z wdrożeniem i brak praktycznej stosowalności. NKR szczególnie krytycznie odniosła się do przepisów regulujących alokację kosztów dodatkowych przy instalacji systemów ogrzewania opalanych paliwami kopalnymi, które wielu właścicieli domów mogło wdrożyć jedynie z pomocą zewnętrznych konsultantów. Ktokolwiek obiecuje mniej biurokracji, nie powinien wprowadzać przepisów, które wprowadzają nową niepewność, nowe wymogi dokumentacyjne i nową złożoność, stwierdził jednoznacznie Goebel w swoim apelu do Bundestagu (parlamentu federalnego Niemiec).

Fakt, że Narodowa Rada Kontroli Regulacyjnej (NKR) wzywa władzę ustawodawczą do gruntownej poprawy procesu parlamentarnego i poważnego przeanalizowania propozycji stowarzyszeń zawodowych, jest zjawiskiem niezwykłym. Jest to zinstytucjonalizowany głos ekspertów, wzywający rząd do odrobienia pracy domowej – głos, który jak dotąd pozostał w dużej mierze niesłyszany.

Bio-Schody: obietnica zbudowana na piasku

Centralnym elementem Ustawy o Modernizacji Budynków jest tzw. „bioschody”, mechanizm mający zastąpić zniesiony wymóg 65% udziału energii odnawialnej. Zasada ta początkowo wydaje się rozsądna: nowe systemy ogrzewania gazowego i olejowego mają być stopniowo eksploatowane z coraz większym udziałem gazów przyjaznych dla klimatu. Od 2029 roku obowiązywać będzie dziesięcioprocentowy udział gazu ekologicznego, który w kolejnych etapach wzrośnie do 30% do 2035 roku i 60% do 2040 roku. Ponadto, od 2028 roku obowiązywać będzie tzw. udział gazu ekologicznego w istniejących systemach, który będzie wynosił jeden procent.

Problem nie leży w samej zasadzie, lecz w fizyce dostępnego paliwa. Aby spełnić dziesięcioprocentowy limit dla nowo instalowanych systemów grzewczych od 2029 roku, potrzebne byłoby około 22,5 terawatogodzin biometanu. Jednak w 2024 roku do sieci w Niemczech wprowadzono zaledwie 10,7 terawatogodzin biometanu – a nawet z tej ilości jedynie ułamek był faktycznie dostępny do ogrzewania. Według Niemieckiej Agencji Energii (dena), zaledwie 0,68 terawatogodziny było wykorzystywane wyłącznie do produkcji ciepła. Różnica między zapotrzebowaniem na bioschody a faktyczną dostępnością była zatem od samego początku ogromna.

Co gorsza, rozwój krajowej produkcji biometanu napotyka na trudności. Gwałtowny wzrost produkcji biogazu doprowadziłby do konkurencji gruntów rolnych z produkcją żywności – klasyczny dylemat w kontekście wykorzystania bioenergii. Import z Danii, Wielkiej Brytanii i Holandii uzupełnił krajową produkcję o około 3,5 terawatogodziny w 2024 roku, ale te kraje-dostawcy nie dysponują również wystarczającymi wolumenami eksportu, aby sprostać potencjalnie rosnącemu popytowi w Niemczech. Niemiecka Federacja Energii Odnawialnej (BEE) podsumowała to następująco: Plan przejścia na bioenergię w obecnej formie jest zbyt mało ambitny, a jego cel 60% udziału energii odnawialnej do 2040 roku to po prostu krok wstecz w porównaniu z poprzednią zasadą 65%.

Syntetyczny gaz ziemny i wodór również nie mogą przynieść krótkoterminowej ulgi: krajowa produkcja przyjaznego dla klimatu wodoru jest wciąż w powijakach, a bezpieczne kontrakty na dostawy na znaczną skalę nie istnieją. „Bio-schody” opierają się zatem na paliwach, których po prostu nie ma w wymaganych ilościach – przynajmniej nie w ramach czasowych, w których mają obowiązywać wymogi prawne. Rezultat jest przewidywalny: każdy, kto instaluje nowy system ogrzewania gazowego w oparciu o te przepisy, prędzej czy później albo zostanie zaskoczony gwałtownym wzrostem kosztów paliwa, albo skonfrontowany z rzeczywistością, że obiecane zielone gazy są niedostępne.

