ZEA, Katar, Arabia Saudyjska: Od klienta do konkurenta – jak państwa Zatoki Perskiej rewolucjonizują przemysł zbrojeniowy

Koniec zależności: Jak w Zatoce Perskiej wyłania się nowa globalna potęga zbrojeniowa

Miliardowy szok dla Zachodu? Tajny, zaawansowany technologicznie plan zbrojeniowy stanów pustynnych

Przez dekady petrodolary państw Zatoki Perskiej niezawodnie napływały do ​​kas zachodnich producentów broni – ale ta era dobiega końca. Arabia Saudyjska, Katar i Zjednoczone Emiraty Arabskie, napędzane nowymi wstrząsami geopolitycznymi, takimi jak eskalacja konfliktu z Iranem w 2026 roku, oraz gorzką świadomością, że ślepa zależność czyni je strategicznie podatnymi na kryzys, przechodzą radykalną zmianę kursu. Szybko przekształcają się z lukratywnych, dużych klientów w niezależnych producentów. Dzięki wielomiliardowym inwestycjom, ogromnym spółkom joint venture i firmom high-tech, takim jak emiracka EDGE Group, monarchie naftowe budują własny, najnowocześniejszy przemysł zbrojeniowy. Ta transformacja nie tylko zabezpiecza ich suwerenność militarną, ale także fundamentalnie destabilizuje cały globalny rynek zbrojeniowy.

ZEA, Katar, Arabia Saudyjska: W Zatoce Perskiej powstaje nowy gigant zbrojeniowy

Od głównego klienta do producenta: strategiczna zmiana w państwach Zatoki Perskiej

Od dziesięcioleci monarchie naftowe Zatoki Perskiej należą do najsolidniejszych i głównych odbiorców zachodniego przemysłu zbrojeniowego. Dzięki swojemu bogactwu, zgromadzonemu w petrodolarach, finansują one wyjątkową część światowego handlu bronią. Według danych Sztokholmskiego Międzynarodowego Instytutu Badań nad Pokojem (SIPRI), Arabia Saudyjska i Katar znajdowały się w czwórce największych importerów broni na świecie w latach 2021–2025, odpowiadając odpowiednio za 6,8 i 6,4% światowego importu broni. Zjednoczone Emiraty Arabskie zajęły jedenaste miejsce z 2,7%. Łącznie kraje Rady Współpracy Zatoki Perskiej (GCC) absorbują zatem znaczną część światowego rynku zbrojeniowego – finansowanego z przychodów z ropy naftowej i gazu ziemnego.

Jednak ten obraz ulega fundamentalnej zmianie. Dynastie rządzące w Zatoce Perskiej uznały, że całkowite uzależnienie od importu czyni je strategicznie podatnymi na zagrożenia: wąskie gardła w dostawach, warunki polityczne narzucone przez zachodnie organy kontroli eksportu oraz szokujące doświadczenie braku wcześniejszego poinformowania o kryzysie znacznie zwiększyły motywację do produkcji krajowej. Wojna z Iranem, która osiągnęła nowy poziom eskalacji w lutym 2026 roku wraz z amerykańsko-izraelskimi nalotami na irańskie bazy rakietowe i instalacje obrony powietrznej w miastach takich jak Isfahan, Karadż i Kermanszah, brutalnie uświadomiła to sobie. Państwa Zatoki Perskiej, w których znajdują się amerykańskie bazy wojskowe, natychmiast stały się celem irańskich pocisków i dronów, mimo że same nie brały udziału w atakach.

