Więcej lobbystów niż parlamentarzystów: złowroga władza Meta, Google i spółki w UE

Lobby Doliny Krzemowej w Berlinie i Brukseli – potęga technologiczna, polityka danych i przyszłość demokracji

Kiedy miliardowe budżety i legiony ekspertów zderzają się z przeciążonymi parlamentami, demokracja balansuje na krawędzi. Najcenniejsze firmy technologiczne świata – od Meta, przez Google, po Amazon – obierają sobie za cel Brukselę i Berlin. Wydając bezprecedensowe, rekordowe sumy na lobbing, celowo próbują przepisać europejskie przepisy cyfrowe, takie jak ustawa o sztucznej inteligencji (AI Act) czy przepisy o ochronie danych, zgodnie z własną wizją. Ale nie chodzi już tylko o uciążliwe regulacje czy korzyści ekonomiczne: następuje stopniowa zmiana układu sił. Kiedy prywatni giganci technologiczni głęboko ingerują w procesy legislacyjne i wywierają presję za pośrednictwem nowych sojuszy z USA, pojawia się palące pytanie: kto tak naprawdę będzie decydował o zasadach rządzących naszym społeczeństwem w przyszłości – wybrani przedstawiciele czy Dolina Krzemowa?

W związku z tym:

• Czyja republika? Siła lobby biznesowego w Niemczech

Kiedy miliardy dolarów z lobbingu przeprogramowują demokrację: Kto właściwie kim rządzi? Zmiana władzy w zwolnionym tempie

W przedsionkach władzy zmiany są stopniowe, ale głębokie. Podczas gdy europejska opinia publiczna debatuje nad przepisami dotyczącymi łańcucha dostaw, reformami emerytalnymi i polityką fiskalną, za kulisami dokonuje się strukturalny przewrót w zakresie wpływów politycznych. Niektóre z największych i najcenniejszych firm świata – zlokalizowane w Dolinie Krzemowej, Seattle czy na płaskowyżu Teksasu – odkryły, że władza polityczna jest na sprzedaż, choć nie w prymitywnym sensie przekupstwa. Kupują coś bardziej subtelnego: uwagę, dostęp i możliwość definiowania złożonych kwestii technologicznych, których nawet doświadczeni parlamentarzyści z trudem pojmują.

Liczby przedstawione w najnowszych analizach są uderzające. W 2025 roku cała branża cyfrowa wydawała około 151 milionów euro rocznie na lobbing w Brukseli – rekordowy poziom i wzrost o ponad 55% w porównaniu z 2021 rokiem. Nie jest to naturalny wzrost branży, która w niewielkim stopniu rozszerza swoje wpływy. To ukierunkowana ofensywa, napędzana momentem, w którym UE zaczęła poważnie rozważać wprowadzenie regulacji.

Liczby, które mówią same za siebie: skala ofensywy lobbingu technologicznego

Gdyby liczby mogły przemówić, dane z Rejestru Przejrzystości UE przedstawiłyby jasny obraz. Meta, spółka matka Facebooka, Instagrama i WhatsApp, jest zdecydowanie największym graczem wśród firm technologicznych w Brukseli, z rocznymi wydatkami na lobbing wynoszącymi około dziesięciu milionów euro. Microsoft, Apple i Amazon plasują się na kolejnych miejscach z siedmioma milionami euro, a Google zamyka listę z 4,5 milionami euro. Same te pięć firm inwestuje łącznie ponad 35 milionów euro, aby wpływać na proces polityczny w UE.

Jeszcze bardziej odkrywcze jest spojrzenie na personel. Sektor cyfrowy utrzymuje ponad 890 pełnoetatowych stanowisk lobbingowych w Brukseli – przekraczając 720 miejsc w Parlamencie Europejskim. 437 z tych lobbystów posiada uprawnienia dające im praktycznie nieograniczony dostęp do Parlamentu. Tylko w pierwszej połowie 2025 roku odbyło się 378 spotkań przedstawicieli dużych firm technologicznych z decydentami UE. Oznacza to średnio ponad dwa spotkania dziennie. Liczba firm i stowarzyszeń cyfrowych zarejestrowanych w unijnym rejestrze przejrzystości wzrosła z 565 w 2023 roku do 733 w 2025 roku.

