Podzielona republika: Co czytają wyborcy w Niemczech? Jak się informują?

Algorytmy w kampaniach wyborczych: Kto wygrywa w mediach społecznościowych, a kto pozostaje niewidoczny

Niemiecki krajobraz medialny przechodzi głębokie zmiany i ujawnia wyraźne pęknięcia. Coraz częściej partie polityczne, na które głosują wyborcy w Niemczech, determinują również środowisko informacyjne, w którym funkcjonują. Aktualne badania – od Info-Monitor 2025, prowadzonego przez Media Authority, przez dane YouGov i INSA, po badanie dziennikarstwa przeprowadzone przez TU Dortmund – pokazują drastyczną fragmentację. Zamiast jednego, wiodącego medium, docierającego do całego społeczeństwa, istnieją obecnie równoległe rzeczywistości medialne.

Ta polaryzacja jest szczególnie wyraźna na przeciwległych krańcach spektrum politycznego: podczas gdy zwolennicy Partii Zielonych i Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD) darzą niemal bezwarunkowym zaufaniem media publiczne i ugruntowane media głównego nurtu, wyborcy AfD odwracają się od tych źródeł. Tworzą własny ekosystem, kształtowany przez sieci społecznościowe (zwłaszcza TikTok, Telegram i YouTube) oraz „alternatywne”, prawicowe platformy. Pomiędzy nimi znajdują się wyborcy Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej (CDU/CSU) i Wolnej Partii Demokratycznej (FDP), którzy, choć wykazują wysokie zaufanie do tradycyjnych mediów, mają znacznie silniejsze upodobanie do publikacji centroprawicowych. Podział ten pogłębiają algorytmy mediów społecznościowych, które celowo priorytetowo traktują treści partyjne w kampaniach wyborczych.

W poniższym artykule szczegółowo opisano, skąd zwolennicy poszczególnych partii czerpią informacje, jaki jest stan zaufania do dziennikarstwa oraz jakimi źródłami informacji politycy dzielą się najczęściej.

Klasyfikacja ogólna: Rozdrobniony krajobraz medialny według przynależności partyjnej

Niemiecki krajobraz medialny jest politycznie silnie rozdrobniony; nie ma jednolitego „krajobrazu medialnego dla wyborców”, lecz dwie lub trzy równoległe przestrzenie informacyjne. Jest to szczególnie widoczne między Partią Zielonych i SPD z jednej strony a AfD z drugiej, podczas gdy CDU/CSU, FDP i Lewica znajdują się pomiędzy nimi, z których każda ma własne priorytety. Wzorce te wynikają przede wszystkim z Monitora Informacji 2025, danych YouGov z kampanii wyborczej w 2025 roku, badań INSA, Studium Dziennikarstwa Uniwersytetu Technicznego w Dortmundzie oraz analiz mediów współdzielonych przez posłów. Opisują one zwolenników lub potencjalnych wyborców, a nie poszczególnych członków partii.

Profile wyborcze i kluczowe kwestie obozów

Całościowy obraz: nadawcy publiczni kontra platformy kontra media „alternatywne”

Trzy ustalenia są spójne w niemal wszystkich badaniach: nadawcy publiczni (Tagesschau, ZDF heute, DLF) pozostają głównym źródłem informacji dla centrum i lewicy, z poziomem zaufania wynoszącym 99% dla Zielonych, 93% dla SPD, 96% dla CDU/CSU, ale tylko 28% dla AfD. Osoby sympatyzujące z AfD korzystają głównie z wyszukiwarek, YouTube, Telegramu, X, TikToka oraz mediów alternatywnych, takich jak Nius, Tichys Einblick, Junge Freiheit i Reitschuster. Zaufanie do mediów alternatywnych wynosi 48% wśród zwolenników AfD, w porównaniu z zaledwie 4% dla Zielonych i 7% dla CDU/CSU. Tradycyjne gazety wysokiej jakości, takie jak Süddeutsche Zeitung, Frankfurter Allgemeine Zeitung, Die Zeit i Der Spiegel, pozostają istotne, ale są stronnicze w stosunku do linii partyjnych, podczas gdy tabloidy (Bild) i publikacje Springera (Die Welt) są bardziej rozpowszechnione wśród zwolenników CDU/CSU i AfD niż wśród Zielonych.