Nie udało się osiągnąć celów klimatycznych – co było przewidywalne

Sektor budowlany jest jednym z najbardziej uporczywych problemów w niemieckiej polityce klimatycznej. W 2024 roku emisja gazów cieplarnianych wyniosła około 101 milionów ton, co oznacza, że ​​nie udało się osiągnąć prawnie narzuconego celu sektorowego o około pięć milionów ton. W 2025 roku emisja z budynków wzrosła nawet o 3,4% do 103,4 miliona ton, co Federalne Ministerstwo Środowiska częściowo przypisuje zimnej pogodzie, ale jednocześnie przyznaje, że ogólny postęp był niewystarczający. Do 2030 roku emisje mają spaść do około 65 milionów ton – na tym poziomie Niemcy obecnie beznadziejnie pozostają w tyle.

W badaniu opublikowanym w marcu 2026 roku określono w liczbach koszty polityki klimatycznej wynikające z Ustawy o Modernizacji Budynków: Planowane zniesienie wymogu 65-procentowej redukcji emisji skutkowałoby skumulowaną dodatkową emisją CO2 o 108 do 172 milionów ton do 2040 roku w porównaniu z prawnie określonym budżetem emisji. Sam wymóg 65-procentowej redukcji doprowadził do redukcji emisji CO2 o 9,6 miliona ton w 2030 roku i 30,2 miliona ton w 2040 roku – co stanowi ponad 80 procent całkowitego efektu redukcji emisji wynikającego z Ustawy o Modernizacji Budynków. Jego zniesienie skutecznie sprawiło, że najważniejszy instrument ochrony klimatu w sektorze budowlanym stał się nieskuteczny.

Jeszcze bardziej godne uwagi jest to, że rząd niemiecki przyznał w swoim projekcie, że wiarygodne oszacowanie kosztów nie jest możliwe – przyznanie bezprecedensowe w historii współczesnego prawodawstwa. Uchwalenie ustawy, której skutków ekonomicznych sam rząd nie odważy się oszacować, jest nieodpowiedzialne. Co więcej, Komisja Europejska nakazała Niemcom pełną transpozycję nowej unijnej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (EPBD) do prawa krajowego do maja 2026 r. – dyrektywa stanowi między innymi, że od 2030 r. nowe budynki nie mogą już generować emisji CO2 z paliw kopalnych. Niemiecka Federacja Energii Odnawialnej (BEE) jednoznacznie skrytykowała fakt, że ustawa o modernizacji budynków nie spełnia tych wymogów: projekt nie zagraża ani zgodności z unijną dyrektywą w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, ani wiarygodnemu kształtowaniu ścieżki transformacji w sektorze ciepłownictwa.

Miasta w dylemacie: trzy sieci, brak planu

Niemiecki Związek Miast i Gmin, jedna z najbardziej wpływowych grup interesów miejskich w Niemczech, nie sprzeciwił się fundamentalnie ustawie o modernizacji budynków – sformułował jednak krytykę strukturalną, która bezlitośnie obnaża jej wady logiczne. Dyrektor zarządzający Berghegger stwierdził, że jednoczesne utrzymanie sieci gazowych, rozbudowa sieci elektroenergetycznych dla powszechnego stosowania pomp ciepła i budowa nowych sieci ciepłowniczych nie mogą być celem długoterminowym. Tylko lokalne planowanie ciepłownictwa komunalnego może określić, która infrastruktura jest sensowna.

Krytyka ta uderza w sedno jednej z fundamentalnych wad konstrukcyjnych ustawy. Gminy są prawnie zobowiązane na mocy prawa federalnego do prowadzenia lokalnego planowania ciepłowniczego – wiele miast jest już na ostatniej prostej tego gigantycznego zadania planistycznego, podczas gdy nowe prawo podważa ich podstawy planistyczne sprzecznymi zachętami finansowymi. Berghegger wyraźnie ostrzegał, że transformacja cieplna stanie się ekonomicznie nieefektywna i obciąży finansowo mieszkańców, firmy i gminy, jeśli przepisy nowej ustawy doprowadzą do splątania równoległych systemów infrastrukturalnych. Miasta skrytykowały również brak wiarygodnej strategii dotyczącej biometanu: niezawodność jest szczególnie ograniczona w odniesieniu do wykorzystania gazów cieplarnianych. Niemiecki Związek Miast powtórzył tę krytykę i zaapelował o wcześniejsze wyjaśnienie kluczowych kwestii oraz o większe wsparcie ze strony rządu federalnego i landów w zarządzaniu transformacją cieplną pod względem finansowym i planistycznym.

