Fatalny błąd w sektorze publicznym: dlaczego załamanie przemysłu ostatecznie dotyka również urzędników

W lokalnych społecznościach rozbrzmiewają sygnały alarmowe: załamanie się dochodów z podatku od działalności gospodarczej zwiastuje kolejny poważny kryzys

Gospodarka pogrążona jest w kryzysie, tradycyjne firmy przenoszą się za granicę, a dochody z podatków komunalnych gwałtownie spadają – jednak w dużej części sektora publicznego wciąż panuje złudne poczucie niezachwianego bezpieczeństwa. W końcu to państwo płaci, a nie wolny rynek, a przynajmniej tak głosi powszechne przekonanie. Jednak takie podejście ignoruje fundamentalne prawo ekonomii: żadne państwo nie generuje własnych pieniędzy. Pensje milionów urzędników, pracowników sektora publicznego i emerytów spoczywają na fundamencie, który obecnie wykazuje alarmujące pęknięcia – rentowności sektora prywatnego. Spojrzenie na Francję pokazuje nam na żywo, co się dzieje, gdy rozrośnięty aparat państwowy traci kontrolę nad swoimi finansami. Dla Niemiec, których wskaźnik wydatków publicznych osiągnął alarmujące rozmiary, a baza przemysłowa się rozpada, jest to wyraźny sygnał ostrzegawczy. Kto zapłaci rachunek, gdy państwu skończą się pieniądze? Analiza gorzkiej rzeczywistości, która nieuchronnie dopadnie Niemcy.

W związku z tym:

• Sygnał ostrzegawczy z sąsiedniego kraju: Dlaczego szok zadłużenia Francji ujawnia prawdziwy kryzys Niemiec

Dlaczego ci, którzy muszą zapłacić pierwsi, czują się najbezpieczniej

Do końca czerwca 2026 roku francuski rząd centralny odnotował deficyt budżetowy w wysokości 107 mld euro, przekraczając pierwotnie prognozowaną wartość o 14,4%. Bez radykalnej korekty kursu, deficyt na szczeblu centralnym do końca roku będzie wynosił około sześciu procent PKB, podczas gdy ogólny deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych, wliczając w to ubezpieczenia społeczne, regiony i gminy, może wzrosnąć nawet do około ośmiu procent PKB. Agencja ratingowa Fitch już zareagowała, obniżając rating kredytowy Francji z AA minus do A plus, wyraźnie wskazując na stale rosnące zadłużenie i brak wiarygodnej ścieżki konsolidacji. Planowane podwyżki podatków mają obecnie wygenerować jedynie około 9 miliardów euro dodatkowych dochodów, podczas gdy rzeczywiste reformy strukturalne pozostają nieuchwytne. Ponieważ Francja jest drugą co do wielkości gospodarką w strefie euro, ponowna ocena jej ryzyka kredytowego mogłaby szybko wpłynąć na całe europejskie rynki obligacji.

Różnica, która powinna uderzyć mocniej w Niemcy

Kluczowa różnica między tymi dwoma krajami leży w ich punktach wyjścia w polityce energetycznej. Pomimo znacznych zaległości inwestycyjnych, Francja nadal utrzymuje flotę elektrowni jądrowych, które zabezpieczają znaczną część jej zaopatrzenia w energię elektryczną, podczas gdy Niemcy trwale zamknęły swoje trzy ostatnie reaktory w kwietniu 2023 r. i od tego czasu musiały wycofać z eksploatacji łącznie 29 elektrowni. Według ówczesnych planów szacowano to na około 23 miliardy euro, ale koszty te mają tendencję wzrostową. To, co kiedyś było niezawodnym i stosunkowo niedrogim źródłem energii w systemie podstawowego obciążenia, stało się w ten sposób czystym obciążeniem kosztowym bez produkcji energii, jednocześnie powodując strukturalny niedobór energii elektrycznej, który dodatkowo obciąża energochłonne sektory przemysłu. Ten niedobór energii uderza szczególnie mocno w sektory, z których niemiecka gospodarka tradycyjnie czerpała swoją międzynarodową siłę: motoryzację, chemię i przemysł maszynowy. Ponieważ Francja nigdy nie posiadała tej bazy przemysłowej w porównywalnym stopniu, spowolnienie gospodarcze ma tam inny wpływ niż w Niemczech, gdzie stawką jest znacznie większa wartość technologiczna i przemysłowa.

