Trump, prawo i zaufanie – moralne podstawy światowej potęgi kruszą się

Katastrofa w Białym Domu: Dlaczego notowania Trumpa osiągnęły rekordowo niski poziom w jego drugiej kadencji

Od karty Trumpa do „Titanica”: polityka gospodarcza Trumpa kończy się dramatyczną porażką

Donald Trump jest pierwszym skazanym przestępcą w historii Stanów Zjednoczonych, który sprawuje najpotężniejszy urząd na świecie. Wraz z narastaniem jego prawnych porażek – od dalekosiężnego skandalu związanego z wykorzystywaniem seksualnym E. Jean Carroll po historyczny wyrok skazujący w procesie o milczenie – jego notowania spadają do niespotykanie niskiego poziomu w drugiej kadencji. Nawet jego niegdyś potężna domena, gospodarka, stała się katastrofalną słabością. Mimo to Partia Republikańska i znaczna część elektoratu ewangelicznego pozostają niezłomnie lojalne. To surowa ocena rozbitego supermocarstwa: jak kruszą się fundamenty moralne, erozja instytucji demokratycznych i jak system polityczny osiąga granice konstytucyjne – z ogromnymi konsekwencjami dla całego wolnego świata.

Historyczne osądy i rozpad władzy: szokująca prawda o drugiej kadencji Trumpa

Historia batalii prawnych wokół Donalda Trumpa jest bezprecedensowa pod względem gęstości i zaciętości w historii amerykańskiej prezydentury. Nie zaczyna się od pojedynczego incydentu, ale od długiego, udokumentowanego ciągu oskarżeń, trwającego dekady. Ponad 25 kobiet publicznie oskarżyło Trumpa o napaść seksualną – od wymuszonych pocałunków i niechcianego dotyku po zarzuty o poważniejszym charakterze. Oskarżenia te sięgają początku lat 80. XX wieku i, razem wzięte, stanowią wzór, który sądy, ławy przysięgłych i sądy apelacyjne później jednoznacznie uznały za udowodniony.

Najbardziej znanym i prawnie wiążącym się z tym przypadkiem jest sprawa pisarki i dziennikarki E. Jean Carroll. Carroll twierdziła, że ​​Trump dopuścił się na niej napaści seksualnej w połowie lat 90. w garderobie ekskluzywnego nowojorskiego domu towarowego Bergdorf Goodman. Opisała incydent jako brutalny i wbrew jej wyraźnej woli. Po raz pierwszy upubliczniła swoje oskarżenie w 2019 roku – podczas pierwszej kadencji Trumpa. Trump odpowiedział, nazywając Carroll kłamczuchą, deklarując, że jest chora psychicznie i twierdząc, że nie jest w jego typie, myląc Carroll ze swoją byłą żoną na zdjęciach, które mu pokazano. Ta reakcja stała się podstawą pozwu o zniesławienie, który Carroll wniosła jednocześnie z pozwem o napaść seksualną.

W maju 2023 roku dziewięcioosobowa ława przysięgłych na Manhattanie – sześciu mężczyzn i trzy kobiety – wydała jednomyślny werdykt po niespełna trzech godzinach narady: Trump został uznany winnym napaści seksualnej i zniesławienia. Ława przysięgłych oddaliła najpoważniejszy zarzut gwałtu z powodu braku wystarczających dowodów, ale stwierdziła, że ​​Trump dopuścił się napaści seksualnej na Carroll bez jej zgody, dopuszczając się tym samym napaści. Carroll otrzymała pięć milionów dolarów odszkodowania – dwa miliony dolarów za napaść i trzy miliony dolarów za publiczne zniesławienie. W kolejnym orzeczeniu sędzia federalny Lewis Kaplan stwierdził, że pierwszy werdykt dowodził już, że Trump dopuścił się napaści na Carroll.

