Kryzys w Ormuzie narasta: dlaczego siarka jest obecnie najrzadszym surowcem na świecie

Zagrożenie dla naszych zbiorów: Tajemniczy szok surowcowy, który zaskoczył wszystkich

Kryzys nawozowy 2026: Dlaczego Azja Środkowa staje się teraz zbawcą rolnictwa

Surowiec, który wcześniej większość odrzucała jako zwykły produkt uboczny przemysłu naftowego i gazowego, nagle trzyma w garści globalną gospodarkę: siarkę. Latem 2026 roku napięcia geopolityczne wokół Cieśniny Ormuz, w połączeniu ze strukturalnym niedoborem, wywindowały cenę do bezprecedensowego poziomu 1000 dolarów za tonę. Ta bezprecedensowa eksplozja kosztów nie tylko mocno uderza w przemysł nawozowy, zagrażając tym samym globalnemu bezpieczeństwu żywnościowemu, ale także wywiera ogromną presję na przyszłe rynki, takie jak produkcja baterii i metali. Obecny kryzys w całej swojej dramatycznej okazałości ujawnia, jak niepozorny produkt uboczny stał się nową piętą achillesową globalnej gospodarki, dlaczego nie ma szybkich rozwiązań dla wąskiego gardła i dlaczego łańcuchy dostaw są teraz pospiesznie przekierowywane w stronę Azji Środkowej.

Siarka: Kiedy produkt uboczny wstrząsa światową gospodarką

Rok temu tona siarki kosztowała około 100 USD. W lipcu 2026 r. państwowa spółka naftowa ADNOC ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich podniosła oficjalną cenę sprzedaży na subkontynencie indyjskim do 1000 USD za tonę FOB Ruwais. Jest to wzrost o 140 USD w porównaniu z ceną z czerwca i historyczny szczyt, znacznie przekraczający poprzedni rekord z 2008 r., kiedy cena wynosiła od 800 do 820 USD. Kuwait Petroleum Corporation (KPC) również podniosła swoją lipcową cenę do 950 USD FOB, co stanowi wzrost o 145 USD w porównaniu z poprzednim miesiącem, podczas gdy Qatar Energy podniosła swoją cenę z 805 do 890 USD FOB. Ten równoległy ruch trzech głównych producentów z Zatoki Perskiej w ciągu kilku tygodni pokazuje, że nie jest to odosobniony incydent, ale raczej strukturalna zmiana w globalnej równowadze podaży i popytu.

Dlaczego odpad staje się piętą achillesową przemysłu nawozowego

Główny problem ekonomiczny tkwi w samej naturze surowca. Siarka nie jest wydobywana, lecz stanowi produkt uboczny odsiarczania ropy naftowej i przetwarzania kwaśnego gazu ziemnego. Nie ma producentów, którzy mogliby po prostu zwiększyć produkcję, gdy ceny rosną, ponieważ podaż zależy od zdolności rafinacji ropy naftowej i przetwórstwa gazu, a nie od popytu rynkowego na samą siarkę. Co więcej, nie istnieją rezerwy strategiczne, takie jak te odkryte dla ropy naftowej czy pierwiastków ziem rzadkich, co oznacza, że ​​szoki podażowe mają nieograniczony wpływ na ceny. Ta strukturalna nieelastyczność wyjaśnia, dlaczego stosunkowo niewielki czynnik wyzwalający może wywołać tak ekstremalne wahania cen, jak zaobserwowano w 2026 roku.

Bezpiecznik geopolityczny w Zatoce Ormuz

Bezpośrednim powodem kryzysu jest narastający konflikt między Stanami Zjednoczonymi a Iranem, który momentami prowadził do starć zbrojnych w Cieśninie Ormuz i wielokrotnie zakłócał żeglugę przez ten kluczowy szlak wodny. Ponieważ znaczna część siarki będącej przedmiotem światowego handlu pochodzi z państw Zatoki Perskiej i jest transportowana właśnie tą trasą, napięcia te doprowadziły do ​​wzrostu składek ubezpieczeniowych, wyższych stawek frachtowych i opóźnień w dostawach. Co więcej, w lipcu 2026 roku władze USA cofnęły wcześniej przyznane zwolnienie dla importu irańskiej ropy naftowej, wywierając dodatkową presję na regionalne łańcuchy dostaw. Doniesienia z wiosny 2026 roku wskazują również na tzw. szok Ormuz, który spowodował zauważalne zakłócenia w cenach nawozów już w lutym i marcu, na długo przed osiągnięciem obecnych rekordowych poziomów.