Badanie INSA wyraźnie potwierdza ten obraz: 67% wyborców Partii Zielonych czerpie informacje głównie z mediów publicznych, podczas gdy 0% korzysta z mediów alternatywnych. Dla 49% wyborców AfD media społecznościowe lub alternatywne stanowią główne źródło informacji, w porównaniu z zaledwie 27% w przypadku mediów publicznych. Dane YouGov z kampanii wyborczej w 2025 roku pokazują podobny schemat w zakresie korzystania z telewizji jako źródła informacji politycznych: SPD 82%, CDU/CSU 76%, Zieloni 61%, AfD tylko 48%. Jeśli chodzi o media społecznościowe, AfD prowadzi z 44%, za nią plasują się Zieloni z 38%, podczas gdy CDU/CSU (23%) i SPD (20%) pozostają znacznie w tyle. X, TikTok i Telegram są wyraźnie nadreprezentowane wśród wyborców AfD, podczas gdy wśród pozostałych grup politycznych są niemal niewidoczne.

Badanie dziennikarstwa przeprowadzone przez TU Dortmund (we współpracy z Forsa) dodatkowo potwierdza to odkrycie: podczas gdy wysoki odsetek osób bliskich SPD, CDU i Zielonych korzysta z mediów publicznych, odsetek zwolenników AfD korzystających z alternatywnych serwisów informacyjnych i grupowych czatów w komunikatorach jest szczególnie wysoki. Według badania uzupełniającego 40% zwolenników AfD korzysta z „alternatywnych serwisów informacyjnych spoza głównego nurtu” – znacznie częściej niż jakakolwiek inna grupa. Tylko 7% zwolenników AfD uważa dziennikarstwo w Niemczech za ogólnie wiarygodne, w porównaniu z 80% zwolenników Partii Zielonych. Postrzegane uprzedzenia polityczne są również interesujące: prawie połowa zwolenników AfD (47%) postrzega dziennikarstwo jako bliskie Zielonym (w porównaniu z 25% respondentów bliskich CDU), podczas gdy zwolennicy Partii Zielonych i SPD postrzegają dziennikarstwo jako bardziej konserwatywne i bliskie CDU.

Impreza po imprezie: najlepsze źródła internetowe w szczegółach

Warzywa

Głównymi mediami są Tagesschau/tagesschau.de, Spiegel, Zeit, Süddeutsche Zeitung, Tagesspiegel i Deutschlandfunk. „Taz” stanowi wyraźny rdzeń środowiska lewicowo-zielonego; badania czytelników „Taz” od lat pokazują, że około dwie trzecie stałych czytelników głosuje na Zielonych. W internecie Instagram, LinkedIn, Signal i Spotify cieszą się bardzo dużym zainteresowaniem, ale Facebook i TikTok cieszą się niewielkim zainteresowaniem. Członkowie Partii Zielonych w parlamencie nieproporcjonalnie chętnie korzystają ze „Spiegla”, „Zeita”, „Tagesspiegel” i „Tagesschau”, podczas gdy alternatywne media prawicowe praktycznie nie odgrywają żadnej roli.

SPD

Głównymi mediami są Tagesschau (główny niemiecki program informacyjny), regionalne dzienniki, magazyn Spiegel oraz stacje telewizyjne ARD; według YouGov, telewizja pozostaje najważniejszym źródłem informacji politycznych z wynikiem 82%. Internet, serwisy informacyjne i aplikacje internetowe plasują się wyżej niż sieci społecznościowe. Facebook jest wykorzystywany nieco częściej niż Partia Zielonych, ale znacznie ustępuje AfD (Alternatywa dla Niemiec); odsetek użytkowników mediów alternatywnych wynosi poniżej 10%.