W styczniu 2024 roku odbył się drugi proces. Ponieważ Trump nadal publicznie nazywał Carroll kłamczuchą i zniesławiał ją nawet po pierwszym werdykcie, kolejna ława przysięgłych przyznała Carroll 83,3 miliona dolarów odszkodowania – jedną z najwyższych kwot przyznanych kiedykolwiek osobie fizycznej w amerykańskiej sprawie o zniesławienie. Sąd apelacyjny w Nowym Jorku podtrzymał ten wyrok we wrześniu 2025 roku, uznając kwotę za sprawiedliwą i odpowiednią. W sprawie o napaść seksualną ten sam sąd apelacyjny podtrzymał już pierwotny wyrok w grudniu 2024 roku, stwierdzając, że Trump nie wykazał żadnego błędu proceduralnego. W związku z tym, do dziś Trump pozostaje skazanym przestępcą seksualnym przez sąd federalny – nadal pełniąc funkcję prezydenta Stanów Zjednoczonych.

Chwalenie się na taśmie: wzór „Access Hollywood” i jego znaczenie

Proces Carrolla byłby trudny do pełnego zrozumienia bez nagrania audio z 2005 roku, opublikowanego w 2016 roku przez program Access Hollywood. W rozmowie z prowadzącym Billym Bushem Trump chwali się, że jako sławny mężczyzna może sobie pozwolić na wszystko – całuje kobiety bez czekania i chwyta je za genitalia. Trump później odrzucił nagranie jako „pogawędkę w szatni” i słowa bez konsekwencji. Sąd w procesie Carrolla uznał nagranie za dowód w postaci schematu jego zachowania i uznał je za dowód.

Ten schemat został potwierdzony przez innych świadków. W procesie Carroll zeznawały dwie kolejne kobiety, które również twierdziły, że doświadczyły napaści seksualnej ze strony Trumpa. We wszystkich procesach wymiar sprawiedliwości podkreślał, że nie były to odosobnione incydenty, lecz raczej powtarzający się wzorzec zachowań. Autorka Jessica Leeds donosiła, że ​​Trump obmacywał ją w samolocie na początku lat 80. i próbował sięgnąć pod jej spódnicę. Rachel Crooks opisała, jak Trump pocałował ją w usta wbrew jej woli w Trump Tower w 2005 roku. Kristin Anderson, Natasha Stoynoff, Summer Zervos, Amy Dorris – lista kobiet, które publicznie oskarżyły Trumpa o napaść seksualną, jest długa i, w szczegółach, wykazuje niepokojącą spójność.

Po raz pierwszy w historii: skazany przestępca w Białym Domu

Równolegle z postępowaniem cywilnym w Nowym Jorku toczył się proces karny, który również nabrał historycznego wymiaru. Prokurator okręgowy Alvin Bragg oskarżył Trumpa o 34 zarzuty fałszowania dokumentów biznesowych. Tło sprawy: Na krótko przed wyborami prezydenckimi w 2016 roku, ówczesny prawnik Trumpa, Michael Cohen, zapłacił aktorce porno Stormy Daniels 130 000 dolarów w zamian za milczenie, aby milczała na temat rzekomego spotkania seksualnego z Trumpem w 2006 roku. Daniels później zeznawała w sądzie na temat tego spotkania, któremu Trump nadal zaprzecza.

Rzeczywiste przestępstwo nie polegało na samej zapłacie łapówki, która nie jest zabroniona przez prawo cywilne, ale na sposobie, w jaki Trump rozliczył się z jej zwrotu Cohenowi. Pieniądze zostały zadeklarowane jako koszty obsługi prawnej, co stanowiło fałszowanie dokumentacji księgowej. Prokuratura uznała to również za próbę manipulacji wynikami wyborów w 2016 roku poprzez celowe zatuszowanie sprawy. Pod koniec maja 2024 roku ława przysięgłych uznała Trumpa winnym wszystkich 34 zarzutów. Sędzia Juan Merchan przyznał Trumpowi bezwarunkową amnestię na krótko przed jego reelekcją – nie skazano go na karę więzienia ani grzywnę, ale wyrok skazujący pozostał w mocy.

20 stycznia 2025 roku, po raz pierwszy w historii Stanów Zjednoczonych, do Białego Domu wprowadził się skazany przestępca. Historycznego znaczenia tego momentu nie sposób przecenić: urząd, który przez ponad 200 lat był symbolem demokratycznej uczciwości i moralnego przywództwa, objął mężczyzna skazany za przestępstwa przez dwunastu niezależnie wybranych obywateli. Sam Trump potępił ten proces jako politycznie motywowane polowanie na czarownice i zapowiedział, że będzie zwalczał ten wyrok wszelkimi możliwymi środkami.