Podobna sytuacja ma miejsce w Niemczech: w 2024 roku wydatki wszystkich podmiotów zarejestrowanych w rejestrze lobbystów Bundestagu wyniosły prawie miliard euro. Amerykańskie firmy technologiczne znane jako GAFAM – Google, Amazon, Meta, Apple i Microsoft – wydały w Berlinie 8,8 miliona euro. Amazon wydaje w Niemczech dodatkowe 2,82 miliona euro na wpływanie na politykę federalną. Kwoty te przewyższają budżety, jakie porównywalne firmy z branży farmaceutycznej, finansowej czy motoryzacyjnej przeznaczają na lobbing – sektor technologiczny stał się dominującą siłą lobbingową.

Zasada: Lobbing jako zasada demokratyczna

Aby możliwa była rzetelna analiza, należy wyjaśnić fundamentalne nieporozumienie. Lobbing nie jest z natury złem demokratycznym. Właściwie rozumiany i regulowany przepisami o przejrzystości, stanowi uzasadniony i niezbędny element pluralistycznego procesu legislacyjnego. Prawodawcy nie są polimatami. Kiedy Parlament Europejski podejmuje decyzje w sprawie wymogów technicznych dla fabryk półprzewodników, etycznych granic systemów decyzyjnych opartych na sztucznej inteligencji (AI) czy architektury infrastruktury chmurowej, opinie ekspertów od podmiotów, których to dotyczy, są nie tylko przydatne, ale wręcz niezbędne.

Centrum Edukacji Politycznej Badenii-Wirtembergii definiuje lobbing jako całokształt działań, poprzez które grupy interesu próbują wpływać na polityków poprzez kontakty osobiste – i podkreśla, że ​​jest to zasadniczo uzasadnione, o ile wzbogaca działalność polityczną poprzez wiedzę specjalistyczną. Rudolf Speth, uznany badacz lobbingu, precyzyjnie formułuje warunki legitymizacji: lobbing jest zgodny z demokracją, gdy jest osadzony w uregulowanym środowisku, które zapewnia przejrzystość w odniesieniu do podmiotów, interesów i wydatków.

Kluczowa różnica leży zatem nie w samym akcie lobbingu, lecz w warunkach, w jakich się on odbywa. Lobbing staje się problematyczny, gdy zasoby są tak nierównomiernie rozłożone, że kilku dużych, kapitalizowanych aktorów dominuje w agendzie politycznej, a głosy słabszych – takich jak organizacje ochrony konsumentów, organizacje praw obywatelskich czy małe firmy – po prostu nie są słyszalne. LobbyControl ujmuje to zwięźle: pluralistyczny ideał, w którym najlepszy argument praktycznie wygrywa sam, jest iluzją, gdy niektóre argumenty są przedstawiane za dziesięć milionów euro i legiony ekspertów, podczas gdy inne grupy interesów muszą radzić sobie bez profesjonalnego wsparcia.

Narzędzia wpływu: znacznie więcej niż rozmowy lobbystów

Firmy technologiczne dysponują zróżnicowanym arsenałem narzędzi wpływu, wykraczającym daleko poza tradycyjny lobbing. Jednym ze szczególnie skutecznych, choć w dużej mierze nieznanych, elementów jest finansowanie i kontrola pozornie niezależnych instytutów badawczych i think tanków. Śledztwo przeprowadzone przez LobbyControl ujawniło, że niewielka grupa firm konsultingowych systematycznie opracowuje rzekomo neutralne analizy w imieniu firm technologicznych, które następnie są uwzględniane w procesach regulacyjnych. Analizy te są przedstawiane prawodawcom jako obiektywne oceny ekonomiczne – bez ujawniania prawdziwego klienta.

Problem pogłębia tzw. efekt drzwi obrotowych: politycy i urzędnicy państwowi przechodzą ze swoich instytucjonalnych ról do zarządów lub komitetów doradczych firm, które wcześniej regulowali – i odwrotnie, menedżerowie ds. technologii obejmują stanowiska doradcze w sferze politycznej. Te powiązania personalne tworzą nieformalne sieci, które są znacznie trudniejsze do uregulowania niż formalne kontakty lobbingowe. W rezultacie organy regulacyjne tracą pamięć instytucjonalną i niezależność normatywną, a branża zyskuje unikalną, wewnętrzną perspektywę na przyszłe projekty regulacyjne.

