Nadchodzi częściowy urlop chorobowy – rząd u kresu poparcia społecznego

Kiedy koalicja rządzi wbrew własnemu społeczeństwu – i nie ma innego wyboru

Rekordowy dług i wzrost emerytur: ryzykowny plan rządu Merza wart miliardy euro

Niemiecki rząd pod przewodnictwem kanclerza Friedricha Merza znajduje się pod ogromną presją. W obliczu historycznie niskich wyników sondaży i coraz większej utraty wiary społeczeństwa w zdolność koalicji do sprawowania władzy, gabinet podejmuje obecnie zdecydowane kroki. W dniu przełomowym dla polityki fiskalnej zapadły dalekosiężne decyzje, które wpłyną na codzienne życie i portfele milionów obywateli: surowa reforma opieki zdrowotnej przyniesie wyższe dopłaty i cięcia świadczeń, podczas gdy dylemat dotyczący składek na ubezpieczenie zdrowotne pozostaje nierozwiązany. Jednocześnie około 23 miliony emerytów może liczyć na wzrost o ponad cztery procent – ​​finansowany w ramach projektu budżetu na rok 2027, opartego na oszałamiająco wysokim poziomie zadłużenia. Głęboka analiza politycznego pakietu środków, rozdarta między konieczną konsolidacją, burzliwymi debatami na temat zwolnień lekarskich a ryzykownym pogrążaniem się w nowym zadłużeniu.

Zdrowie, dług, gospodarka: fatalny dzień Niemiec w polityce fiskalnej

Centroprawicowo-centrolewicowy rząd koalicyjny ma poważny problem z wiarygodnością. Według sondażu ARD-DeutschlandTrend z kwietnia 2026 roku, zaledwie 15 procent Niemców jest zadowolonych z funkcjonowania koalicji – najniższy wynik od czasu jej objęcia. Podobne wnioski przyniósł barometr polityczny ZDF z tego samego miesiąca: jedynie 27 procent stwierdziło, że jest ogólnie zadowolonych, podczas gdy 63 procent oceniło rząd negatywnie. Jeszcze bardziej wymowne jest porównanie: krótko po utworzeniu rządu wiosną 2025 roku, według YouGov, poziom zadowolenia wynosił nadal 38 procent – ​​dziś 75 procent obywateli jest niezadowolonych. W tym klimacie politycznym gabinet Merza próbuje odwrócić ten trend, realizując właśnie dwa ze swoich największych i najbardziej bolesnych projektów reform: reformę opieki zdrowotnej i budżet na rok 2027.

Kanclerz Friedrich Merz i jego wicekanclerz i minister finansów Lars Klingbeil tracą osobiste poparcie. Wskaźnik poparcia dla Merza spadł do zaledwie 21 procent – ​​o osiem punktów procentowych – podczas gdy Klingbeil ma 18 procent, co oznacza spadek o 15 punktów procentowych. Te liczby nie są jedynie osobistym problemem dla obu czołowych polityków, ale sygnałem strukturalnym: społeczeństwo wątpi, że podjęte środki poprawią ich życie. To sprawia, że ​​pytanie staje się tym bardziej palące: czy dzisiejsze decyzje rządu mogą odwrócić ten trend, czy też go pogłębią?.

Kruche fundamenty systemu opieki zdrowotnej

Sednem reformy opieki zdrowotnej nie jest ideologia, lecz kwestie czysto księgowe. Wydatki ustawowych kas chorych rosły w ostatnich latach znacznie szybciej niż ich dochody. Tylko w 2025 r. wydatki wzrosły o 7,8%, podczas gdy dochody wzrosły jedynie o 5,3%. W tym samym roku koszty leczenia wzrosły o 9,7 mld euro; koszty leczenia ambulatoryjnego wzrosły o 8,6%, a koszty leków o 5,9%. Bez środków zaradczych ustawowe ubezpieczenia zdrowotne stoją w obliczu strukturalnego deficytu w wysokości około 40 mld euro do 2030 r. – a deficyt może przekroczyć 15 mld euro do 2026 r. Od początku 2026 r. średnia stawka dodatkowej składki wynosiła 3,13%, według Krajowego Stowarzyszenia Ustawowych Kas Chorych – rekordowy poziom, który wraz z ogólną stawką składki wynoszącą 14,6% napędza ogólne obciążenie pracowników i pracodawców do historycznie wysokich poziomów.