Między dwoma światami: ciągła zależność i jej strukturalne ograniczenia

Niezależnie od tego, jak bardzo zdecydowana może wydawać się droga do samonapędu, rzeczywistość pozostaje bardziej złożona. Państwa Zatoki Perskiej kupują jednocześnie więcej broni niż kiedykolwiek wcześniej. W maju 2025 roku, podczas wizyty prezydenta USA Donalda Trumpa, Arabia Saudyjska zawarła umowę zbrojeniową o wartości prawie 142 miliardów dolarów – największą umowę o współpracy obronnej w historii USA, według Białego Domu. Pakiet ten obejmuje zdolności sił powietrznych, obronę przeciwrakietową, bezpieczeństwo morskie i przybrzeżne oraz systemy łączności. W 2024 roku Zjednoczone Emiraty Arabskie zabezpieczyły precyzyjne pociski kierowane o wartości 1,2 miliarda dolarów, a następnie zatwierdziły zakup śmigłowców CH-47F i kontrakty na konserwację samolotów F-16 o wartości ponad miliarda dolarów.

Ten pozorny paradoks rozwiązuje się, gdy trzeźwo rozważy się strukturalne ograniczenia regionalnej rozbudowy uzbrojenia. Analitycy strategiczni są zgodni: myśliwce piątej generacji, takie jak F-35, zaawansowana technologia czołgów czy duże okręty wojenne nie będą mogły być budowane w kraju przez państwa Zatoki Perskiej w dającej się przewidzieć przyszłości. Cena jednostkowa F-35 wynosi około 100 milionów dolarów, a jego ekosystem przemysłowy obejmuje setki dostawców z sektora lotnictwa i kosmonautyki, elektroniki i materiałoznawstwa, budowanych przez dekady. Realistycznie rzecz biorąc, wysiłki na rzecz krajowej produkcji koncentrują się zatem na dronach, amunicji precyzyjnej, elektronice i logistyce – obszarach, do których wejście jest szybsze, a sektor prywatny jest stosunkowo łatwo dostępny.

Arabia Saudyjska i arytmetyka ambicji Wizji 2030

Arabia Saudyjska dąży do osiągnięcia najbardziej ambitnego celu ilościowego w regionie. W ramach swojej agendy „Wizja 2030”, Królestwo wyznaczyło sobie cel, jakim jest lokalizowanie co najmniej 50% wydatków na obronę w kraju do końca dekady. Generalna Administracja Przemysłu Wojskowego (GAMI) podaje wskaźnik lokalizacji na poziomie 24,89% do 2024 roku. Oznacza to, że Arabia Saudyjska musi ponad dwukrotnie zwiększyć swój udział w krajowym budżecie w ciągu kilku lat. Biorąc pod uwagę ogromne kwoty początkowe, jest to niezwykłe wyzwanie – Arabia Saudyjska wydała szacunkowo 75,8 mld USD na obronę w 2024 roku, z celem 78 mld USD do 2025 roku, co stanowi około 21% wydatków rządowych i 7,1% PKB.

Państwowe przedsiębiorstwo Saudi Arabian Military Industries (SAMI), założone w 2017 roku jako spółka zależna w całości należąca do Publicznego Funduszu Inwestycyjnego, jest narzędziem realizacji tego programu. Początkowo ograniczone do produkcji części zamiennych do amerykańskich myśliwców i kilku typów pojazdów opancerzonych, SAMI stale rozszerza swoją działalność przemysłową. Firma utrzymuje spółki joint venture z amerykańskim koncernem Boeing, hiszpańskim stoczniowcem Navantia – z którego pochodzi system zarządzania walką HAZEM Lite – oraz wieloma innymi partnerami międzynarodowymi. W lipcu 2024 roku SAMI podpisało trzy memoranda o porozumieniu z tureckimi firmami w sprawie lokalizacji przemysłu obronnego: z Baykar w sprawie rozwoju bezzałogowych statków powietrznych, z Aselsan w sprawie elektroniki obronnej oraz z Fergani Space w sprawie nowych technologii kosmicznych.

Wystąpienie SAMI na Paris Air Show w czerwcu 2025 roku koncentrowało się wyłącznie na konserwacji, naprawach i remontach (MRO) samolotów wojskowych, a także na dyskusjach na temat spółek joint venture i transferu technologii z międzynarodowymi producentami oryginalnego sprzętu (OEM). Cel firmy, jakim jest wniesienie 14 miliardów riali (3,7 miliarda dolarów) do saudyjskiej gospodarki, zainwestowanie 6 miliardów riali w badania i rozwój oraz stworzenie 40 000 miejsc pracy, pozostaje ambitny. Jednocześnie eksperci apelują o ostrożność: umowa o wartości 142 miliardów riali pokazuje, że pomimo celów lokalizacyjnych, Rijad nadal w dużym stopniu polega na imporcie uzbrojenia z zagranicy – ​​i że takie zapowiedzi historycznie często były przesadzone.