Jak szok cenowy niszczy łańcuch dostaw

Skala wzrostu cen jest najbardziej widoczna w samych kosztach frachtu. W przypadku przesyłki o masie od 40 000 do 45 000 ton z Ruwais do Indii, stawki frachtowe wahały się ostatnio od 105 do 108 USD za tonę, co skutkowało ceną dostawy wynoszącą około 1105 do 1108 USD za tonę CIF. Dostawy na rynek chiński z Kataru wiążą się z dodatkowymi kosztami frachtu w wysokości od 125 do 140 USD za tonę, co podnosi cenę lądowania do 1015–1030 USD za tonę. Dodatkowe składki ubezpieczeniowe od ryzyka wojennego i wyższe koszty bunkrowania jeszcze bardziej podnoszą ceny końcowe. Podobną dynamikę wykazuje rynek brazylijski: granulowana siarka była tam wyceniana na 1200 USD za tonę CIF na początku lipca, w porównaniu z poziomem przedwojennym wynoszącym zaledwie 525 USD w lutym.

Największy ciężar spoczywa na przemyśle nawozowym

Około 88% światowego zapotrzebowania na siarkę przypada na produkcję nawozów, a w szczególności kwasu siarkowego, niezbędnego do przetworzenia rudy fosforanowej na fosforan dwuamonowy i fosforan jednoamonowy. Historycznie siarka stanowiła około 30–35% ceny nawozów fosforanowych; obecnie ten udział przekracza 130%. Oznacza to, że sam surowiec kosztuje więcej niż gotowy produkt na rynku. To zniekształcenie kosztów ma poważne konsekwencje: amerykańska korporacja Mosaic całkowicie wycofała swoją prognozę produkcji na rok 2026 i ogranicza produkcję w swoich zakładach w Luizjanie i Bartow na Florydzie, aby ograniczyć dodatkowe zapotrzebowanie na siarkę przy obecnych wysokich cenach. Na początku lipca 2026 roku firma ogłosiła również plany stopniowego ograniczania produkcji fosforanów w Brazylii, a kompleks Uberaba w stanie Minas Gerais ma wejść w fazę uporządkowanego zamknięcia, począwszy od września, po wyczerpaniu się rezerw kwasu siarkowego.

Liczby stojące za kompresją marży

Poniższy przegląd ilustruje, jak drastycznie zmieniła się relacja ceny surowca do ceny produktu gotowego w ciągu zaledwie kilku miesięcy.

Zmiana ta wyjaśnia, dlaczego producenci, tacy jak Mosaic, mówią o poważnych obciążeniach dla tzw. marży strippingowej, czyli różnicy między ceną sprzedaży nawozów fosforanowych a kosztami siarki i amoniaku jako głównych surowców.

Dlaczego brakuje rozwiązań krótkoterminowych

Rynek tak ściśle powiązany z logiką produkcji innych branż nie może po prostu zareagować, inwestując w nowe moce. Ponieważ siarka jest produktem ubocznym rafinacji ropy naftowej i gazu, zwiększenie produkcji wymagałoby rozszerzenia rafinacji ropy naftowej lub produkcji gazu, a decyzje te byłyby podejmowane niezależnie od popytu na siarkę. Nawet gdyby rafinerie chciały zwiększyć wykorzystanie swoich mocy produkcyjnych, dodatkowa siarka nie mogłaby zostać wyprodukowana w ciągu tygodni lub miesięcy, lecz w ramach cyklów inwestycyjnych trwających lata. Co więcej, wiele projektów produkcyjnych w odległych regionach, ze względów technicznych i środowiskowych, preferuje zatłaczanie kwaśnego gazu z powrotem do złoża, zamiast jego rafinacji, jeśli ceny siarki nie są wystarczająco wysokie, aby uzasadnić nakład logistyczny.