Federalna minister zdrowia Nina Warken (CDU) powołała komisję ekspertów, która po sześciu miesiącach prac przedstawiła 66 rekomendacji działań. Komisja obliczyła, że ​​pełne wdrożenie mogłoby zmniejszyć obciążenie kas chorych o około 42,3 mld euro tylko w 2027 roku – a do 2030 roku skumulowany efekt mógłby wynieść ponad 60 mld euro. Rząd zgodził się obecnie na znacznie bardziej selektywne wdrożenie tych rekomendacji. Sama Warken zakłada, że ​​przyjęta reforma zniweluje obecny deficyt kas chorych, który wynosi około 15 mld euro.

Czego konkretnie mogą spodziewać się osoby ubezpieczone w przyszłości

Reforma wchodzi w życie w kilku obszarach jednocześnie. Dopłaty do leków wzrosną z minimum pięciu euro do minimum 7,50 euro i z maksimum dziesięciu euro do maksimum 15 euro; dodatkowo wprowadzona zostanie coroczna korekta. Leki homeopatyczne nie będą już objęte ustawowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Bezpłatne ubezpieczenie rodzinne zostanie zniesione dla wielu małżonków, choć wyjątki dotyczą rodziców dzieci poniżej siódmego roku życia. Wprowadzona zostanie obowiązkowa druga opinia w przypadku planowanych, kosztownych operacji. Pracownicy będą mogli korzystać z częściowego zwolnienia lekarskiego przez 25, 50 lub 75 procent tygodniowego czasu pracy, co ma być narzędziem biznesowym mającym na celu ograniczenie strat ekonomicznych spowodowanych absencją. Ponadto, pułap składek wzrośnie o 300 euro w 2027 roku.

Dostawcy usług opieki zdrowotnej będą również bardziej odpowiedzialni. Zwroty kosztów dla lekarzy, szpitali i firm farmaceutycznych będą mogły rosnąć tylko tak szybko, jak rosną przychody kas chorych – klauzula ta skutecznie wyznacza limit wydatków. Ten symetryczny rozkład obciążeń jest politycznie sprytny, ponieważ chroni reformę przed oskarżeniami o obciążanie wyłącznie ubezpieczonych. Niemniej jednak obciążenie konsumentów jest zauważalne. Zmiana limitu kosztów dopłat dotyka w sposób nieproporcjonalny osoby przewlekle chore, które wymagają regularnego przyjmowania leków.

Ślepa plamka reformy: problem dochodów obywateli

Pomimo wszelkich wysiłków reformatorskich, w systemie nadal występuje fundamentalna wada konstrukcyjna, której obecne środki nie korygują. Państwo płaci miesięczną stałą składkę w wysokości 144 euro do funduszu zdrowia za każdego beneficjenta podstawowego wsparcia finansowego. Jednakże towarzystwa ubezpieczeń zdrowotnych i eksperci szacują rzeczywisty koszt opieki medycznej dla tych osób na 310–350 euro miesięcznie. Wynikająca z tego miesięczna luka w finansowaniu wynosząca około 180–210 euro na osobę przekłada się na roczny deficyt systemu w wysokości około 12 miliardów euro, który jest dotowany ze składek osób objętych ustawowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

Prezes Techniker Krankenkasse (TK), Jens Baas, wyraźnie wskazuje na tę nierównowagę: Ubezpieczenie osób niepracujących kosztuje łącznie około 20 miliardów euro rocznie – to prawdziwy obowiązek rządu. Rząd federalny pokrywa jednak tylko około jedną trzecią tej kwoty, czyli około 8 miliardów euro; pozostałe 12 miliardów euro pokrywają osoby objęte ustawowym ubezpieczeniem zdrowotnym. W związku z tym Krajowy Związek Ustawowych Kas Chorych (GKV-Spitzenverband) wniósł pod koniec 2025 roku pozew przeciwko rządowi federalnemu do Sądu Socjalnego Nadrenii Północnej-Westfalii. Rada Federalna (Bundesrat) również zaapelowała do rządu federalnego w rezolucji o zapewnienie, aby składka ryczałtowa dla osób pobierających świadczenia obywatelskie pokrywała wszystkie koszty. Sama minister zdrowia Warken przyznała, że ​​ta nierównowaga w systemie stanowi problem i że wolałaby większy udział rządu federalnego – jednak napięta sytuacja budżetowa na to nie pozwala.