Skromna, ale zdecydowana i wyjątkowa ścieżka Kataru

Katar odgrywa wyraźną, choć mniejszą, rolę w tym regionalnym wyścigu. Barzan Holdings, założona w 2016 roku jako komercyjny portal do katarskiego przemysłu obronnego, postrzega siebie jako mediatora: Firma wzmacnia potencjał militarny katarskich sił zbrojnych poprzez nawiązywanie partnerstw z wiodącymi międzynarodowymi firmami zbrojeniowymi, ułatwianie transferu technologii oraz rozwijanie innowacyjnych technologii obronnych i bezpieczeństwa. Koncentruje się na amunicji, dronowych systemach obronnych, broni przenośnej oraz – coraz częściej – sztucznej inteligencji, autonomii i cyberobronie.

Barzan świadomie współpracuje z przemysłem. Współpraca z włoskim producentem broni Beretta w zakresie lokalnej produkcji broni strzeleckiej, a także partnerstwa w zakresie usług konserwacyjnych i remontowych, stanowią przykłady tego pragmatycznego podejścia. Według analiz branżowych, Barzan priorytetowo traktuje wojskową sztuczną inteligencję, cyberobronę, walkę elektroniczną oraz suwerenne systemy dowodzenia i kontroli do 2026 roku – obszary, które nie wymagają rozległej infrastruktury produkcyjnej, ale mają wysoką wartość strategiczną. W styczniu Grupa EDGE podpisała umowę joint venture z Barzan i udzieliła licencji na jego technologię pojazdów – co świadczy o tym, że państwa Zatoki Perskiej coraz częściej współpracują ze sobą, zamiast polegać wyłącznie na partnerach zachodnich.

ZEA i fenomen EDGE: Jak w ciągu sześciu lat powstała firma zbrojeniowa

Dynamika ta była najbardziej widoczna w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Utworzenie Grupy EDGE w listopadzie 2019 roku, w wyniku fuzji około 25 firm z Emiratów, było przełomem w polityce przemysłowej. W ciągu zaledwie sześciu lat EDGE rozszerzyło swoje portfolio produktów z 30 do 201 zaawansowanych rozwiązań w dziedzinie lotnictwa, lądu, morza i cyberprzestrzeni – co stanowi wzrost o ponad 550%. Obecnie firma zatrudnia 14 000 pracowników, z czego 20% stanowią pracownicy z Emiratów, a w działach inżynieryjnych odsetek ten sięga już 50%.

Te liczby są szczególnie godne uwagi, ponieważ EDGE nie jest firmą produkującą wyłącznie na rynek krajowy. W 2024 roku grupa osiągnęła przychody w wysokości 4,9 mld USD, z czego ponad 20% pochodziło z eksportu. Do września 2024 roku wartość zamówień międzynarodowych wzrosła z 18,5 mln USD w 2019 roku do ponad 2,1 mld USD. W kwietniu 2026 roku EDGE zgłosiło nowe zamówienia o łącznej wartości 7,96 mld USD i łączny portfel zamówień w wysokości 20,4 mld USD. Produkty i usługi grupy docierają obecnie do klientów w 91 krajach. Według SIPRI, udział ZEA w globalnym imporcie broni spadł do 2,7% między 2021 a 2025 rokiem, w porównaniu do 3,5% między 2016 a 2020 rokiem – zwiększona produkcja krajowa sprawia, że ​​niektóre produkty importowane stają się przestarzałe.