Zaufanie w swobodnym spadku: co badania ujawniają na temat dzisiejszej Ameryki

Wskaźniki poparcia dla Donalda Trumpa są prawdopodobnie najdokładniejszym barometrem tego, jak bardzo spadło zaufanie Amerykanów do najwyższego urzędu. Po prawie 100 dniach jego drugiej kadencji, wskaźnik poparcia dla Trumpa wynosił zaledwie 42%. Dla porównania, Joe Biden miał wskaźnik poparcia na poziomie 57% po pierwszych 100 dniach, Barack Obama nawet 65%, George W. Bush 62%, a George H.W. Bush 56%. Historycznie rzecz biorąc, Trump radził sobie gorzej niż jakikolwiek inny urzędujący prezydent po 100 dniach – z jednym wyjątkiem: samego siebie w swojej pierwszej kadencji, kiedy uzyskał nieco niższy wynik, 41%.

W miarę trwania jego drugiej kadencji sytuacja stale się pogarszała. W maju 2026 roku, według sondażu przeprowadzonego przez ABC News, Washington Post i Ipsos, notowania Trumpa osiągnęły nowy najniższy poziom w historii jego prezydentury: zaledwie 37% respondentów stwierdziło, że jest zadowolonych z Trumpa, podczas gdy prawie dwie trzecie – 62% – było niezadowolonych. Był to wzrost o dziesięć punktów procentowych w porównaniu z początkiem jego drugiej kadencji, kiedy 45% nadal sygnalizowało aprobatę. Sondaż NBC z czerwca 2026 roku określił notowania Trumpa na poziomie 39%, przy szczególnie gwałtownych spadkach wśród jego najwierniejszych zwolenników: odsetek tych, którzy ocenili jego działania jako bardzo pozytywne, spadł z 30 do 24%. Inne sondaże przeprowadzone przez Reuters/Ipsos, Marquette School i Strength in Numbers/Verasight plasowały notowania Trumpa nawet między 35 a 38%.

Porównanie dłuższych okresów jest szczególnie istotne. Według danych Gallupa, wskaźnik poparcia dla Trumpa utrzymywał się konsekwentnie poniżej 50 procent przez całą jego pierwszą kadencję – co jest bezprecedensowym wynikiem dla współczesnego prezydenta USA. Obama i Bush uzyskali o sześć do ośmiu punktów procentowych wyższe wyniki w porównywalnych okresach. Naukowcy z Boise State University i University of Houston umieścili Trumpa na ostatnim miejscu w swoim Presidential Greatness Project wśród wszystkich prezydentów USA, którzy kiedykolwiek byli oceniani od czasów George'a Washingtona – za praktycznie każdym innym urzędnikiem państwowym w historii Ameryki, w tym prezydentami uważanymi za nieudaczników lub skorumpowanych.

Gospodarka jako stracony atut

Jak na ironię, gospodarka, którą Trump reklamował jako swoją największą siłę i która ponownie zapewniła mu poparcie wyborców w 2024 roku, stała się jego największą słabością w drugiej kadencji. Analityk danych CNN Harry Enten opisał tę sytuację drastycznie: gospodarka, niegdyś wiatr w żagle jego prezydentury, stała się teraz jego „Titanikiem”. Na początku 2026 roku wskaźnik poparcia dla polityki gospodarczej Trumpa wynosił minus 18 punktów procentowych – to drastyczny spadek w porównaniu z jego pierwszą kadencją, kiedy to wciąż osiągał pozytywne notowania w tej kategorii.

Przyczyny są wieloaspektowe. Polityka celna Trumpa, którą uważał za rdzeń nacjonalizmu gospodarczego, została w dużej mierze uznana za niekonstytucyjną i unieważniona przez Sąd Najwyższy. W konsekwencji Trump nałożył nowe cła ogólne oparte na rzadko stosowanej klauzuli handlowej, co, według Rady Stosunków Zagranicznych, doprowadziło do wzrostu efektywnej stawki celnej do najwyższego poziomu od 1946 roku. Inflacja utrzymywała się, a koszty utrzymania szczególnie mocno uderzyły w grupy o średnich i niskich dochodach. Siedemdziesiąt sześć procent ankietowanych skrytykowało sposób, w jaki Trump radził sobie z kosztami utrzymania, a 72 procent skrytykowało jego stanowisko w sprawie inflacji. Nawet wśród Republikanów odsetek osób z silnym poparciem spadł z 53 procent we wrześniu 2025 roku do 45 procent w maju 2026 roku. Biała klasa robotnicza, wcześniej jeden z najwierniejszych segmentów wyborców Trumpa, również zaczęła tracić do niego zaufanie w kwestiach ekonomicznych.