Nasze doświadczenie w zakresie rozwoju biznesu, sprzedaży i marketingu w UE i Niemczech – Zdjęcie: Xpert.Digital

Obszary zainteresowań branży: B2B, digitalizacja (od AI do XR), inżynieria mechaniczna, logistyka, odnawialne źródła energii i przemysł

Więcej informacji tutaj:

• Centrum Biznesu Ekspertów

Centrum tematyczne oferujące spostrzeżenia i wiedzę specjalistyczną:

• Platforma wiedzy obejmująca gospodarki globalne i regionalne, innowacje i trendy branżowe
• Zbiór analiz, spostrzeżeń i informacji ogólnych na temat obszarów, na których się koncentrujemy
• Miejsce, w którym można zdobyć wiedzę i informacje na temat bieżących wydarzeń w biznesie i technologii
• Centrum dla firm poszukujących informacji na temat rynków, cyfryzacji i innowacji branżowych

Emerytury rosną, ale rzeczywistość jest bardziej skomplikowana

Rząd zatwierdził również korektę emerytur, która wejdzie w życie 1 lipca 2026 r.: emerytura ustawowa wzrośnie o 4,24%. Obecna wysokość emerytury wzrośnie zatem z 40,79 euro do 42,52 euro za punkt zarobkowy. Stanowi to zauważalną poprawę dla około 23 milionów emerytów; w przypadku standardowej emerytury po 45 latach składek oznacza to miesięczny wzrost o około 77,85 euro. Rada Federalna musi jeszcze zatwierdzić tę zmianę, co jest traktowane jako formalność.

Korekta emerytur opiera się na formule emerytalnej uzależnionej od wynagrodzenia, zgodnie z § 68 Niemieckiego Kodeksu Socjalnego, Księga VI (SGB VI), i podąża za odpowiednim wzrostem płac, który Federalny Urząd Statystyczny szacuje na 4,25%. W ujęciu nominalnym wzrost emerytur przewyższa zatem inflację. Podczas gdy Federalne Ministerstwo Pracy i Spraw Socjalnych (BMAS) prognozuje stopę inflacji na poziomie około 2,1% do 2026 r., inne źródła wskazują na wyższą presję cenową – w szczególności z powodu wzrostu cen energii wynikającego z wstrząsów geopolitycznych. Na papierze skutkuje to realnym wzrostem siły nabywczej, ale w rzeczywistości wielu emerytów, rosnące ceny energii i żywności w poprzednich latach pochłaniają znaczną część tego wzrostu.

Budżet na rok 2027: Dług jako strategia polityki gospodarczej

Drugą ważną decyzją dnia był projekt budżetu na rok 2027. Rząd zatwierdził projekt Ministerstwa Finansów, który przewiduje łączne wydatki w wysokości 543,3 mld euro i nowe pożyczki w wysokości prawie 197 mld euro – w tym 110,8 mld euro nowych pożyczek w budżecie bazowym, a także dalsze zadłużenie z funduszy specjalnych na infrastrukturę i siły zbrojne. Stanowi to drugi najwyższy poziom zadłużenia w historii Republiki Federalnej Niemiec. Same odsetki od istniejącego zadłużenia wyniosą 42,7 mld euro w 2027 r. – pieniądze te nie zostaną przeznaczone na szpitale, szkoły ani infrastrukturę, lecz zostaną przeznaczone jedynie na obsługę istniejącego zadłużenia.

Przewiduje się, że do 2030 roku roczne wydatki federalne wzrosną do około 625 miliardów euro. Nowy dług przekraczający 850 miliardów euro jest zaplanowany na cały okres legislacyjny od 2025 do 2029 roku. Dane te stoją w bezpośredniej sprzeczności z fundamentalnymi zasadami rozsądnej polityki fiskalnej i podważają wszelkie koncepcje konsolidacji zadłużenia w średnim terminie. Największa część budżetu trafia do Ministerstwa Pracy pod kierownictwem Bärbel Bas, a następnie do radykalnie zwiększonych wydatków na obronę. Christian Haase, główny ekspert ds. budżetu frakcji parlamentarnej CDU/CSU, wyraźnie ostrzega, że ​​budżet obronny, z dodatkowymi 20 miliardami euro rocznie, wymyka się spod kontroli, a Niemcy zmierzają w kierunku niekontrolowanego zadłużenia.

Między kryzysem inwestycyjnym a spiralą zadłużenia: logika polityki gospodarczej

Budżet na rok 2027 odzwierciedla fundamentalny dylemat niemieckiej polityki gospodarczej: Niemcy zmagają się z kryzysem inwestycyjnym i muszą jednocześnie finansować państwo opiekuńcze, obronność i infrastrukturę – bez niezbędnego wzrostu gospodarczego, który pokryłby te koszty z bieżących dochodów. Słabość gospodarcza ostatnich lat, strukturalne problemy z produktywnością i zmiany demograficzne stworzyły sytuację, w której sektor publiczny musi zaciągać wysokie pożyczki, aby utrzymać zdolność do działania. Ekonomiści zwracają jednak uwagę, że wydatki konsumpcyjne finansowane długiem – takie jak świadczenia socjalne i emerytury – nie mają trwałego wpływu na gospodarkę, jeśli nie towarzyszą im reformy strukturalne po stronie podaży.