Centrum Bezpieczeństwa i Obrony – Zdjęcie: Xpert.Digital

Centrum Bezpieczeństwa i Obrony oferuje fachowe doradztwo i aktualne informacje, aby skutecznie wspierać firmy i organizacje we wzmacnianiu ich roli w europejskiej polityce bezpieczeństwa i obrony. Współpracując ściśle z Grupą Roboczą SME Connect Defence, Centrum w szczególności promuje małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), które chcą dalej rozwijać swoje zdolności innowacyjne i konkurencyjność w sektorze obronnym. Jako centralny punkt kontaktowy, Centrum tworzy w ten sposób kluczowy pomost między MŚP a europejską strategią obronną.

W związku z tym:

• Grupa robocza SME Connect Defence – Wzmacnianie MŚP w europejskiej obronności

Sojusze ukierunkowane zamiast autarkii przemysłowej: sieć partnerska EDGE

Strategiczna inteligencja EDGE nie polega na dążeniu do uniwersalnej produkcji wewnętrznej, ale na ukierunkowanej identyfikacji obszarów, w których suwerenność technologiczna lub bezpieczeństwo łańcucha dostaw mają kluczowe znaczenie. W innych obszarach firma opiera się na głębokich partnerstwach przemysłowych z wiodącymi firmami zachodnimi. Rezultatem jest sieć 23 spółek joint venture i aliansów obejmujących wszystkie dziedziny – lotnictwo, ląd, morze, kosmos i cyberprzestrzeń.

Na szczególną uwagę zasługuje partnerstwo z włoską firmą lotniczo-kosmiczną Leonardo, z którą EDGE podpisało list intencyjny w czerwcu 2025 r. i podjęło znacznie bardziej konkretny krok w kierunku utworzenia spółki joint venture w Abu Zabi podczas Dubai Airshow w listopadzie 2025 r. EDGE posiada 51% udziałów, Leonardo 49%. Spółka joint venture będzie zajmować się projektowaniem, rozwojem, testowaniem, industrializacją, produkcją, sprzedażą i wsparciem cyklu życia systemów w obszarach czujników, integracji systemów i platform – na rynek bezzałogowych statków powietrznych (UAV) i wybrane rynki eksportowe. W sektorze budowy statków EDGE utworzyło spółkę joint venture Maestral z włoskim liderem rynku światowego Fincantieri. Maestral koncentruje się na obronie morskiej w skali globalnej i oferuje projektowanie, budowę i wsparcie techniczne dla okrętów wojennych nowej generacji. Jako dowód rosnących możliwości eksportowych, EDGE zabezpieczyło kontrakt o wartości około miliarda euro na dostawę korwet dla Marynarki Wojennej Angoli.

W dziedzinie obrony powietrznej, partnerstwo między spółką zależną EDGE, HALCON, a szwajcarską spółką Rheinmetall Air Defence jest szczególnie znaczące. HALCON opracował system rakiet ziemia-powietrze SkyKnight, który został zintegrowany jako komponent systemu obrony powietrznej Oerlikon Skynex firmy Rheinmetall – pierwszego w historii pocisku ziemia-powietrze opracowanego i wyprodukowanego w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Fakt, że EDGE działa nie tylko jako klient, ale także jako dostawca dla wiodącej firmy zbrojeniowej NATO, ilustruje poziom integracji pionowej, jaki grupa już osiągnęła.

Systemy autonomiczne jako silnik wzrostu: przygoda z Anduril

Być może najbardziej symboliczną współpracą do tej pory jest joint venture zawiązane w listopadzie 2025 roku podczas Dubai Airshow z amerykańską firmą Anduril Industries, zajmującą się technologiami obronnymi, uważaną za szybko rozwijającego się konkurenta dla ugruntowanego amerykańskiego przemysłu zbrojeniowego w Dolinie Krzemowej. Nowy sojusz produkcyjny EDGE-Anduril ma na celu przekształcenie Abu Zabi w centrum produkcji i zrównoważonego rozwoju systemów autonomicznych na Bliskim Wschodzie.