Lojalność poza kalkulacją: Dlaczego Partia Republikańska milczy

Dla obserwatorów z innych demokracji, zwłaszcza z Europy, nieustające poparcie Partii Republikańskiej dla Trumpa, pomimo wszystkich wyroków skazujących i skandali sądowych, pozostaje zjawiskiem trudnym do zrozumienia. Nie jest ono jednak ani irracjonalne, ani niewytłumaczalne – kieruje się logiką polityczną, która głębiej tkwi w strukturze amerykańskiego systemu partyjnego, niż sugerują to publiczne deklaracje.

Trump odmienił Partię Republikańską w stopniu praktycznie niespotykanym w historii współczesnej Ameryki. Pomimo porażki z Joe Bidenem w 2020 roku, zdobył 74 miliony głosów – więcej niż jakikolwiek inny urzędujący prezydent w historii USA. Ten elektorat jest niezbędny dla republikańskich przedstawicieli w ich okręgach. Każdy, kto sprzeciwia się Trumpowi, ryzykuje karę ze strony własnych wyborców w kolejnej kampanii przed prawyborami. Los kongresmenki Liz Cheney, która została wykluczona z kierownictwa partii po jej wielokrotnej publicznej krytyce Trumpa, stanowi przestrogę, za którą niewielu odważy się podążać.

Do tego dochodzi niewypowiedziany pakt transakcyjny: Trump dostarczył partii bezprecedensową liczbę konserwatywnych sędziów federalnych, wprowadził radykalne obniżki podatków, cofnął przepisy dotyczące ochrony środowiska i chronił prawa do posiadania broni. Stratedzy partyjni, tacy jak Mitch McConnell, poparli Trumpa nie z osobistych przekonań, ale dlatego, że wcielał w życie program polityczny, który ruch konserwatywny realizował od dziesięcioleci. Kwestia moralna, czy osobiste postępowanie Trumpa jest zgodne z urzędem prezydenta, została zatem przyćmiona przez analizę kosztów i korzyści. Oznaki narastającej wewnętrznej krytyki w partii stały się widoczne w 2025 roku, kiedy poszczególni republikańscy przedstawiciele przeforsowali upublicznienie akt Epsteina wbrew woli Trumpa i zdystansowali się od niego w kwestiach takich jak wolny handel i dyscyplina fiskalna. Jednak systemowa władza Trumpa nad partią pozostaje nienaruszona.

Wybrany przez Boga grzesznik: ewangelicy i podwójne standardy moralne

Żadne zjawisko w amerykańskiej polityce XXI wieku nie jest tak paradoksalne, jak relacja między Donaldem Trumpem a białymi ewangelikalnymi chrześcijanami. Trump, trzykrotnie żonaty, uwikłany w romanse, skazany za molestowanie seksualne, z biografią pełną udokumentowanych naruszeń surowej moralności seksualnej, której orędownikami jest jego środowisko – a mimo to w 2016 roku około 81% białych wyborców ewangelikalnych oddało na niego głosy. Ten odsetek utrzymywał się na wyjątkowo wysokim poziomie w kolejnych latach.

Wyjaśnienie sięga głębiej niż tylko hipokryzja. Dla znacznej części ruchu ewangelicznego Trump nie jest przede wszystkim moralnym wzorem do naśladowania, lecz narzędziem politycznym. Wpływowi pastorzy, tacy jak Robert Jeffress, powiedzieli to wprost: charakter prezydenta nie miał znaczenia dla ich poparcia; liczyło się to, czy realizował ich cele polityczne – konserwatywnych sędziów Sądu Najwyższego, ograniczenia prawa do aborcji i ochronę wolności religijnej. Tony Perkins z wpływowej Family Research Council oświadczył po publikacji nagrania „Access Hollywood”, że jego poparcie dla Trumpa nigdy nie opierało się na wspólnych wartościach. W ten sposób osąd moralny prezydenta został po prostu wyeliminowany z równania.