Szczególnie niepokojące jest to, że około 20 miliardów euro z planowanych wydatków ma zostać zaoszczędzonych dzięki reformom strukturalnym – konkretne propozycje w tym zakresie nie powinny zostać sporządzone przed początkiem lipca. Oznacza to, że znaczna część projektu budżetu opiera się na planach oszczędnościowych, które nie zostały jeszcze określone. Jest to ryzykowne z punktu widzenia polityki fiskalnej, ponieważ tego typu krótkoterminowe środki finansowe regularnie prowadziły w przeszłości albo do dalszego zaciągania pożyczek, albo do krótkoterminowych cięć wydatków w obszarach wrażliwych. Ogólny obraz to budżet, który łączy politycznie konieczne wydatki z optymizmem gospodarczym – a tym samym niedoszacowuje ryzyka związanego z płatnościami odsetek w długoterminowym środowisku niskiego wzrostu.

Urlop chorobowy i etyka pracy: niewłaściwa debata we właściwym czasie

Kanclerz Merz wielokrotnie poruszał w ostatnich tygodniach kwestię wysokiego wskaźnika zwolnień lekarskich w Niemczech, wywołując debatę, która wyrządziła więcej szkód politycznych niż pożytku. Według niego, Niemcy mają średnio około 20 dni chorobowych rocznie – publicznie kwestionował, czy Niemcy rzeczywiście muszą być aż tak chorym krajem, skoro mają jeden z najwyższych wskaźników zwolnień lekarskich w Europie. Statystycznie wiarygodna wartość to 14,5 dnia chorobowego na pracownika rocznie, choć nie uwzględnia ona w pełni krótkoterminowych zwolnień lekarskich trwających jeden lub dwa dni. Merz uważa, że ​​telefoniczne zwolnienia lekarskie są głównym motorem tego trendu; jego obóz od dawna domaga się ich zniesienia lub przynajmniej ograniczenia.

Reakcje na tę debatę pokazują, jak ryzykowne politycznie mogą być moralizatorskie interpretacje złożonych kwestii. Niemiecka Konfederacja Związków Zawodowych (DGB) oskarżyła Merza o wyrażanie braku zaufania do milionów pracowników. Ekonomiści z branży ochrony zdrowia zwrócili uwagę, że wskaźnik absencji chorobowej w Niemczech od lat praktycznie się nie zmienia, a prawdziwymi przyczynami są czynniki strukturalne, takie jak przepracowanie, niedobór wykwalifikowanej kadry i problemy ze zdrowiem psychicznym. Koalicja ostatecznie nie zmieniła kwestii kontynuacji wypłat wynagrodzeń w czasie choroby i okresów oczekiwania, wprowadzając zamiast tego częściowe zwolnienie chorobowe jako elastyczny instrument – ​​pragmatyczny kompromis mający na celu przynajmniej ułatwienie powrotu do pracy bez wywierania presji na pracowników.

Przełomowy dzień o niepewnym wyniku

Dzień 29 kwietnia 2026 roku oznacza próbę rządu odzyskania utraconego zaufania poprzez dwutorowe podejście: reformę państwa opiekuńczego i politykę zadłużenia. Reforma opieki zdrowotnej jest strukturalnie konieczna, ekonomicznie uzasadniona i w dużej mierze technicznie solidna – jednak nie rozwiązuje ona zasadniczego problemu niedofinansowania systemu ubezpieczeń zdrowotnych z powodu niewystarczających składek dochodowych obywateli, co pozostawia w systemie tykającą bombę zegarową. Budżet na 2027 rok odsuwa kwestię stabilności finansów publicznych Niemiec – a tym samym nakłada obciążenie odsetkowe, które poważnie ograniczy przyszłe rządy. Podwyżka emerytur o 4,24% jest sprawiedliwa i prawnie uzasadniona, ale zaostrza presję kosztową na system emerytalny uwarunkowaną demograficznie.

Decyzja koalicji podjęta dziś nie jest zdecydowanym przełomem, lecz raczej mozolnym zmaganiem się z chronicznym kryzysem strukturalnym. Pytanie, czy Niemcy potrafią prowadzić uczciwą debatę na temat granic swoich możliwości gospodarczych bez uciekania się do populistycznego moralizatorstwa i bezmyślnego zadłużania się, pozostaje otwarte. Sondaże sugerują, że społeczeństwo wciąż czeka na odpowiedź na to pytanie.