Pierwszym wspólnym produktem jest Omen, hybrydowo-elektryczny dron ogonowy Grupy 3, zdolny do pionowego startu i lądowania, ale działający w poziomie jak samolot ze stałym skrzydłem – eliminując w ten sposób potrzebę pasa startowego. Jest on połączony z platformą Lattice firmy Anduril, opartą na sztucznej inteligencji, umożliwiając wielu dronom wymianę danych w czasie rzeczywistym, rozszerzenie sieci czujników na podejścia morskie i lądowe oraz generowanie wspólnego obrazu świadomości sytuacyjnej. EDGE inwestuje około 200 milionów dolarów w infrastrukturę produkcyjną w Abu Zabi; Zjednoczone Emiraty Arabskie zamówiły już 50 systemów. Pełna produkcja ma się rozpocząć do końca 2028 roku. Jednocześnie Anduril tworzy w Abu Zabi regionalne centrum inżynierii, projektowania i prototypowania o powierzchni 4600 metrów kwadratowych – swój pierwszy oddział operacyjny na Bliskim Wschodzie.

Chrzest bojowy: Jak wojna w Iranie stała się poligonem doświadczalnym dla broni z Emiratów

Wojna z Iranem nadała strategii przemysłowej państw Zatoki Perskiej dramatyczny wymiar operacyjny. Emiraty były atakowane przez irańskie drony i rakiety znacznie częściej niż Arabia Saudyjska czy Katar – co było bezpośrednią konsekwencją ich bliskości z amerykańskimi bazami wojskowymi, takimi jak Al-Dhafra. Jednocześnie ataki te stały się pierwszym prawdziwym testem bojowym technologii obronnej Emiratów.

Według oficjalnych danych, około 80 procent nadlatujących irańskich dronów Shahed zostało przechwyconych przez systemy z Emiratów. Systemy walki elektronicznej EDGE zostały aktywowane w celu wykrywania nadlatujących pocisków i dronów, inicjowania zagłuszania i przeprowadzania manewrów pozorowanych – w ścisłej współpracy z amerykańskimi systemami obrony przeciwrakietowej. Dla prezesa EDGE, Hamada al-Marara, strategiczna wartość tego doświadczenia jest nieoceniona: technologia firmy została przetestowana i zweryfikowana w rzeczywistych warunkach bojowych – co stanowi znak jakości, który praktycznie nie ma sobie równych na globalnym rynku zbrojeniowym.

Jednocześnie wojna obnażyła słabości wzrostu. Dostawy utknięte w zablokowanej Cieśninie Ormuz nieuchronnie opóźniają plany produkcyjne. Doświadczenie Stanów Zjednoczonych, które nie poinformowały z wyprzedzeniem swoich partnerów z Zatoki Perskiej o operacji Epic Fury, mimo że było jasne, że staną się głównym celem irańskich ataków odwetowych, fundamentalnie zachwiało strategicznymi kalkulacjami monarchów. Kilka państw Zatoki Perskiej rozpoczęło wewnętrzne analizy w celu ustalenia, czy można powołać się na klauzule siły wyższej w istniejących umowach, oraz w celu ponownego rozważenia swoich obecnych i przyszłych zobowiązań inwestycyjnych.

Geopolityka zależności: Dlaczego suwerenność w dziedzinie uzbrojenia staje się kwestią przetrwania

Ostatnie wydarzenia układają się w jasny przekaz strategiczny: zewnętrzne gwarancje bezpieczeństwa – jakkolwiek ważne by nie były – nie stanowią pełnego zabezpieczenia przed niszczycielskim wpływem konfliktów regionalnych. Państwa Zatoki Perskiej, które polegają wyłącznie na zagranicznych łańcuchach dostaw i siłach zbrojnych, stoją przed strukturalnym dylematem. Z jednej strony rządy zachodnie mogą ograniczać lub opóźniać dostawy broni z powodów politycznych. Z drugiej strony, niedawny konflikt pokazał, że interesy strategiczne Stanów Zjednoczonych nie zawsze są zbieżne z interesami państw przyjmujących.