Socjolog religii Adam Kotsko opracował psychologiczne wyjaśnienie tego zjawiska: Trump obdarza ewangelików szacunkiem. Fakt, że bogaty, wpływowy mężczyzna spoza ich społeczności traktuje ich żądania poważnie, wzmacnia więź emocjonalną. Dochodzi do tego głębokie kulturowe wyobcowanie od liberalnej Ameryki, kultywowane w kręgach ewangelickich od dziesięcioleci. Jako symbol demarkacyjny wobec świecko-liberalnego establishmentu – w kwestii prawa do aborcji, homoseksualizmu, imigracji i kulturowej hegemonii miast nadmorskich – Trump jest funkcjonalnie niezastąpiony pomimo wszystkich swoich osobistych wad. Kultura ewangelicka zbudowała własną sferę informacji i interpretacji: własne szkoły, uniwersytety i media, w których potępienia Trumpa są klasyfikowane jako sfabrykowane ataki na chrześcijańską Amerykę. Prawie 70 procent wszystkich ewangelików odrzuca teorię ewolucji – ignorowanie niewygodnych faktów ma długą tradycję w tej społeczności.

Pruderia jako tło: amerykański dyskurs moralny i jego wybiórcze stosowanie

Stany Zjednoczone są postrzegane przez osoby z zewnątrz jako jedno z najbardziej pruderyjnych społeczeństw Zachodu: nagość w telewizji, reklamy o charakterze seksualnym i wulgarny język w miejscach publicznych są karane znacznie surowiej niż w Niemczech, Francji czy Holandii. Ten wizerunek moralnie prawego narodu stoi jednak w jaskrawej sprzeczności z rzeczywistością polityczną. Krajem rządzi skazany przestępca seksualny, a ponad jedna trzecia społeczeństwa nie uważa tego za wystarczającą przeszkodę w sprawowaniu przez niego urzędu prezydenta.

Ta rozbieżność między publiczną retoryką moralną a praktyką polityczną nie jest przypadkowa, lecz głęboko zakorzeniona w systemie. Amerykańska pruderyjność zawsze była wybiórcza: historycznie była skierowana silniej przeciwko grupom marginalizowanym – przeciwko kobietom, które otwarcie wyrażały swoją seksualność, przeciwko gejom, przeciwko artystom pornograficznym takim jak Stormy Daniels, która spotkała się z ogromną wrogością po swoim wystąpieniu w sądzie – niż przeciwko wpływowym białym mężczyznom. Dyskurs moralny często służy nie ochronie bezbronnych, lecz sprawowaniu kontroli społecznej. Fakt, że Daniels była kluczowym świadkiem w procesie o łapówki i otrzymywała groźby śmierci po złożeniu zeznań, podczas gdy Trump był uważany za ofiarę polowania na czarownice, ujawnia tę asymetrię w całej jej jaskrawości.

Przykład Clintona jest w tym kontekście wymowny: Bill Clinton stanął w obliczu procedury impeachmentu w 1998 roku z powodu romansu ze stażystką Monicą Lewinsky. Oburzenie moralne było ogromne, a szok społeczny realny. Clinton przetrwał procedurę, ale poniósł trwałe szkody wizerunkowe. Trump, z drugiej strony, który zmaga się ze znacznie poważniejszymi i prawnie uzasadnionymi zarzutami, został wybrany na prezydenta na drugą kadencję po tym wszystkim. Różnica nie leży w powadze przestępstw, ale w polaryzacji politycznej: w przypadku Clintona istniała nadal krytyczna opinia publiczna, która przekraczała podziały partyjne. W przypadku Trumpa polaryzacja zniszczyła wszelkie wspólne moralne punkty odniesienia.

Podzielona republika: polaryzacja, rozkład instytucjonalny i erozja demokracji

To, co nie działa już w Stanach Zjednoczonych, nie jest odosobnionym defektem, lecz wynikiem trwającego dekady, systemowego procesu erozji, który został drastycznie przyspieszony przez erę Trumpa. „Gospodarka” demokracji – system wspólnej prawdy, wspólnych instytucji i minimalnych normatywnych wspólnot – znajduje się w kryzysie, którego głębokość nie została jeszcze w pełni zmierzona.