Najnowsze badanie przeprowadzone przez LobbyControl i Corporate Europe Observatory ujawniło również strategiczną zmianę: niektóre z największych amerykańskich firm technologicznych zaczęły intensyfikować ukierunkowane kontakty z prawicowymi, populistycznymi i skrajnie prawicowymi posłami do Parlamentu Europejskiego. Meta znacznie zwiększyła liczbę spotkań z odpowiednimi grupami politycznymi. Wynika to z obserwacji, że stanowiska antyregulacyjne znajdują oddźwięk wśród tych sił politycznych. Ten taktyczny sojusz między potęgą finansową a siłami politycznymi, które przedstawiają europejskie standardy ochrony jako przeszkodę dla innowacji, reprezentuje nowy poziom wpływu.

Test lakmusowy: „Cyfrowy omnibus” i jego konsekwencje

Najbardziej konkretnym przykładem rzeczywistego wpływu politycznego wielkich firm technologicznych jest tzw. pakiet Digital Omnibus, który Komisja Europejska przedstawiła 19 listopada 2025 r. Oficjalnie promowany jako środek upraszczający i promujący konkurencję, pakiet proponuje daleko idące zmiany w ogólnym rozporządzeniu o ochronie danych (RODO) oraz w ramach regulacyjnych dotyczących sztucznej inteligencji (AI Act). Komisja oświadczyła, że ​​„utrzyma najwyższy poziom ochrony danych osobowych”, ale eksperci ds. ochrony danych i organizacje społeczeństwa obywatelskiego stanowczo się z tym nie zgodzili.

Porównanie propozycji Komisji z dotychczasowymi stanowiskami lobbingowymi firm technologicznych ujawniło niepokojące odkrycie: w co najmniej siedmiu przypadkach Komisja niemal dosłownie przyjęła postulaty Google, Meta i Microsoftu. Cztery z tych przyjęć dotyczyły ochrony danych, a trzy ustawy o sztucznej inteligencji (AI Act). Konkretne środki obejmują węższą definicję danych osobowych – co oznacza, że ​​mniej danych będzie uznawanych za godne ochrony – ograniczone prawa dostępu dla osób, których dane dotyczą, oraz łatwiejsze wykorzystywanie danych osobowych do szkolenia AI.

Pakiet ustawy o sztucznej inteligencji (AI Act) zawiera przepisy dotyczące opóźnień we wdrażaniu i ograniczenia obowiązków w zakresie przejrzystości w przypadku sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka. Europejski Inspektor Ochrony Danych (EIOD) i Europejska Rada Ochrony Danych (EROD) jednoznacznie odrzuciły planowaną redefinicję danych osobowych we wspólnym oświadczeniu, deklarując, że Komisja wykracza daleko poza deklarowany przez siebie cel ukierunkowanych dostosowań. Max Schrems, austriacki aktywista na rzecz ochrony danych i założyciel organizacji noyb, zwięźle podsumował sytuację: „Digital Omnibus” przyniesie korzyści przede wszystkim dużym firmom technologicznym, nie oferując jednocześnie żadnych wymiernych korzyści przeciętnym przedsiębiorstwom w UE. Ponad 127 organizacji społeczeństwa obywatelskiego podpisało list otwarty ostrzegający przed największym w historii UE regresem w zakresie praw podstawowych w sektorze cyfrowym.

Dokument stanowiska, który stanowił podstawę kluczowych części tego „Cyfrowego Omnibusa”, został opracowany, jak analizowała organizacja ochrony danych noyb, przez rząd federalny Niemiec. Podczas szczytu poświęconego europejskiej suwerenności cyfrowej w Berlinie kanclerz Friedrich Merz podkreślił konieczność cyfrowej niezależności Europy, ale jednocześnie opowiedział się za ograniczeniem zbędnych regulacji, argumentując, że hamują one europejską innowacyjność. To napięcie między pragnieniem suwerenności technologicznej a presją na deregulację ujawnia strukturalną ambiwalencję, którą firmy technologiczne umiejętnie wykorzystują.

W związku z tym:

• „Cyfrowy omnibus na temat sztucznej inteligencji” – aktualizacja z Parlamentu Europejskiego: nowe szczegóły dotyczące kompetencji w zakresie sztucznej inteligencji, laboratoriów w warunkach rzeczywistych i zgodności

Wzrost presji transatlantyckiej: Trump, Musk i Biały Dom jako narzędzia lobbingowe

Wpływ Doliny Krzemowej na europejską politykę nie pochodzi jedynie z milionów euro w brukselskich biurach. Pochodzi również bezpośrednio z Waszyngtonu. Inauguracja Donalda Trumpa w styczniu 2025 roku była punktem zwrotnym: w pierwszym rzędzie siedzieli Elon Musk, Mark Zuckerberg, Sundar Pichai i Jeff Bezos – czwórka najbardziej wpływowych przedsiębiorców technologicznych na świecie. Za nimi stali wybrani członkowie gabinetu. Prezydent Niemiec Frank-Walter Steinmeier skomentował to zdjęcie w sposób jednoznaczny: w USA narastała „historycznie bezprecedensowa koncentracja władzy technologicznej, finansowej i politycznej”.

