Pętla OODA: Dlaczego niemieckie siły zbrojne nie miałyby sztucznej inteligencji – cztery lata na Ukrainie jako doświadczenie w nauce technologii

Kiedy maszyny myślą samodzielnie: Niemieckie Siły Zbrojne i rewolucja sztucznej inteligencji w walce

Podejmuj decyzje szybciej niż wróg – albo przegrasz

Wojna na Ukrainie fundamentalnie zmieniła sposób prowadzenia wojny w XXI wieku – a niemieckie siły zbrojne uważnie się temu przyglądają. Generał porucznik Christian Freuding, inspektor armii od października 2025 roku, a wcześniej przez wiele lat odpowiedzialny za dostawy niemieckiej broni do Kijowa, osobiście odwiedził ukraińskie pola bitew i wyciągnął jasny wniosek strategiczny: kto chce zwyciężyć na współczesnym polu bitwy, musi radykalnie przyspieszyć swoje cykle decyzyjne – a to nie jest już możliwe bez sztucznej inteligencji. Ukraina zgromadziła unikatowy zbiór danych z pola bitwy w ciągu czterech lat wojny, niespotykany na świecie, powiedział ukraiński minister cyfryzacji Mychajło Fiodorow: miliony opatrzonych komentarzem obrazów z dziesiątek tysięcy lotów bojowych, uzupełnionych stale aktualizowanymi danymi z czujników.

To, co na pierwszy rzut oka brzmi jak problem czysto militarny, w rzeczywistości stanowi poważne wyzwanie ekonomiczne i organizacyjne: jak przełożyć ogromną ilość danych na praktyczne decyzje, nie przeciążając przy tym mocy obliczeniowej sztabów i dowódców? Według oficjalnych danych ukraiński system sztucznej inteligencji Avengers wykrywa ponad 12 000 celów wroga tygodniowo. Tylko w 2025 roku Ukraina odnotowała około 820 000 zweryfikowanych ataków dronów na pozycje rosyjskie. To dane, których żaden analityk nie jest w stanie przetworzyć w czasie rzeczywistym – i właśnie tutaj wchodzi w grę nowa doktryna niemieckich sił zbrojnych.

Pętla OODA jako waluta strategiczna

Koncepcja integracji sztucznej inteligencji nie jest bynajmniej nowa. Już w latach 70. XX wieku amerykański strateg wojskowy John Boyd opracował tzw. pętlę OODA: Obserwacja, Orientacja, Decyzja, Działanie. Podstawowym założeniem wojskowym jest to, że ten, kto ukończy ten cykl szybciej niż przeciwnik, stawia go w stanie permanentnej reaktywności, zdolnym jedynie do reagowania na przestarzałe sytuacje, podczas gdy jego własne jednostki już podejmują kolejne działania. To, co Boyd opisał wówczas teoretycznie, stało się technologicznie mierzalną konkurencją poprzez proliferację dronów, czujników naziemnych i zdigitalizowanych sieci komunikacyjnych.

Freuding ujmuje to precyzyjnie: zadania, które obecnie zajmują setki pracowników przez kilka dni, mogłyby zostać znacząco przyspieszone dzięki sztucznej inteligencji. Same konwencjonalne metody nie wystarczają już do przerwania cyklu decyzyjnego wroga. To odkrycie ma daleko idące implikacje ekonomiczne. Niemieckie Siły Zbrojne muszą inwestować nie tylko w sprzęt, ale także w całkowicie nową architekturę informacji – taką, która w czasie rzeczywistym łączy przepływy danych z dronów, systemów radarowych, kamer i innych jednostek rozpoznawczych, zapewniając dowódcy ujednolicony, oceniany przez sztuczną inteligencję obraz świadomości sytuacyjnej. Na poziomie taktycznym tzw. chmury bojowe tworzą infrastrukturę przyspieszającą cykle decyzyjne w walce z celem do prędkości maszynowej za pomocą algorytmów matematycznych.

Uranos AI: Niemiecki projekt reagowania

„Szybciej niż wróg”: Nowa doktryna wojenna niemieckich sił zbrojnych – projekt Uranos i jak sztuczna inteligencja ma zrewolucjonizować niemiecką armię

Niemieckie Siły Zbrojne nie próżnowały. Projekt sztucznej inteligencji Uranos, którego zakup został zatwierdzony przez niemiecki Bundestag w grudniu 2025 roku, ma wesprzeć 45. Brygadę Pancerną na Litwie w rozpoznaniu opartym na sztucznej inteligencji. System łączy dane z dronów, czujników naziemnych, kamer i systemów radarowych w cyfrowym stanowisku dowodzenia w czasie niemal rzeczywistym – praktycznie żadna zmiana na polu walki nie powinna umknąć uwadze systemu. Wstępna gotowość operacyjna dwóch batalionów bojowych brygady na Litwie planowana jest na lata 2026-2028.

Na uwagę zasługuje sposób postępowania: niemieckie siły zbrojne (Bundeswehra) celowo przyznają kontrakt dwukrotnie, aby przetestować dwa konkurencyjne rozwiązania przed podjęciem decyzji. Konsorcjum Airbus Defence and Space oraz monachijski producent dronów Quantum Systems otrzymają kontrakt o wartości około 55,8 mln euro; start-up Helsing otrzyma prawie 80,4 mln euro na swoje rozwiązanie. Procedura ta, wzorowana na amerykańskich konkursach prototypów, oznacza zmianę kulturową w niemieckich zamówieniach obronnych – odejście od długotrwałych procesów standaryzacyjnych na rzecz szybszej walidacji technologii poprzez konkurencję. Pierwsze systemy mają zostać dostarczone żołnierzom w 2027 roku. Równocześnie Bundeswehra opracowuje i eksploatuje wspieraną przez sztuczną inteligencję amunicję krążącą dla 45. Brygady Pancernej, która cyfrowo łączy rozpoznanie i efekty oraz bezzwłocznie przekazuje informacje o celu operatorowi.