Nasze doświadczenie w zakresie rozwoju biznesu, sprzedaży i marketingu w UE i Niemczech – Zdjęcie: Xpert.Digital

Obszary zainteresowań branży: B2B, digitalizacja (od AI do XR), inżynieria mechaniczna, logistyka, odnawialne źródła energii i przemysł

Więcej informacji tutaj:

• Centrum Biznesu Ekspertów

Centrum tematyczne oferujące spostrzeżenia i wiedzę specjalistyczną:

• Platforma wiedzy obejmująca gospodarki globalne i regionalne, innowacje i trendy branżowe
• Zbiór analiz, spostrzeżeń i informacji ogólnych na temat obszarów, na których się koncentrujemy
• Miejsce, w którym można zdobyć wiedzę i informacje na temat bieżących wydarzeń w biznesie i technologii
• Centrum dla firm poszukujących informacji na temat rynków, cyfryzacji i innowacji branżowych

Najemcy i właściciele: Kto płaci rachunek?

Społeczno-polityczny wymiar ustawy jest nie mniej kontrowersyjny niż jej wymiar klimatyczny. Zniesienie wymogu 65% i wprowadzenie „bioschodów” stwarza absurdalną sytuację: właściciele mieszkań mogą nadal instalować tanie systemy ogrzewania gazowego lub olejowego, podczas gdy bieżące koszty paliwa, w szczególności rosnące ceny CO2 i rosnące opłaty za sieć gazową, są przerzucane na najemców. Aby przynajmniej złagodzić ten oczywisty konflikt interesów, koalicja uzgodniła podział kosztów: właściciele mieszkań będą odtąd zobowiązani do ponoszenia połowy opłat za emisję CO2, opłat za sieć gazową i dodatkowych kosztów bioschodów.

Prezes Stowarzyszenia Właścicieli Nieruchomości, Warnecke, wyraził zaniepokojenie obciążeniem finansowym, jakie nowe przepisy nałożą na właścicieli nieruchomości. Argumentował, że rządząca koalicja przerzuca koszty ponoszone przez państwo na właścicieli nieruchomości, co ostatecznie pozbawi ich funduszy na modernizację budynków. Organizacje ekologiczne i Partia Zielonych wskazały jednak, że system podziału kosztów jedynie maskuje prawdziwy problem: koalicja rozwiązuje problem, który sama stworzyła. Monachijski Instytut Ochrony Środowiska określił to jako pułapkę kosztową: każdy, kto ulegnie pokusie zainstalowania nowego systemu ogrzewania gazowego, powinien spodziewać się gwałtownego wzrostu kosztów w przyszłości, a nawet odłączenia domu od sieci gazowej.

W związku z tym:

• Czyja republika? Siła lobby biznesowego w Niemczech

Katherina Reiche: Drzwi obrotowe jako modelka zawodowa

Żaden inny aspekt ustawy o modernizacji budynków nie budzi tylu kontrowersji, co kwestia tego, czyim interesom ustawa ta faktycznie służy – i kto za nią odpowiada. Katherina Reiche, federalna minister gospodarki w rządzie Merza, to postać, wokół której koncentruje się ta debata. Ta chemiczka z Luckenwalde, z wykształcenia chemiczka, była posłanką do Bundestagu z ramienia CDU w latach 1998–2015 i piastowała stanowiska sekretarzy stanu w Federalnym Ministerstwie Środowiska i Federalnym Ministerstwie Transportu. W 2015 roku płynnie – bez okresu karencji – objęła stanowisko dyrektor zarządzającej Związku Przedsiębiorstw Komunalnych (VKU), co zapoczątkowało pierwszą debatę na jej temat.