Badaczka Francesca Bria opisuje to zjawisko jako „zawłaszczenie państwa” – sytuację, w której podmioty prywatne nie ograniczają się już jedynie do lobbingu z zewnątrz, lecz wtapiają się w machinę samego państwa. Dyrektorzy technologiczni są mianowani do szeregów wojskowych, delegowani do agencji federalnych, a ich platformy stają się nieformalnym systemem operacyjnym rządu. To, co dzieje się już w Stanach Zjednoczonych, ma bezpośrednie reperkusje dla Europy: wiceprezydent USA J.D. Vance, niegdyś inwestor w Dolinie Krzemowej i ideologicznie inspirowany przez współzałożyciela PayPala, Petera Thiela, publicznie skrytykował Europejską Ustawę o Usługach Cyfrowych (ECA), nazywając ją naruszeniem wolności słowa i atakiem na amerykańskie platformy.

Sam Mark Zuckerberg określił europejskie regulacje mianem „zinstytucjonalizowanej cenzury” – oskarżenie, które Komisja Europejska stanowczo odrzuciła. Ta narracja jest częścią przemyślanej strategii komunikacyjnej: regulacje są reinterpretowane jako hamujące innowacyjność, ochrona danych przedstawiana jako przeszkoda ekonomiczna, a każdy, kto chce chronić prawa konsumentów, jest piętnowany jako wróg postępu. Byli europosłowie, tacy jak Marietje Schaake, wyraźnie ostrzegają, że firmy technologiczne coraz częściej działają bez demokratycznego nadzoru i przejmują zadania administracyjne, które w rzeczywistości powinny być zarezerwowane dla instytucji państwowych.

Nasze globalne doświadczenie branżowe i ekonomiczne w zakresie rozwoju biznesu, sprzedaży i marketingu - Zdjęcie: Xpert.Digital

Obszary zainteresowań branży: B2B, digitalizacja (od AI do XR), inżynieria mechaniczna, logistyka, odnawialne źródła energii i przemysł

Więcej informacji tutaj:

• Centrum Biznesu Ekspertów

Centrum tematyczne oferujące spostrzeżenia i wiedzę specjalistyczną:

• Platforma wiedzy obejmująca gospodarki globalne i regionalne, innowacje i trendy branżowe
• Zbiór analiz, spostrzeżeń i informacji ogólnych na temat obszarów, na których się koncentrujemy
• Miejsce, w którym można zdobyć wiedzę i informacje na temat bieżących wydarzeń w biznesie i technologii
• Centrum dla firm poszukujących informacji na temat rynków, cyfryzacji i innowacji branżowych

Dane – surowiec czy prawo obywatelskie? Przezwyciężyć uproszczone narracje

W debacie publicznej dane są często przedstawiane jako całkowicie problematyczne lub całkowicie neutralne. Oba stanowiska są błędne i niebezpieczne. Wnikliwa analiza pokazuje, że dane są zasobem o znaczeniu społecznym, o ogromnym potencjale dla dobra wspólnego, innowacji i tworzenia wartości ekonomicznej – ale tylko wtedy, gdy ramy ich gromadzenia i wykorzystywania są uczciwe, przejrzyste i oparte na praworządności.

Ekonomiści i konsultanci strategiczni nie posługują się już metaforą, nazywając dane „nową ropą naftową” – choć analogia ta jest niepełna. W przeciwieństwie do ropy naftowej, zasoby danych nie są skończone; nie tracą na wartości wraz z ich pojawianiem się, ale często wręcz zyskują na wartości. Niektórzy ekonomiści traktują już dane jako czwarty czynnik produkcji gospodarczej, obok ziemi, kapitału i pracy. McKinsey szacuje, że Niemcy wykorzystują jedynie około dziesięciu procent swojego potencjału cyfrowego – tracąc w ten sposób potencjalny wzrost PKB wynoszący około 500 miliardów euro do 2025 roku. Według McKinsey’a odpowiada to niewykorzystanemu potencjałowi w wysokości 2,5 biliona euro dla całej Europy.