Azja Środkowa jako nowy punkt zaczepienia dla bezpieczeństwa dostaw

Podczas gdy region Zatoki Perskiej jest obciążony ryzykiem geopolitycznym, Azja Środkowa staje się coraz bardziej widoczna dla międzynarodowych nabywców. Kazachstan wyprodukował około 4,3 miliona ton siarki w 2024 roku, z czego zdecydowana większość pochodziła z dużych projektów Tengiz i Kashagan, podczas gdy krajowe zużycie – głównie w przemyśle uranowym – wyniosło zaledwie około 600 000 ton. Turkmenistan eksportuje obecnie około miliona ton rocznie, z perspektywą wzrostu do dwóch milionów ton w dalszej części dekady, podczas gdy Uzbekistan sprzedaje za granicę około 300 000 ton ze swojej 550 000 ton produkcji. Cały region WNP odpowiada zatem za około 17% światowej produkcji siarki i ostatnio stanowił około 20% wolumenu handlu międzynarodowego.

Surowce, globalne zaopatrzenie i handel – Zdjęcie: Xpert.Digital

Najnowocześniejsze samoloty transportowe, zoptymalizowane trasy transportowe i multimodalne łańcuchy logistyczne są wymienne – można je kupić, wydzierżawić lub zlecić na zewnątrz. Czego nie da się kupić za pieniądze, to bezpośrednie kontakty z producentami w peruwiańskich kopalniach, niezawodne relacje dostawcze w krajach WNP i lata budowania zaufania na rynkach nieznanych dla osób z zewnątrz. Decydująca przewaga konkurencyjna w globalnym handlu towarami nie leży w transporcie towaru z punktu A do punktu B, ale w wiedzy o tym, skąd pochodzi towar, kto go produkuje i jak uzyskać do niego dostęp, zanim inni w ogóle dowiedzą się o istnieniu rynku. Ten, kto jest właścicielem sieci, ustala cenę. Wszyscy inni płacą.

Więcej informacji tutaj:

• Zintegrowany Dom Zaopatrzenia i Handlu: Surowce, Globalne Zaopatrzenie i Handel

Przeszkody logistyczne jako miecz obosieczny

Geograficzna izolacja środkowoazjatyckich złóż ropy naftowej to zarówno przekleństwo, jak i szansa. Odległość między złożami ropy naftowej a tradycyjnymi portami eksportowymi, takimi jak Ust-Ługa na rosyjskim wybrzeżu Bałtyku, może sięgać nawet 3000 kilometrów, co wymaga tygodni transportu kolejowego, co zwiększa koszty i czas realizacji. Jednak ta właśnie odległość okazuje się obecnie strategiczną przewagą, ponieważ wymusiła rozwój niezależnych korytarzy logistycznych omijających Cieśninę Ormuz. Dostawcy z dostępem do alternatywnych tras przez porty Baku i Alat nad Morzem Kaspijskim, a także przez Morze Czarne oraz porty gruzińskie i tureckie, pozycjonują się w ten sposób jako bardziej odporne geopolitycznie źródła zaopatrzenia dla nabywców w Europie, Afryce i Azji. Kazachstan zwiększył swój eksport o 35 procent, do nieco ponad czterech milionów ton w 2024 roku, choć częściowo wynikało to z redukcji zapasów, która ma się zakończyć w 2026 roku, a następnie powrócić do poziomu około 3,5 miliona ton rocznie.