Od 2020 roku objęła stanowisko przewodniczącej zarządu Westenergie AG, spółki zależnej E.ON i jednego z największych regionalnych operatorów sieci gazowych w Niemczech. Westenergie zarządza ogólnokrajową siecią infrastruktury elektroenergetycznej, gazowej i wodociągowej, posiada mniejszościowe udziały w licznych regionalnych przedsiębiorstwach komunalnych, a tym samym ma żywotny interes ekonomiczny w utrzymaniu sieci gazu ziemnego. W 2025 roku, bezpośrednio po zmianie rządu, Reiche ponownie przeszła bezpośrednio z zarządu korporacji do Federalnego Ministerstwa Gospodarki i Energii, bez okresu karencji. Od samego początku opozycja wskazywała na przeszłość Reiche jako głównego lobbysty branży gazowej; SPD, jak sama przyznała, wydawała się skruszona.

To, co nastąpiło później, jeszcze podsyciło te obawy. W kwietniu 2026 roku „Der Spiegel” ujawnił, że Ministerstwo Gospodarki Reicha aktywnie zabiegało o argumenty od firmy energetycznej EnBW na rzecz wykorzystania elektrowni gazowych zamiast magazynów energii. EnBW – firma o najwyższych wydatkach na lobbing w całych Niemczech – początkowo nie zarejestrowała odpowiedniego dokumentu lobbingowego i przesłała go dopiero na prośbę „Der Spiegel”, łamiąc tym samym zasady rejestracji, jak podaje LobbyControl. LobbyControl ostro skomentował ten incydent: Po raz kolejny stało się jasne, że Reiche zlecała argumenty na rzecz swojej regresywnej polityki paliw kopalnych właśnie tym podmiotom, które czerpały zyski z ciągłego istnienia modeli biznesowych opartych na paliwach kopalnych. Lobby gazowe praktycznie siedziało przy stole, gdy Reiche negocjowała strategię dotyczącą elektrowni z Komisją Europejską.

Transparency International Niemcy ostrzegło, że ministrowie nie mogą kierować się w swoich decyzjach jednostronnymi interesami i zaniedbywać dobra wspólnego. Jeśli raporty są rzetelne, Reiche pozwolił, aby właśnie takie interesy partykularne kierowały jego decyzją dotyczącą zaopatrzenia w energię. Ekonomistka Claudia Kemfert skrytykowała również fakt, że ministrowie CDU, tacy jak Reiche, przechodzą bezpośrednio z sektora prywatnego do polityki, nie zachowując niezbędnego dystansu.

W związku z tym:

• Katherina Reiche: Zbawicielka przemysłu czy rzeczniczka korporacyjnego lobbingu? Ciemne strony ministra gospodarki

Otwartość technologiczna jako termin ogólny

Niemiecki rząd uzasadnia Ustawę o Modernizacji Budynków hasłem neutralności technologicznej. Zgodnie z oficjalnymi komunikatami rządu, ustawa ta sprawia, że ​​modernizacja budynków staje się bardziej otwarta technologicznie, elastyczna, praktyczna i prostsza. Właściciele mogą teraz sami decydować, jaki rodzaj systemu ogrzewania chcą zainstalować. Ta retoryka brzmi przekonująco – ale maskuje fundamentalną logikę polityki gospodarczej i klimatycznej.

Prawdziwa neutralność technologiczna oznaczałaby, że wszystkie opcje ogrzewania konkurowałyby na uczciwych warunkach – to znaczy, że pompy ciepła, ogrzewanie miejskie, biomasa, wodór i gazy kopalne byłyby wykorzystywane w ramach identycznych ram. Zamiast tego, Ustawa o Modernizacji Budynków (BDM) strukturalnie faworyzuje opcję opartą na paliwach kopalnych: wymóg 65% zostaje zniesiony, zakaz eksploatacji systemów ogrzewania zasilanych paliwami kopalnymi od 2045 roku zostaje zniesiony, a „bioschody” opierają się na paliwach alternatywnych, które nie są dostępne w wymaganych ilościach. Jednocześnie, chociaż pompy ciepła są nadal dotowane, sygnał dla konsumentów jest jasny: każdy, kto dziś kupuje nowy system ogrzewania gazowego, działa zgodnie z prawem, a nawet otrzymuje ochronę kosztów w ramach alokacji kosztów najemcy.