Aparat państwowy, który rozrasta się, a jego baza się kurczy

Współczynnik wydatków rządowych Niemiec, czyli udział całkowitych wydatków publicznych w produkcie gospodarczym, wynosił około 50,2 do 50,6 procent w 2025 roku, według Komisji Europejskiej. Po raz pierwszy od pandemii COVID-19 wzrósł on powyżej psychologicznie istotnego poziomu 50 procent. Przewiduje się dalszy wzrost do około 51,4 procent w 2026 roku i do około 51,5 procent w 2027 roku. Stawia to Niemcy znacznie powyżej poziomów innych dużych krajów uprzemysłowionych, takich jak Wielka Brytania z 46,9 procent, Japonia z 41,3 procent lub Stany Zjednoczone z zaledwie 39,6 procent. Ta liczba pokazuje, że w Niemczech ponad połowa każdego zarobionego euro przepływa obecnie przez kasy publiczne – poziom redystrybucji publicznej, który pod względem skali faktycznie zbliża się bardziej do gospodarek centralnie planowanych niż do klasycznych gospodarek rynkowych. Każda osoba pracująca w takim systemie jako urzędnik, emeryt lub pracownik sektora publicznego otrzymuje dochody z aparatu redystrybucyjnego, którego finansowanie zależy jednak nadal od siły nabywczej prywatnej, produktywnej gospodarki.

Mylące zapewnienie, że kryzys nie dotyczy nas samych

Podczas gdy fabryki samochodów są zamykane, przemysł chemiczny coraz częściej przenosi produkcję do Chin, a firmy inżynierii mechanicznej masowo tracą zamówienia, wielu pracowników sektora publicznego uważa, że ​​te zmiany nie wpływają na ich źródła utrzymania, ponieważ ich pensje pochodzą od państwa, a nie od przedsiębiorstwa przemysłowego. Takie podejście pomija jednak fundamentalny mechanizm ekonomiczny: żadne państwo nie produkuje własnych pieniędzy ani wartości; finansuje się ono wyłącznie z podatków pobieranych przez produktywne sektory gospodarki – a konkretnie z podatku od działalności gospodarczej, podatku dochodowego od osób prawnych, podatku dochodowego oraz składek na ubezpieczenia społeczne pracowników przemysłu. Te źródła dochodów stanowią fundament, na którym opiera się stale rozwijający się sektor publiczny, z jego pensjami, emeryturami i świadczeniami socjalnymi. Jeśli baza przemysłowa ulegnie trwałemu załamaniu, ten przepływ pieniędzy nieuchronnie wyschnie, aczkolwiek z opóźnieniem, ponieważ luki w finansowaniu są początkowo niwelowane poprzez dodatkowe pożyczki, zanim realne cięcia staną się nieuniknione.

Władze lokalne jako system wczesnego ostrzegania przed większym rozwojem

To, co wydaje się abstrakcyjne na poziomie krajowym, znajduje już odzwierciedlenie w konkretnych liczbach na poziomie gmin. Prognoza dochodów podatkowych z maja 2026 r. skorygowała przewidywane dochody rządu federalnego, krajów związkowych i gmin w dół o łącznie 17,8 mld euro w porównaniu z prognozą jesienną. Z tego około 9,9 mld euro przypada na rząd federalny, prawie 3 mld euro na kraje związkowe, a 4,3 mld euro na gminy. Do 2030 r. przewidywany niedobór dochodów gmin wyniesie około 24 mld euro w porównaniu z pierwotną prognozą jesienną. Za główne przyczyny załamania się dochodów z podatku od działalności gospodarczej uznano słabą koniunkturę i dużą liczbę niewypłacalności przedsiębiorstw. Tradycyjnie uprzemysłowione kraje związkowe są szczególnie dotknięte: na przykład w Badenii-Wirtembergii, w samym 2026 roku spodziewany jest deficyt w wysokości 853 mln euro w dochodach z podatku od działalności gospodarczej, który do 2028 roku wzrośnie do prawie 900 mln euro. Bawarskie gminy przewidują spadek dochodów z podatku od działalności gospodarczej o około 3,4% w 2026 roku, podczas gdy wydatki gmin nadal rosną – połączenie to skłoniło już Bawarski Związek Miast i Gmin do wydania stanowczych ostrzeżeń. Raport Bertelsmanna dotyczący finansów gmin w 2026 roku odnotowuje jeszcze bardziej drastyczne spadki w niektórych krajach związkowych, na przykład spadek o 6,9% rok do roku w Badenii-Wirtembergii i 6,8% w Saksonii, podczas gdy dochody z podatku od działalności gospodarczej spadły już o prawie dwanaście procent w całym kraju w porównaniu z 2023 rokiem.