CDU

Głównymi mediami są gazety regionalne, FAZ, Welt, Bild i ZDF/ARD. Znacznie większym zaufaniem cieszą się uznane marki niż wśród zwolenników AfD, ale większa jest otwartość na publikacje Springera niż wśród socjaldemokratów i Zielonych. Członkowie Bundestagu z CDU/CSU często udostępniają Bild i Welt. Facebook jest bardziej istotny niż dla Zielonych/Lewicy, a alternatywne portale prawicowe pozostają zjawiskiem marginalnym.

CSU

Podobna do CDU, ale z bawarskim wpływem. „Süddeutsche Zeitung” jest czytany, ale często oceniany krytycznie; obecne są lokalne tytuły, takie jak „Merkur” i „AZ”, a także „Bild/Welt”. Ogólnie rzecz biorąc, konsumpcja informacji pozostaje bliska koalicji CDU/CSU, opierając się na mediach publicznych oraz mediach regionalnych i Springer.

lewy

Głównymi mediami są „taz”, „junge Welt”, „nd” (Neues Deutschland), „Spiegel” oraz, w pewnym stopniu, „NachDenkSeiten”. Nadal korzysta się z mediów publicznych, ale alternatywne, lewicowe portale są częściej wykorzystywane niż SPD/Zieloni. W internecie Instagram cieszy się większym zainteresowaniem niż Facebook; niektórzy młodsi zwolennicy korzystają z TikToka (podobnie jak AfD, ale z innymi treściami). X jest generalnie unikany, a Telegram jest używany rzadziej niż AfD.

FDP

Głównymi mediami są FAZ, Handelsblatt, Welt, NTV i, w pewnym stopniu, Bild. X jest używany ponadprzeciętnie (FDP, wraz z AfD, jest obozem politycznym, który korzysta z X najintensywniej), a dodatkowo LinkedIn i portale biznesowe. Posłowie FDP w parlamencie nieproporcjonalnie często korzystają z Handelsblatt i FAZ.

AfD

Do głównych mediów należą Nius, Tichys Einblick, Junge Freiheit, Compact (w miarę dostępności), odpowiednie kanały YouTube, kanały Telegram i X. Największą różnicą w stosunku do wszystkich pozostałych obozów jest ukierunkowane rozpowszechnianie informacji za pośrednictwem YouTube, WhatsApp, Facebooka, X, Telegramu i TikToka, w połączeniu z wyjątkowo niskim wykorzystaniem mediów publicznych i odpowiednio niskim zaufaniem. Posłowie AfD nieproporcjonalnie często linkują do Nius i Junge Freiheit – często częściej niż tradycyjne media głównego nurtu – podczas gdy Bild i Welt są udostępniane, Spiegel i Zeit są rzadko wspominane.

Bild, Welt, taz, Spiegel – porównanie: mocne strony i zaufanie według przynależności politycznej

Należy zauważyć, że zasięg i wiarygodność często się rozchodzą. Bild ma ogromny zasięg i jest często cytowany, ale jest uważany za nierzetelny w kręgach lewicowych i zielonych, podczas gdy Tagesschau łączy obie te cechy z niemal wszystkimi obozami politycznymi z wyjątkiem AfD. Badania dotyczące powiązań polityków (a nie samych wyborców) potwierdzają ten schemat: Zieloni i SPD powołują się głównie na „Spiegel”, „Zeit” i „Tagesschau”; CDU/CSU, FDP i AfD skłaniają się ku „Bild” i „Welt”; AfD również nawiązuje do „Nius” i „Junge Freiheit”.