Niemiecki Związek Ochrony Środowiska i Przyrody (BUND) zwięźle podsumował konsekwencje: nie tylko systemy ogrzewania olejowego i gazowego będą nadal instalowane bez ograniczeń, ale będą mogły również nadal działać na paliwach kopalnych nawet po 2045 roku. Oznacza to, że minister gospodarki Reiche w praktyce rezygnuje z celu klimatycznego na 2045 rok. Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna (CDU/CSU) przedstawia to jako rozwiązanie poważnego konfliktu społecznego – przewodniczący klubu parlamentarnego CDU/CSU, Jens Spahn, świętował to porozumienie, deklarując, że era nękania i paternalizmu dobiegła końca, a kotłownia znów stanie się sprawą prywatną. Ignoruje się fakt, że globalne zmiany klimatu nie stanowią wyjątku dla niemieckich kotłowni, które po prostu zostają zepchnięte do sfery prywatnej.

Opór społeczny rośnie

Sprzeciw wobec ustawy o modernizacji budynków jest powszechny i ​​stale rośnie. Na platformie petycji WeAct, kampania Campact zatytułowana „Stop koszmarowi ogrzewania – chroń cele klimatyczne!” zebrała już 150 000 podpisów. Organizacje ekologiczne, takie jak BUND (Przyjaciele Ziemi, Niemcy), nazwały ją bankructwem polityki klimatycznej i zażądały, aby rząd wstrzymał wdrażanie nieodpowiedzialnej ustawy podczas konsultacji międzyresortowych. Lider Partii Zielonych, Felix Banaszak, skrytykował rządzącą koalicję, stwierdzając, że choć deklarują oni realizację celów klimatycznych, ustawa ta w rzeczywistości zwiększy koszty użytkowania i zagrozi realizacji celów klimatycznych.

Krytyczne głosy napływały również ze strony branży. Niemiecki Związek Energii Odnawialnej (BEE) skarżył się, że ciągłe przesuwanie terminów i wprowadzenie mniej ambitnej ustawy następczej eliminują istotne zachęty inwestycyjne w tym sektorze. Pewność planowania – kluczowy czynnik w przypadku kapitałochłonnych inwestycji w pompy ciepła, sieci ciepłownicze i odnawialne systemy grzewcze – zostałaby dodatkowo osłabiona, a nie wzmocniona, przez ustawę o modernizacji budynków. Podczas gdy rzemieślnicy i producenci przyjaznych dla klimatu technologii grzewczych muszą opierać swoje planowanie mocy na wiarygodnych sygnałach politycznych, rząd federalny wysyła sygnał, że gazowe systemy grzewcze pozostaną realną opcją na zawsze.

Problem strukturalny: drzwi obrotowe i dobro wspólne

Ustawa o modernizacji budynków to coś więcej niż tylko źle skonstruowany akt prawny – to symptom strukturalnego problemu w niemieckiej polityce energetycznej. Kiedy decydenci, tacy jak Katherina Reiche, przechodzą bezpośrednio z gabinetów dyrektorów dużych firm energetycznych do urzędów politycznych bez okresu karencji ani zabezpieczeń instytucjonalnych, powstaje szara strefa, w której interesy korporacji i dobro publiczne są praktycznie nieodróżnialne. Nie jest to atak na osobistą integralność Reiche – to instytucjonalna krytyka systemu, który pozwala na takie zmiany bez konieczności stosowania skutecznych zabezpieczeń.

Wiele krajów demokratycznych ma wiążące okresy karencji, które uniemożliwiają byłym prezesom bezpośrednie kierowanie ministerstwami regulującymi działalność ich byłych firm. W Niemczech takie regulacje istnieją jedynie w formie szczątkowej – i, jak pokazuje sprawa Reiche, nie są one konsekwentnie egzekwowane. Istnieje również problem z polityką medialną: w dyskursie wokół ustawy o modernizacji budynków dominują dwie skrajności – z jednej strony aktywiści klimatyczni, którzy określają ustawę mianem katastrofy, a z drugiej strony przedstawiciele rządu, którzy celebrują ją jako postęp na rzecz wolności. Trzeźwa analiza ekonomiczna i prawna – przedstawiona przez Krajową Radę Kontroli Regulacji (NKR), Niemiecką Federację Energii Odnawialnej (BEE), Niemiecki Związek Miast i Gmin oraz badaczy klimatu – jest zbyt często pomijana.