W tym kontekście decyzja państw Zatoki Perskiej o rozwoju własnego przemysłu obronnego jawi się jako racjonalna odpowiedź na strukturalnie niepewną sytuację globalną. W 2025 roku państwa Rady Współpracy Zatoki Perskiej (GCC) łącznie wydały ponad 100 miliardów dolarów na obronność, co plasuje je wśród krajów o najwyższych wydatkach wojskowych na świecie w stosunku do PKB. Średnie wydatki na obronność państw Zatoki Perskiej wynoszą około czterech procent PKB, czyli dwa razy więcej niż w większości państw NATO. Ta baza zasobów stwarza finansową swobodę dla ambicji polityki przemysłowej, która byłaby nie do pomyślenia gdzie indziej.

Co więcej, dostrzega się, że krajowa baza obronna oznacza znacznie więcej niż tylko produkcję broni. Oznacza ona budowanie kapitału ludzkiego w zawodach inżynierskich, przyciąganie bezpośrednich inwestycji zagranicznych poprzez partnerstwa technologiczne, dywersyfikację gospodarek zdominowanych przez węglowodory oraz generowanie przychodów z eksportu na nowe rynki. EDGE eksportuje już prawie trzy czwarte swojej produkcji do Ameryki Łacińskiej, Afryki i Azji – systematycznie rozwijając rynki, które zachodni konkurenci od dawna zaniedbują.

Między współpracą a konkurencją: nowe pole grawitacyjne globalnego przemysłu zbrojeniowego

Rozwój broni w Zatoce Perskiej zmienia również geometrię globalnego handlu bronią. Zachodnie firmy zbrojeniowe stoją przed wyborem: albo współpracować i zaakceptować transfer technologii i przeniesienie produkcji, albo ryzykować długoterminową utratę udziałów w rynku na rzecz nowych graczy regionalnych. Strategia partnerstwa EDGE, Leonardo, Fincantieri, Rheinmetall i Anduril pokazuje, że zachodnie korporacje są skłonne do nawiązywania nowych partnerstw, o ile zachowają swoją pozycję lidera technologicznego i kontrolę nad własnością intelektualną.

Jednocześnie pojawia się nowy poziom konkurencji: nie tylko Azja Południowa i Wschodnia, ale coraz częściej także sam Zatoka Perska staje się eksporterem technologii obronnych. Przejęcie przez EDGE większościowych udziałów w estońskiej firmie MILREM Robotics (wiodącym na świecie producencie wojskowych robotów naziemnych), szwajcarskiej firmie produkującej drony ANAVIA oraz brazylijskich firmach zbrojeniowych oznacza jakościowo nowy etap: państwa Zatoki Perskiej inwestują już nie tylko w linie produkcyjne, ale także we własność intelektualną, potencjał inżynieryjny i pozycję rynkową na wszystkich kontynentach.

Pytanie coraz częściej nurtujące analityków nie dotyczy już zatem tego, czy kraje Zatoki Perskiej rozwiną własny, niezależny przemysł zbrojeniowy – to już się dzieje. Kluczowe pytanie brzmi, jak wysoko w globalnym łańcuchu wartości ten przemysł sięgnie i czy transatlantycki kompleks zbrojeniowy jest gotowy zaakceptować nowych, wyłaniających się graczy jako równoprawnych partnerów. Biorąc pod uwagę portfele zamówień warte dziesiątki miliardów dolarów, światowej klasy testy bojowe oraz ukierunkowaną sieć sojuszy i rozwój krajowy, wiele wskazuje na to, że era biernego nabywcy broni w krajach Zatoki Perskiej dobiegła końca – a rozpoczął się nowy rozdział w przemysłowej suwerenności wojskowej.

Markus Becker

Chętnie będę pełnić rolę Twojego osobistego doradcy.

Szef Rozwoju Biznesu

Przewodniczący grupy roboczej SME Connect Defense

LinkedIn

Konrad Wolfenstein

Chętnie będę pełnić rolę Twojego osobistego doradcy.

Możesz się ze mną skontaktować pod adresem wolfenstein∂xpert.digital lub

Po prostu zadzwoń do mnie pod numer +49 7348 4088 965 .

LinkedIn