W związku z tym:

• Państwo narodowe w permanentnym kryzysie: Wielkie wyobcowanie – Dlaczego coraz więcej obywateli traci zaufanie do „tych, którzy sprawują władzę”

Dlaczego podatek handlowy jest prawdziwym sejsmografem gospodarki

Podatek handlowy, stanowiący około 81% całkowitych dochodów podatkowych gminy, jest zdecydowanie najważniejszym źródłem finansowania lokalnego i bezpośrednio wpływa na sytuację ekonomiczną lokalnych przedsiębiorstw. W 2024 r. wygenerował on dochód netto w wysokości 62,1 mld euro, co stanowi minimalny wzrost o zaledwie 0,3% – zwiastun stagnacji, a w niektórych przypadkach spadków, które miały miejsce od tego czasu. Ponieważ podatek ten jest bezpośrednio powiązany z zyskami przedsiębiorstw, każde zamknięcie fabryki, każda relokacja i każda niewypłacalność wpływają na finanse gminy niemal w czasie rzeczywistym, znacznie szybciej i bardziej bezpośrednio niż na przykład zmiany w podatku dochodowym. To ścisłe powiązanie sprawia, że ​​podatek handlowy jest jednym z najwcześniejszych i najbardziej wiarygodnych wskaźników rzeczywistego stanu gospodarki regionalnej, jeszcze zanim jego skutki znajdą odzwierciedlenie w oficjalnych statystykach wzrostu gospodarczego lub zatrudnienia.

Moment, w którym cięcia stają się nieuniknione

Jeśli dochody z gospodarki produkcyjnej ulegną trwałemu spadkowi, każde państwo ma ostatecznie jedynie ograniczoną liczbę opcji. W krótkim okresie lukę tę można zniwelować, zaciągając dodatkowe długi, tak jak czyni to obecnie Francja z rekordowym deficytem w wysokości 107 miliardów euro, a także Niemcy z przewidywanym zadłużeniem federalnym netto w wysokości około 89–98 miliardów euro do 2026 roku. W średnim okresie jednak stale słabnąca baza dochodowa nieuchronnie prowadzi do cięć inwestycji i dotacji, a w długim okresie zagrożone będą również koszty osobowe, emerytury i świadczenia socjalne. Powód jest prosty: żadne państwo nie może trwale dystrybuować więcej, niż jego gospodarka faktycznie generuje. Właśnie dlatego, że pracownicy sektora publicznego, emeryci i inni pracownicy sektora publicznego otrzymują świadczenia bezpośrednio z budżetu państwa, nie byliby oni jedynie biernymi obserwatorami takiej konsolidacji, lecz pierwszymi, których bezpośrednio ona dotknie, gdy obecnie komfortowe finansowanie za pomocą nowego długu osiągnie swoje polityczne i ekonomiczne granice.

Co szok we Francji oznacza dla przyszłości Niemiec

Obecny kryzys budżetowy we Francji stanowi zatem nie tyle wzór dla dokładnie tych samych liczb, co demonstrację leżącego u jego podstaw mechanizmu: pozornie stabilne finanse publiczne mogą szybko okazać się nie do utrzymania, jeśli reformy będą odkładane na lata, a realna produkcja gospodarcza nie będzie nadążać za obietnicami wydatkowymi. Choć Niemcy formalnie wciąż mają lepszą pozycję wyjściową i stabilniejszy rating kredytowy, ich wysokie uzależnienie od przemysłu, ponadprzeciętny wskaźnik wydatków rządowych przekraczający 50% oraz widoczna już erozja bazy podatkowej przedsiębiorstw czynią je strukturalnie szczególnie podatnymi na zagrożenia. Każdy, kto w sektorze publicznym czuje się dziś bezpiecznie, nie zdaje sobie sprawy, że jego własna stabilność gospodarcza jest nierozerwalnie związana ze stanem tego sektora, którego stopniowy upadek już się rozpoczął.