Nowe źródła popytu poza rolnictwem

Często pomijanym czynnikiem pogłębiającym niedobór strukturalny jest rosnący popyt ze strony sektora baterii i metali. W 2000 roku 98% światowego popytu na siarkę pochodziło z nawozów i tradycyjnych zastosowań przemysłowych, podczas gdy zastosowania związane z metalami wzrosły od tego czasu do około 9%. Jest to napędzane głównie przez przetwarzanie niklu z wykorzystaniem procesu wysokociśnieniowej fermentacji kwasowej w Indonezji oraz wydobycie glinki litowej w Stanach Zjednoczonych. Zakład niklu o rocznej produkcji 60 000 ton w Indonezji potrzebuje już 1,5 miliona ton kwasu siarkowego, co odpowiada zużyciu siarki na poziomie około 500 000 ton. Oczekuje się, że do 2030 roku indonezyjski przemysł niklu będzie potrzebował łącznie około 6,75 miliona ton siarki. Przemysł litowy w Nevadzie i chińska produkcja baterii litowo-żelazowo-fosforanowych również w coraz większym stopniu przyczyniają się do strukturalnej zmiany popytu, który wcześniej był prawie wyłącznie rolniczy.

Reakcja światowego przemysłu nawozowego

Cięcia produkcji w firmie Mosaic nie są odosobnionym zdarzeniem, lecz odzwierciedlają tendencję panującą w całej branży. Analitycy zwracają uwagę, że połączenie rosnących cen siarki, zakłóceń w łańcuchach dostaw amoniaku i ponownego napięcia w Zatoce Ormuz zmusza producentów na całym świecie do gruntownej rewizji planów operacyjnych na drugą połowę 2026 roku. Prezes Mosaic opisał obecne marże na wydobyciu produktów gotowych jako znajdujące się pod znaczną presją, pomimo historycznie wysokich cen sprzedaży. Pokazuje to, że nawet wzrost cen nawozów nie jest w stanie w pełni zrekompensować gwałtownego wzrostu kosztów surowców. Tymczasem indyjscy importerzy zaakceptowali cenę kwasu fosforowego na poziomie 1700 USD za tonę P2O5 CIF na trzeci kwartał 2026 roku – wzrost o 340 USD w porównaniu z poprzednim kwartałem, w dużej mierze przypisywany stabilnym cenom siarki.

Wpływ na rolnictwo i bezpieczeństwo żywnościowe

Konsekwencje tej spirali kosztów dotykają również samych rolników, którzy muszą płacić wyższe ceny za nawozy fosforowe w miarę zbliżania się terminu aplikacji na nadchodzący sezon wegetacyjny. Analitycy rolni ostrzegają, że utrzymujące się niedobory siarki mogą ograniczyć dostępność niedrogich nawozów właśnie wtedy, gdy rolnicy są zależni od niezawodnych dostaw. Bangladesz ogłosił przetarg na 15 000 ton siarki w lipcu 2026 r., po tym jak wcześniejsza próba w kwietniu zakończyła się niepowodzeniem z powodu braku akceptowalnych ofert – co wyraźnie wskazuje na ograniczoną dostępność, nawet w przypadku mniejszych wolumenów importu.

Strategiczna reorganizacja działu zakupów

Na tym tle zauważalna jest zmiana w strategiach zaopatrzeniowych głównych nabywców. Zamiast nadal polegać głównie na regionie Zatoki Perskiej, nabywcy coraz częściej badają relacje dostaw z krajami pochodzenia, które posiadają niezależne korytarze logistyczne poza Cieśniną Ormuz. Azja Środkowa korzysta ze swojej podwójnej roli znaczącego producenta i geograficznego oddzielenia, którego szlaki eksportowe prowadzą przez Morze Kaspijskie, Kaukaz i Morze Czarne, wykazując tym samym zasadniczo inny profil ryzyka niż Zatoka Perska. Ta dywersyfikacja jest mniej kwestią ceny, a bardziej bezpieczeństwa dostaw, ponieważ nawet nabywcy, którzy musieliby zaakceptować wyższe koszty w krótkim okresie, coraz częściej przedkładają niezawodność łańcucha dostaw nad samą cenę zakupu.