Niemiecka gospodarka cyfrowa wygenerowała w 2026 roku łączne przychody w wysokości około 245 miliardów euro, stając się tym samym ostoją stabilności w strukturalnie słabnącej gospodarce. W tym przypadku dane nie są jedynie abstrakcyjnymi kolumnami liczb, ale fundamentem wzrostu produktywności, nowych modeli biznesowych i miejsc pracy. Firmy systematycznie podejmujące decyzje w oparciu o dane odnotowują mierzalny wzrost i wyższą rentowność niż firmy opierające się na konwencjonalnych metodach.

Odpowiednio:

• Cyfrowy autobus UE i sztuczna inteligencja: Jak dużo specjalnych przepisów może tolerować europejski porządek danych?

Gdzie dane przynoszą korzyści społeczne: konkretne obszary zastosowań

Społeczna wartość danych nie jest abstrakcyjną obietnicą, lecz można ją udowodnić w konkretnych dziedzinach zastosowania.

W opiece zdrowotnej analizy danych pacjentów oparte na sztucznej inteligencji mają potencjał, aby fundamentalnie zmienić opiekę medyczną. Algorytmy niezależnie analizują dane z zakresu biologii molekularnej i klinicznej, pomagając lekarzom precyzyjniej diagnozować choroby i wdrażać indywidualnie dopasowane terapie. Kraje, w których dane cyfrowe są konsekwentnie wykorzystywane w sektorze opieki zdrowotnej, są lepiej przygotowane do radzenia sobie z wyzwaniami demograficznymi, rosnącymi kosztami i niedoborami personelu. Raport BMC z 2026 roku wykazał, że ocena ryzyka oparta na danych może znacząco usprawnić zindywidualizowaną profilaktykę – osoby ubezpieczone o podwyższonym ryzyku zachorowania mogłyby być objęte ukierunkowanym leczeniem, zanim choroba się ujawni. Niemcy pozostają w tyle w międzynarodowych porównaniach w tym obszarze.

W logistyce i transporcie dane w czasie rzeczywistym z połączonych pojazdów i czujników IoT umożliwiają optymalizację tras, co przekłada się na oszczędność paliwa i czasu oraz znaczną redukcję emisji CO₂. Analityka Big Data pozwala firmom logistycznym przewidywać wąskie gardła i proaktywnie, a nie reaktywnie, zarządzać łańcuchami dostaw. W obszarach miejskich koncepcje inteligentnych miast oparte na danych mogą znacznie zmniejszyć natężenie ruchu dostawczego, które obecnie stanowi około 30% ruchu w centrach miast i 80% korków.

W produkcji przemysłowej konserwacja predykcyjna – czyli wspomagane sztuczną inteligencją przewidywanie awarii maszyn na podstawie danych z czujników – pozwala radykalnie ograniczyć przestoje i koszty napraw. Cyfrowe bliźniaki całych zakładów produkcyjnych umożliwiają wirtualną optymalizację procesów produkcyjnych przed ich fizycznym wdrożeniem. Aplikacje te nie wymagają ujawniania danych osobowych; wykorzystują dane dotyczące maszyn i procesów, których korzyści społeczne, przy odpowiednich regulacjach, wyraźnie przewyższają potencjalne ryzyko.

Komisja Europejska dostrzegła tę rzeczywistość ekonomiczną. Ustawa UE o danych, która weszła w życie we wrześniu 2025 r., oraz ustawa o zarządzaniu danymi (Data Governance Act), obowiązująca od września 2023 r., tworzą ramy prawne mające na celu ułatwienie wymiany danych między przedsiębiorstwami, organami publicznymi i obywatelami, przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony danych i tajemnic handlowych. Instrumenty te mają na celu rozwiązanie węzła gordyjskiego między ochroną danych a ich wykorzystaniem – poprzez dobrowolne modele wymiany, jasne struktury zarządzania oraz rozwój europejskich przestrzeni danych w kluczowych sektorach.

Dlaczego ochrona danych nie stanowi przeszkody dla innowacji – i dlaczego nadal można ją zreformować

W tej debacie wciąż tkwi pewien błąd: przekonanie, że silna ochrona danych i innowacyjność gospodarcza wzajemnie się wykluczają. Ta dychotomia jest błędna. Służy ona przede wszystkim interesom tych, którzy czerpią korzyści z rozluźnienia standardów ochrony danych, bez uwzględnienia rzeczywistych kompromisów. RODO, które weszło w życie w 2018 r., nie zdławiło europejskiej gospodarki cyfrowej – zbudowało zaufanie, które może stanowić podstawę zrównoważonej gospodarki opartej na danych.