Freedom House, renomowana amerykańska organizacja pozarządowa monitorująca wolności polityczne na całym świecie, przyznała Stanom Zjednoczonym zaledwie 81 na 100 możliwych punktów w swoim raporcie z 2026 roku – najniższy wynik w ciągu 54 lat pomiarów i największy spadek wśród wszystkich krajów sklasyfikowanych jako wolne. W latach 2005–2025 Stany Zjednoczone odnotowały największy spadek wśród wszystkich krajów sklasyfikowanych jako wolne, z wyjątkiem Nauru i Bułgarii. Economist Intelligence Unit od kilku lat klasyfikuje Stany Zjednoczone jako wadliwą demokrację i w 2024 roku umieścił je na zaledwie 28. miejscu w światowym rankingu demokracji.

Politolodzy zidentyfikowali kilka wzajemnie się wzmacniających mechanizmów. Po pierwsze, manipulacja procesem wyborczym: wiele stanów wprowadziło przepisy utrudniające głosowanie i, według badań Centrum Brennana, nieproporcjonalnie dotykające mniejszości i osoby w niekorzystnej sytuacji społecznej. Po drugie, mamy do czynienia z koncentracją władzy wykonawczej, która za rządów Trumpa osiągnęła historyczne rozmiary. W 2024 roku Sąd Najwyższy orzekł na korzyść szerokiego immunitetu prezydenckiego, dając Trumpowi pełną swobodę w działaniach związanych z pełnionym urzędem – decyzję, którą konstytucjonaliści uznali za przełomowy moment dla amerykańskiej demokracji. Niemiecki Instytut Spraw Międzynarodowych i Bezpieczeństwa (SWP) charakteryzuje Trumpa jako burzyciela systemu, którego nadrzędną zasadą jest konsolidacja własnej władzy.

Krajobraz medialny przyczynia się do tej erozji: skrajna polaryzacja polityczna doprowadziła do powstania równoległych światów informacji, w których fakty nie są udostępniane, lecz reinterpretowane lub po prostu odrzucane. Strategia Trumpa polegająca na zniesławianiu wszelkich krytycznych doniesień jako „fake newsów” i przedstawianiu instytucji takich jak sądownictwo jako politycznie skorumpowanych podważa fundament, na którym opierają się demokratyczne decyzje: wspólną rzeczywistość. Sieć podcastów 11KM należąca do Bavarian Broadcasting Corporation podsumowała to w 2024 roku: Republikanie nie trzymali się Trumpa pomimo skandali, ale wręcz wzmocnili swoją lojalność właśnie dlatego, że każdy nowy atak na niego był interpretowany jako atak na nich samych.

Podział społeczny wykracza poza politykę. Demokraci i Republikanie coraz częściej żyją w odrębnych przestrzeniach społecznych, częściej zawierają małżeństwa w obrębie swoich obozów politycznych, przeprowadzają się do różnych dzielnic i korzystają z różnych mediów. Kompromis, serce każdej funkcjonującej demokracji, stał się oznaką słabości, karanej przez własny elektorat.

Dlaczego Trump nadal sprawuje urząd: prawo, immunitet i polityczny impas

Pytanie, dlaczego Trump pozostaje u władzy pomimo prawomocnych wyroków skazujących i niezliczonych udokumentowanych skandali, ma kilka warstw odpowiedzi. Z czysto prawnego punktu widzenia Konstytucja Stanów Zjednoczonych nie przewiduje automatycznego usunięcia z urzędu na podstawie wyroków skazujących. Jedynym konstytucyjnym instrumentem umożliwiającym usunięcie urzędującego prezydenta jest postępowanie impeachmentu w Kongresie. Takie postępowanie wymaga zwykłej większości głosów w Izbie Reprezentantów w przypadku impeachmentu i większości dwóch trzecich głosów w Senacie w przypadku skazania. W zdominowanej przez Republikanów izbie, w której 85% członków partii nadal popiera Trumpa, jest to matematycznie niemożliwe.