Media społecznościowe jako linia podziału między obozami

Algorytmy dodatkowo wzmacniają ten efekt: analizy kampanii wyborczej w 2025 r. wykazały, że treści AfD i Lewicy były nieproporcjonalnie często wyświetlane na TikToku, X i YouTube, podczas gdy SPD i CDU/CSU znacznie straciły na widoczności w kanałach.

Klasyfikacja podsumowująca

Nie ma już jednego, zjednoczonego „wiodącego niemieckiego medium” dla wszystkich wyborców. „Tagesschau” jest najbliżej, ale nie dorównuje wyborcom AfD. „Bild” i „Welt” nie są mediami Zielonych ani SPD, lecz mediami stowarzyszonymi CDU/CSU i AfD, podczas gdy „taz” nie jest medium masowym SPD, lecz głównym medium Zielonych i Lewicy. „Der Spiegel” pozostaje najważniejszym ogólnokrajowym medium internetowym dla centrolewicy. Najostrzejszy podział występuje dziś nie między CDU a SPD, lecz między tymi, którzy ufają mediom publicznym (Zieloni, SPD, znaczna część CDU/CSU) a tymi, którzy je odrzucają (AfD, część BSW) – przy ogólnym zaufaniu do uznanych mediów na poziomie 85% dla Zielonych, 78% dla SPD, 68% dla CDU/CSU, ale tylko 16% dla AfD.
Należy zauważyć, że niemal wszystkie dane mierzą przynależność partyjną lub intencje wyborcze, a nie dzienny czas czytania poszczególnych osób, a w obrębie każdej partii występują pewne nakładki. Jednak dominacja źródeł, a przede wszystkim poziom zaufania, wyraźnie różnią się między obiema grupami.

Co wybierają wyborcy w Niemczech

W wyborach federalnych uprawnieni wyborcy oddają pierwszy głos (na kandydata bezpośredniego) i drugi głos (na listę partyjną); ten ostatni decyduje o podziale miejsc w Bundestagu. Odpowiednie partie można podzielić politycznie w następujący sposób: Zieloni i Lewica to lewicowi (odpowiednio ekologiczni i socjalistyczni), SPD reprezentuje socjaldemokrację, CDU/CSU reprezentuje chrześcijańsko-konserwatywną politykę centroprawicową, FDP opowiada się za liberalizmem gospodarczym, a AfD reprezentuje poglądy prawicowo-populistyczne i prawicowo-nacjonalistyczne.

Rozszerzony przegląd: Tygodniowe korzystanie z portali informacyjnych online według partii

Poniższa tabela opiera się na reprezentatywnym badaniu Reset/pollytix (kwalifikujący się użytkownicy Internetu, tygodniowe wykorzystanie):

Ponadto badanie śledzące domeny (Stier i in., N=1347, rzeczywiste dane przeglądarki) wykazało, że najczęściej odwiedzane domeny informacyjne to: bild.de (513 434 sesji), zdf.de (151 890), spiegel.de (149 309), welt.de (93 384), focus.de (90 920), ardmediathek.de (68 061), ntv.de (58 528), express.de (55 875), stern.de (50 917) i daserste.de (39 850).

Nius, Bild, FAZ, Welt, Spiegel i Tagesschau: Kto czym się dzieli?

Analiza linków do mediów udostępnianych przez członków niemieckiego Bundestagu na portalu X ujawnia, że ​​posłowie AfD nie udostępniają żadnego innego medium tak często, jak Nius – prawicowo-konserwatywny portal założony w 2023 roku przez Juliana Reichelta, który może pochwalić się ponad 265 milionami wyświetleń na YouTube. Posłowie CDU/CSU najczęściej udostępniają Bild, a następnie FAZ i Welt; w przypadku FDP przodują również FAZ i Welt. W przypadku SPD i Zielonych dominują Spiegel i tagesschau.de. Nius wspomina o Zielonych znacznie częściej niż jakiekolwiek inne źródło (ponad 300 wzmianek; sam Robert Habeck jest wymieniony 198 razy).