Niemniej jednak RODO nie jest dokumentem nienaruszalnym. Zostało napisane w czasach, gdy masowe przetwarzanie danych wspomagane sztuczną inteligencją nie było jeszcze powszechne. Sama Komisja Europejska zapowiedziała, że ​​dokona oceny rozporządzenia po pięciu latach, aby określić, gdzie potrzebne są ulepszenia. Umiarkowana modernizacja – na przykład poprzez jaśniejsze przepisy dotyczące zanonimizowanych i pseudonimizowanych danych w badaniach naukowych, uproszczone zasady zgodności dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz bardziej praktyczne przepisy dotyczące szkoleń z zakresu sztucznej inteligencji – byłaby obiektywnie uzasadniona i społecznie akceptowalna.

Problem z „Digital Omnibus” nie polega na tym, że reformuje on RODO, ale na sposobie, w jaki to robi. Nowa definicja terminu „dane osobowe”, proponowana przez Komisję, de facto oznaczałaby, że firma mogłaby przetwarzać dane osobowe, o ile – niekoniecznie osoba trzecia – nie jest w stanie zidentyfikować tej osoby. Ta pozornie techniczna zmiana ma daleko idące konsekwencje: otwiera drogę do systematycznego gromadzenia danych na skalę, która wymyka się mechanizmom kontroli osoby, której dane dotyczą. Max Schrems idealnie podsumował tę krytykę: Europa potrzebuje nie „chaotycznego podejścia polegającego na tworzeniu luk w prawie”, ale raczej „strategicznie rozsądnego, długoterminowego planu”.

Krótko mówiąc: pytanie nie brzmi, czy dane powinny być wykorzystywane, ale w jakich warunkach. Ramy regulacyjne, które są wystarczająco elastyczne dla innowacji, nie muszą być tak słabe, aby dopuszczać nadużycia. Znalezienie tej równowagi jest prawdziwym zadaniem politycznym – i nie powinno odbywać się pod presją wielomiliardowych machin lobbingowych.

Meta-przykład: Jak szkolenie sztucznej inteligencji staje się kwestią władzy

Żaden inny przykład nie ilustruje lepiej przenikania się ochrony danych, interesów ekonomicznych i presji politycznej niż podejście firmy Meta do trenowania swoich systemów AI w Europie. W marcu 2025 roku Meta uruchomiła swojego asystenta AI w UE. Wkrótce potem firma ogłosiła, że ​​odtąd będzie wykorzystywać publicznie dostępne posty dorosłych użytkowników na Facebooku i Instagramie do trenowania swoich modeli AI – chyba że użytkownicy aktywnie zrezygnują z tej opcji.

Centrum Konsumenckie Nadrenii Północnej-Westfalii wydało ostrzeżenie dla Meta, krytykując zarówno zasadę opt-out, jak i brak przejrzystości. Meta powołała się na orzeczenie Europejskiej Rady Ochrony Danych z grudnia 2024 roku, które uznało tę praktykę za dopuszczalną pod pewnymi warunkami. Komisarz ds. Ochrony Danych w Hamburgu ostrzegł jednak, że dane szkoleniowe są nieodwołalnie włączane do modeli sztucznej inteligencji; późniejszy sprzeciw nie eliminuje danych, które zostały już wykorzystane.

Ten przykład ilustruje fundamentalną nierównowagę sił w gospodarce opartej na danych. Pojedyncza korporacja skutecznie decyduje o wykorzystaniu danych setek milionów europejskich użytkowników, oferując rozwiązanie opt-out, z którego, jak pokazuje doświadczenie, korzysta jedynie niewielka część użytkowników. Jest to legalny dostęp do danych na masową skalę – dokładnie to, czemu pierwotnie miało zapobiec RODO. Jednocześnie należy zauważyć, że gdyby Meta nie wykorzystywała danych użytkowników, inni dostawcy sztucznej inteligencji – w tym chińskie korporacje – mogliby korzystać z tych samych publicznie dostępnych danych. Nie można ignorować pytania, czy europejska ochrona danych osobowych pozostaje skuteczna w tych warunkach.

Przeciwwagi i architektura przyszłości: Co chroni interesy wszystkich?