Orzeczenie w sprawie milczenia dotyczyło również działań podejmowanych przed obecną kadencją Trumpa, co rodzi wątpliwości natury konstytucyjnej. W obliczu zbliżającej się inauguracji sędzia Merchan zdecydował się na symboliczne rozwiązanie w postaci bezwarunkowego immunitetu, co oznaczało, że Trump nie musiał odbywać żadnej kary. Wyroki cywilne w sprawie Carrolla – opiewające na łączną kwotę ponad 88 milionów dolarów – nie mają bezpośredniego wpływu na jego działalność na stanowisku; wpływają na jego majątek osobisty, a nie na jego uprawnienia.

Do tego dochodzi wspomniane orzeczenie Sądu Najwyższego w sprawie immunitetu, które przyznaje Trumpowi kompleksową ochronę przed postępowaniem karnym za działania podejmowane w ramach pełnienia obowiązków służbowych. Decyzja ta fundamentalnie zmieniła krajobraz konstytucyjny i jest uważana przez ekspertów za zaproszenie do nadużywania władzy bez konsekwencji prawnych. Paradoks amerykańskiego porządku konstytucyjnego ujawnia się w całej swojej brutalności: system pierwotnie zaprojektowany w celu zapobiegania nadużyciom władzy, za pośrednictwem własnych instytucji, stworzył sytuację, w której najpotężniejszy człowiek na świecie jest chroniony przed praktycznie wszystkimi konsekwencjami prawnymi swoich działań.

Naród szuka siebie: Co ta Ameryka oznacza dla świata

Pytanie o to, co jest nie tak w USA, ostatecznie prowadzi do diagnozy bardziej fundamentalnej niż sam Trump. Trump jest zarówno symptomem, jak i katalizatorem – przyspieszył i wydobył na światło dzienne procesy trwające od dekad, nie będąc ich jedynym sprawcą. Deindustrializacja znacznych części amerykańskiego Środkowego Zachodu, rosnące nierówności ekonomiczne, kryzys systemu edukacji, głęboka nieufność wobec elit politycznych i medialnych – wszystko to tworzy podatny grunt, na którym kwitnie polityka urazy i samookaleczenia.

Konsekwencje dla światowej gospodarki, sojuszy międzynarodowych i globalnego ruchu demokratycznego są znaczące. Prezydent USA, którego odrzuca prawie dwie trzecie własnego społeczeństwa i którego wiarygodność na arenie międzynarodowej jest fundamentalnie zachwiana, z trudem może pełnić rolę moralnego przywódcy, którą Ameryka przypisuje sobie od II wojny światowej. Partnerzy handlowi, sojusznicy z NATO oraz instytucje takie jak Międzynarodowy Fundusz Walutowy i Światowa Organizacja Handlu (WTO) działają w atmosferze ciągłej niepewności co do wiarygodności amerykańskich zobowiązań.

Niemniej jednak, błędem byłoby wyciąganie z ery Trumpa wniosku, że Ameryka jest stracona lub nie ma ratunku. Instytucje wytrzymały presję: sądy wydawały niezależne orzeczenia, sędziowie federalni odrzucali politycznie motywowane dyrektywy, a prasa pozostała aktywna. Sondaże dokumentujące ciągły spadek poparcia dla Trumpa pokazują również, że większość Amerykanów nie akceptuje jego przywództwa i domaga się ochrony demokratycznych norm. Kluczowe pytanie brzmi, czy ta większość będzie w stanie utworzyć siłę polityczną, która pozostanie skuteczna w perspektywie długoterminowej i po wyborach – czy też strukturalne niedociągnięcia amerykańskiego systemu wyborczego, od gerrymanderingu po zmiany granic okręgów wyborczych, będą nadal działać wbrew woli większości społeczeństwa.

Pozostaje Ameryka na historycznym rozdrożu: między powrotem do demokratycznych zasad, które ją ukształtowały, a stopniowym popadaniem w kulturę przywództwa niezgodną z tymi zasadami. Sprawa prawna Trumpa jest zamknięta i prawnie wiążąca. Otwarte pozostaje pytanie, czy polityczna sprawa Ameryki znajdzie podobną jasność i konsekwencje, które należy zadać po zakończeniu kadencji tego prezydenta.