Co powinna osiągnąć racjonalna polityka cieplna

Ekonomicznie racjonalna i klimatyczno-polityczna wiarygodna polityka grzewcza powinna opierać się na trzech zasadach: po pierwsze, jasnej, długoterminowej i wiążącej ścieżce rozwoju odnawialnych technologii grzewczych, która zapewnia bezpieczeństwo inwestycji; po drugie, uczciwej przejrzystości kosztów zamiast ukrytego dotowania opcji paliw kopalnych tylnymi drzwiami „bio-schodów”; i po trzecie, spójnej strategii infrastrukturalnej, która decyduje, które sieci są rozwijane, a które systematycznie demontowane, zamiast nadal eksploatować wszystkie opcje jednocześnie.

Ustawa o modernizacji budynków nie spełnia żadnego z tych kryteriów. Nie zapewnia ani jasnych sygnałów, ani pewności planowania, ani przejrzystości kosztów, ani spójności infrastrukturalnej. Odkłada trudne decyzje na przyszłość – kosztem rosnących ogólnych kosztów ekonomicznych, rosnącego długu węglowego i transformacji ciepłowniczej, która w ten sposób traci kolejną dekadę. Skuteczność miejskiego planowania ciepłowniczego, podejmowanego przez miasta i miasteczka ponoszącego znaczne koszty, jest ograniczona przez sprzeczne zachęty zawarte w nowej ustawie. Niemiecki Związek Miast i Gmin oraz Niemiecki Związek Miast słusznie wskazują, że niezawodność – nie tylko w odniesieniu do gazów cieplarnianych, ale w całym systemie finansowania – jest fundamentalnym warunkiem udanej transformacji ciepłowniczej.

Kiedy obietnice ograniczenia biurokracji są sprzeczne ze sobą

W historii ustawy o modernizacji budynków kryje się gorzka ironia, której nie można pominąć. Przez lata CDU/CSU potępiała ustawę Habecka jako typowy przykład niepotrzebnej gorliwości regulacyjnej i paternalizmu państwa – a teraz uchwaliła ustawę, którą niezależna Rada Kontroli Regulacji uważa za najsłabszą pod względem merytorycznym w ostatnich latach. Ostrzeżenie Goebela, że ​​właśnie takie przepisy przyczyniają się do frustracji wielu obywateli wobec państwa i polityki, nie jest skierowane wyłącznie do obecnego rządu – opisuje zjawisko wykraczające poza podziały partyjne.

Obywatele tracą zaufanie do działań rządu nie tylko dlatego, że przepisy narzucają niewygodne cele, ale dlatego, że postrzegają je jako źle sformułowane, niezrozumiałe i nieprzemyślane w swoich konsekwencjach. Prawo, które jest niezrozumiałe nawet dla stowarzyszeń zawodowych w sektorze rzemiosła, którego wpływu na koszty sam rząd nie jest w stanie oszacować, które opiera się na surowcach, których nie ma w wymaganych ilościach, i które może naruszać unijną dyrektywę budowlaną – to prawo nie jest wynikiem nieuniknionych kompromisów politycznych. Jest wynikiem procesu legislacyjnego, który ustalił niewłaściwe priorytety.

Bundestag ma teraz zadanie – i obowiązek – dokonać w obradach parlamentarnych tego, czego nie zrobił rząd: stworzyć projekt ustawy zrozumiałej, opartej na realistycznych założeniach, zgodnej z prawem UE i faktycznie wprowadzającej sektor budowlany na ścieżkę działań na rzecz klimatu. Instytucjonalne organy nadzoru – od Krajowej Rady Kontroli Regulacyjnej (NKR) po wiodące stowarzyszenia gmin i branż – wykonały swoją pracę i sformułowały jasne żądania dotyczące korekt. Czy istnieje wola polityczna, by uwzględnić te żądania, pozostaje kwestią otwartą. 150 000 osób, które podpisały petycję Campact, oraz miliony najemców i właścicieli, których ta ustawa bezpośrednio dotyczy, będą uważnie śledzić reakcję.