Diagnoza jest oczywista; kwestia leczenia jest trudniejsza. Jak zaprojektować porządek cyfrowy, który łączy otwartość na innowacje z ochroną praw podstawowych, ekonomiczną eksploatacją danych i suwerennością danych obywateli? Nie ma prostej odpowiedzi, ale istnieją podejścia strukturalne, które wykraczają poza pojedyncze działania.

Po pierwsze, Europa potrzebuje znacznie wzmocnionego systemu przejrzystości i kontroli lobbingu. Rejestr Przejrzystości UE to ważny pierwszy krok, ale wciąż istnieją w nim poważne luki. Spotkania lobbingowe są coraz częściej ujawniane, ale finansowanie think tanków, przejrzystość w zakresie zlecania raportów naukowych i efekt drzwi obrotowych wciąż pozostają niewystarczająco uregulowane. Wymóg pełnego ujawnienia informacji o ekspertach zewnętrznych, którzy uczestniczą w procesach legislacyjnych – analogiczny do standardów publikacji naukowych z deklaracjami o konflikcie interesów – byłby skutecznym krokiem.

Po drugie, same instytucje polityczne muszą inwestować w wiedzę specjalistyczną z zakresu technologii cyfrowych. Kiedy 890 lobbystów technologicznych spotyka się z 720 parlamentarzystami, którzy często nie mają własnych ekspertów ds. sztucznej inteligencji i gospodarki opartej na danych, nierównowaga ma charakter strukturalny. Jednostki doradcze ds. polityki, takie jak Parlamentarne Biuro ds. Technologii Parlamentu Wielkiej Brytanii czy jego europejski odpowiednik, STOA, muszą zostać wzmocnione pod względem kadrowym i finansowym, aby zbudować autentyczną instytucjonalną kontrkompetencję.

Po trzecie, potrzebna jest proaktywna polityka danych, która postrzega wykorzystanie i ochronę nie jako cele przeciwstawne, lecz uzupełniające się. Europejskie podejście do budowania wspólnych przestrzeni danych w kluczowych sektorach – ochronie zdrowia, mobilności, energetyce i przemyśle – to krok we właściwym kierunku. W tych przestrzeniach dane mogą być udostępniane i analizowane bez ujawniania danych osobowych. Umożliwia to innowacje oparte na danych bez zwiększania koncentracji władzy w rękach pojedynczych podmiotów prywatnych.

Po czwarte, Europa musi wzmocnić własną ścieżkę technologiczną. Agenda High-Tech niemieckiego rządu, w ramach której Niemcy zamierzają inwestować w kluczowe technologie, takie jak sztuczna inteligencja, technologie kwantowe i mikroelektronika, to pierwszy krok. Podczas Szczytu Cyfrowego 2025 kanclerz Merz podkreśliła potrzebę ochrony krytycznych danych przez europejskich dostawców usług chmurowych za pośrednictwem suwerennych infrastruktur. Europejscy konkurenci wielkich firm technologicznych – nie jako narodowi liderzy, ale jako prawdziwie europejskie projekty – mogliby w dłuższej perspektywie zmniejszyć nierównowagę sił, która sprawia, że ​​obecna debata regulacyjna jest tak asymetryczna.

Wyzwanie systemowe: między suwerennością a zależnością

Nadrzędnym pytaniem nie jest to, czy Google, Meta czy Amazon powinny mieć prawo lobbować w Brukseli. Pytanie brzmi, czy europejskie systemy instytucjonalne i regulacyjne są wystarczająco silne, aby wytrzymać presję i kształtować politykę cyfrową służącą dobru wspólnemu – a nie przede wszystkim interesom podmiotów kontrolujących infrastrukturę techniczną. To pytanie jest pilne, ponieważ sama infrastruktura stała się formą władzy.

Wyszukiwarki, sieci społecznościowe, chmura obliczeniowa i rynki cyfrowe stały się nieodzownymi elementami globalnej gospodarki i komunikacji – i w dużej mierze są własnością prywatną, kontrolowaną przez kilka firm, które podlegają jedynie niewielkiemu nadzorowi demokratycznemu. Podczas gdy parlamenty negocjują prawa latami, firmy technologiczne co tydzień ustanawiają nowe standardy, które bezpośrednio wpływają na miliardy ludzi. Ta strukturalna asymetria jest sednem problemu – a nie samo istnienie lobbingu.