Zeit Online, Frankfurter Rundschau i inne wysokiej jakości media

Zeit Online i Frankfurter Rundschau nie pojawiają się jako osobna kategoria w dużych ilościowych badaniach masowych, ale można je powiązać z grupami docelowymi zbliżonymi odpowiednio do Zielonych/SPD lub partii lewicowo-liberalnych. Ze względu na ograniczony zasięg, Frankfurter Rundschau nie osiąga znaczącej liczebności próby w badaniach reprezentatywnych, podobnie jak taz.

Zasięg w mediach społecznościowych w kampanii wyborczej 2025

Wśród młodych użytkowników (w wieku 21–25 lat) pierwszy film związany z AfD pojawił się na TikToku już po 11–12 minutach, a film SPD pojawił się dopiero po około 70 minutach. Spośród wszystkich treści partyjnych na TikToku 50% dotyczyło AfD, ale tylko 15% CDU/CSU. Z liczbą 555 filmów, AfD opublikowała najwięcej treści ze wszystkich partii w badanym okresie przed wyborami federalnymi.

Zaufanie, nieufność i efekt „bańki filtrującej”

Osoby niegłosujące i głosujące na AfD korzystają z najmniej zróżnicowanych źródeł informacji i wykazują najwyższy poziom autorytarnych postaw. Osoby polegające wyłącznie na informacjach online znacznie częściej głosują na AfD lub całkowicie powstrzymują się od głosu. Nieufność do uznanych mediów jest szczególnie wyraźna wśród zwolenników AfD i we wschodnich Niemczech.

Inne alternatywne media prawicowe/powiązane z AfD

Apollo News

Założony w 2018 roku Telegram jest uważany za rosnącego konkurenta dla Nius i, według CeMAS, był niegdyś najpopularniejszym alternatywnym medium na Telegramie. Tichys Einblick i Achse des Guten należą do jego dziennikarskich prekursorów, a AUF1, Reitschuster.de i Report24.news osiągają ogromny zasięg za pośrednictwem Telegramu. Uznane publikacje „Nowej Prawicy”, takie jak Junge Freiheit, Compact i Sezession, są czasami uważane za quasi-organy kampanii AfD; Compact został tymczasowo zakazany w 2024 roku. Inne istotne platformy to Kontrafunk, Deutschlandkurier, Die Freie Welt, Journalistenwatch, Ansage.org, Unzensuriert.at, Wochenblick.at, NachDenkSeiten, Multipolar, Free21 i Exxpress.at.

Inne media lewicowe/lewicowo-alternatywne

Neues Deutschland (nd)

(Spółdzielnia od 2022 roku) ma historyczne powiązania z Partią Lewicy. Junge Welt to dziennik o orientacji marksistowskiej, na lewo od Lewicy, który w 2026 roku obchodził 70-lecie istnienia. Der Freitag (należący do Jakoba Augsteina) i Jungle World dopełniają to spektrum. Należą do nich również Telepolis, Correctiv.org, Belltower News, Blätter für deutsche und internationale Politik oraz niemiecka edycja Jacobin.

Tabela podsumowująca: Najważniejsze źródła według partii

Od tabloidów do przynależności partyjnej: nowe wzorce korzystania z mediów internetowych przez niemieckich wyborców

Bild.de pozostaje popularnym, klasycznym źródłem informacji wśród wyborców AfD, ale Nius i Junge Freiheit stały się kluczowymi mediami, szczególnie ściśle powiązanymi z programem politycznym AfD. Welt i FAZ są bardziej popularne wśród wyborców CDU/CSU i FDP; Zeit Online, Spiegel i taz wśród wyborców SPD, Zielonych i Lewicy. Niszowe media, takie jak Frankfurter Rundschau, nd i junge Welt, pozostają statystycznie słabo widoczne w dużych badaniach opinii publicznej, pomimo ich znaczenia dla odbiorców.