Kontekst historyczny obecnego szczytu cenowego

Analiza poprzednich cykli siarkowych pokazuje, że ekstremalne wahania cen na tym rynku nie są niczym nowym, ale ich obecna intensywność jest bezprecedensowa. Poprzedni rekord z 2008 roku wynosił około 800–820 dolarów za tonę FOB i został wywołany globalnym połączeniem wysokiego popytu na ropę naftową, ograniczonych mocy rafineryjnych i dużego popytu na nawozy. Obecna cena 1000 dolarów w ADNOC jest zatem o 180–200 dolarów wyższa od tego historycznego maksimum, ale towarzyszy jej dodatkowy czynnik ryzyka geopolitycznego, który nie występował w porównywalnej formie w 2008 roku. Rekord KPC na poziomie 950 dolarów jest również o 460 dolarów wyższy od poprzedniego maksimum z 2022 roku, co dodatkowo podkreśla szybkość i skalę obecnych wahań cen.

Długoterminowe trendy strukturalne wykraczające poza ostry kryzys

Nawet bez eskalacji geopolitycznej, rynek siarki zmierzałby w kierunku niedoboru podaży jeszcze przed obecnym kryzysem, ponieważ globalny wzrost rafinacji ropy naftowej zwalnia, a popyt ze strony sektorów nawozów, metali i baterii strukturalnie rośnie. Analitycy rynkowi ostrzegali już przed narastającymi ograniczeniami podaży na początku 2026 roku, napędzanymi równoległym rozwojem transformacji energetycznej i boomem niklowym w Indonezji, który przekształca siarkę z produktu odpadowego w strategicznie ważny surowiec. Według prognoz branżowych, globalny rynek siarki wzrośnie z około 9,1 mld USD w 2026 roku do około 14,7 mld USD do 2035 roku, co oznacza roczną stopę wzrostu na poziomie 5,45% i podkreśla rosnące znaczenie gospodarcze tego pozornie mało istotnego produktu ubocznego.

Od odpadów do aktywów strategicznych: nowe znaczenie siarki w łańcuchu dostaw

Wydarzenia z 2026 roku ilustrują, jak pozornie nieistotny produkt uboczny przemysłu naftowo-gazowego może stać się czynnikiem ograniczającym globalne bezpieczeństwo żywnościowe, gdy geopolityczne perturbacje zbiegną się ze strukturalnie nieelastyczną bazą dostaw. Dla firm w całym łańcuchu wartości – od producentów fosforanów po domy handlowe i dostawców usług logistycznych – strategiczny punkt ciężkości coraz bardziej przesuwa się z czystej optymalizacji cen na zapewnienie niezawodnych, geopolitycznie niezależnych łańcuchów dostaw. Regiony z niezależnymi korytarzami eksportowymi, które nie są uzależnione od Cieśniny Ormuz, prawdopodobnie odniosą nieproporcjonalne korzyści z tej reorganizacji globalnych strategii zaopatrzeniowych w nadchodzących latach.

Dmitry Kovalenko

Chętnie będę pełnić rolę Twojego osobistego doradcy.

Dmitry Kovalenko

Tel.: +49 7348 4088 961

LinkedIn

Konrad Wolfenstein

Chętnie będę pełnić rolę Twojego osobistego doradcy.

Konrad Wolfenstein

Adres e-mail: [email protected]

LinkedIn

Nasze globalne doświadczenie branżowe i ekonomiczne w zakresie rozwoju biznesu, sprzedaży i marketingu - Zdjęcie: Xpert.Digital

Obszary zainteresowań branży: B2B, digitalizacja (od AI do XR), inżynieria mechaniczna, logistyka, odnawialne źródła energii i przemysł

Więcej informacji tutaj:

• Centrum Biznesu Ekspertów

Centrum tematyczne oferujące spostrzeżenia i wiedzę specjalistyczną:

• Platforma wiedzy obejmująca gospodarki globalne i regionalne, innowacje i trendy branżowe
• Zbiór analiz, spostrzeżeń i informacji ogólnych na temat obszarów, na których się koncentrujemy
• Miejsce, w którym można zdobyć wiedzę i informacje na temat bieżących wydarzeń w biznesie i technologii
• Centrum dla firm poszukujących informacji na temat rynków, cyfryzacji i innowacji branżowych