Dzięki ustawie DSA, DMA i AI, Europa stworzyła ramy regulacyjne, które wyznaczają globalne standardy. Skuteczność ram regulacyjnych zależy jednak od ich egzekwowania. Komisja Europejska prowadzi dochodzenie w sprawie kilku firm technologicznych pod kątem potencjalnych naruszeń. W styczniu 2026 roku Komisja wszczęła dochodzenie w sprawie Grok, systemu sztucznej inteligencji Grupy X, wysyłając jasny sygnał: nawet duże platformy podlegają europejskiemu nadzorowi. Jednocześnie „Digital Omnibus” pokazuje, jak kruchy jest ten postęp regulacyjny, gdy presja lobbingowa staje się wystarczająco intensywna.

Felix Duffy z LobbyControl trafnie opisał sytuację: Wielkie firmy technologiczne inwestują rekordowe sumy, aby osłabić europejskie regulacje cyfrowe – dokładnie wtedy, gdy te regulacje są ważniejsze niż kiedykolwiek. Wyzwaniem dla europejskich demokracji jest rozpoznanie tej dynamiki bez ulegania odruchowemu antyamerykanizmowi lub technofobicznej panice. Dane są cenne, technologia jest użyteczna, innowacja jest niezbędna – i właśnie dlatego walka o warunki, w jakich to wszystko się dzieje, jest tak istotna.

Równowaga sił jako zadanie ciągłe

Konflikt między gigantami platformowymi z Doliny Krzemowej a instytucjami regulacyjnymi w Brukseli i Berlinie nie jest chwilowy. Stanowi on stałe wyzwanie strukturalne dla europejskiego rozumienia demokracji. Stawką jest pytanie, kto ustala reguły życia gospodarczego i społecznego w coraz bardziej cyfrowym społeczeństwie – wybrani parlamentarzyści działający w imieniu wszystkich obywateli, czy niewielka elita prywatnych firm, która sprawuje nową formę władzy politycznej, wykorzystując infrastrukturę technologiczną i przewagę finansową.

Odpowiedź na to pytanie nie jest oczywista. Jest ona renegocjowana codziennie – w korytarzach lobbingowych, w salach posiedzeń komisji, na salach sądowych i w debatach publicznych. Europa potrzebuje nie ideologii regulacyjnej, ale instytucjonalnej solidności: przejrzystości w zakresie wpływów, wystarczającej autonomii instytucji politycznych, proaktywnej polityki danych służącej dobru wspólnemu oraz woli politycznej do obrony własnych standardów nawet w obliczu presji zewnętrznej. Wtedy dane będą tym, czym mogą być: zasobem społecznym, który przynosi korzyści wszystkim – a nie narzędziem koncentracji władzy w rękach nielicznych.

☑️ Naszym językiem biznesowym jest angielski lub niemiecki

☑️ NOWOŚĆ: Korespondencja w Twoim ojczystym języku!

Konrad Wolfenstein

Ja i mój zespół chętnie będziemy do Państwa dyspozycji jako osobisty doradca.

Możesz się ze mną skontaktować, wypełniając formularz kontaktowy tutaj lub po prostu dzwoniąc pod numer +49 7348 4088 965. Mój adres e-mail to : [email protected]

Nie mogę się doczekać naszego wspólnego projektu.

☑️ Wsparcie dla MŚP w zakresie strategii, doradztwa, planowania i wdrażania

☑️ Tworzenie lub reorganizacja strategii cyfrowej i digitalizacji

☑️ Rozszerzenie i optymalizacja procesów sprzedaży międzynarodowej

☑️ Globalne i cyfrowe platformy handlowe B2B

☑️ Rozwój biznesu pionierskiego / Marketing / PR / Targi

Rozwiązanie quasi-in-house: Jak Xpert.Digital zamyka luki operacyjne w marketingu i sprzedaży B2B – Inteligentny biznes oparty na treściach – Zdjęcie: Xpert.Digital

Xpert.Digital to branżowy hub B2B oparty na danych, kierowany przez Konrad Wolfenstein . Firma działa jako zewnętrzne, quasi-wewnętrzne rozwiązanie dla partnerów przemysłowych, eliminując luki operacyjne w obszarze marketingu, treści i sprzedaży – bez konieczności angażowania dodatkowych zasobów po stronie klienta.

Więcej informacji tutaj:

• Rozwiązanie quasi-in-house: Jak Xpert.Digital niweluje luki operacyjne w marketingu i sprzedaży B2B – Smart Content-Driven Business