W związku z tym:

• Sztuczna inteligencja w wojsku: projekt „Uranos AI” niemieckich sił zbrojnych i jego etyczne implikacje

Amerykański model odniesienia i czynnik Palantira

Podczas gdy Niemcy wciąż testują prototypy, Stany Zjednoczone są już w pełni operacyjne. Wojsko amerykańskie wykorzystuje system Maven Smart System, system sztucznej inteligencji (AI) firmy Palantir z Doliny Krzemowej, do przetwarzania danych z pola walki, w tym obrazów i nagrań wideo, poprawy świadomości sytuacyjnej i przyspieszenia procesu decyzyjnego. System ewoluował od tajnego eksperymentu do fundamentalnej infrastruktury współczesnej wojny: korzysta z niego ponad 20 000 aktywnych użytkowników w ponad 35 narzędziach wojskowych. Wzrost wydajności jest imponujący: to, co kiedyś wymagało komórki celowniczej liczącej 2000 osób – jak miało to miejsce podczas operacji Iraqi Freedom – jest teraz realizowane przez około 20 specjalistów. We wrześniu 2024 roku Palantir podpisał pięcioletni kontrakt o wartości 100 milionów dolarów, rozszerzający zakres systemu Maven Smart na wojska lądowe, siły powietrzne, siły kosmiczne, marynarkę wojenną i korpus piechoty morskiej.

Kontrakt ten przekształcił się w fundamentalną infrastrukturę. W marcu 2026 roku Pentagon skonsolidował 75 oddzielnych kontraktów w jedną umowę ramową, zapewniając Palantirowi pozycję centralnego elementu infrastruktury AI, łączącego modele AI z operacjami wojskowymi. Freuding nie wyklucza własnego europejskiego rozwiązania, ale przyznaje, że systemy amerykańskie oferują praktyczne korzyści ze względu na zaawansowany poziom wdrożenia. Szybkość ma kluczowe znaczenie: funkcjonalne rozwiązania muszą być dostępne szybko, nawet jeśli trzeba uwzględnić kwestie suwerenności i bezpieczeństwa danych.

Centrum Bezpieczeństwa i Obrony – Zdjęcie: Xpert.Digital

Centrum Bezpieczeństwa i Obrony oferuje fachowe doradztwo i aktualne informacje, aby skutecznie wspierać firmy i organizacje we wzmacnianiu ich roli w europejskiej polityce bezpieczeństwa i obrony. Współpracując ściśle z Grupą Roboczą SME Connect Defence, Centrum w szczególności promuje małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), które chcą dalej rozwijać swoje zdolności innowacyjne i konkurencyjność w sektorze obronnym. Jako centralny punkt kontaktowy, Centrum tworzy w ten sposób kluczowy pomost między MŚP a europejską strategią obronną.

W związku z tym:

• Grupa robocza SME Connect Defence – Wzmacnianie MŚP w europejskiej obronności

Ekonomiczna logika stojąca za rozwojem zbrojeń

Finansowy wymiar zmiany polityki Niemiec ma wymiar historyczny. Przewiduje się, że niemieckie wydatki na obronę wzrosną do 108,2 mld euro w 2026 roku – rekordowego poziomu od zakończenia zimnej wojny. Z tego 82,69 mld euro przeznaczono na regularny budżet obronny, a kolejne 25,51 mld euro ze specjalnego funduszu Bundeswehry. W odniesieniu do produktu krajowego brutto z 2024 roku odpowiada to stopie wzrostu na poziomie 2,5% – co oznacza, że ​​Niemcy po raz pierwszy znacznie przekraczają swoje zobowiązania wobec NATO. Ten skok był możliwy dzięki utworzeniu specjalnego funduszu o wartości 100 mld euro w 2022 roku oraz nowelizacji Ustawy Zasadniczej (konstytucji Niemiec), która zwalnia wydatki na obronę z hamulca zadłużenia.

Potencjał poprawy infrastruktury cyfrowej jest ogromny. Centrum Innowacji Cybernetycznych Niemieckich Sił Zbrojnych otrzyma łącznie 40 milionów euro w budżecie na 2026 rok – o 14 milionów euro więcej niż planowano wcześniej. Dla porównania, w 2023 roku finansowanie badań nad sztuczną inteligencją przez Niemieckie Siły Zbrojne wynosiło zaledwie 16,4 miliona euro, a do 2025 roku zostało zredukowane do zaledwie 2,5 miliona euro. Ten kontrast dobitnie ilustruje, jak strategiczna rewizja po rosyjskiej inwazji na Ukrainę zmieniła priorytety budżetowe. Stowarzyszenie Bitkom apeluje o dodatkowe 5 miliardów euro na cyfrową modernizację Niemieckich Sił Zbrojnych do 2029 roku i podkreśla potrzebę priorytetowego traktowania systemów autonomicznych, sztucznej inteligencji, obrony definiowanej programowo oraz systemów sieciowych i informatycznych.

Suwerenność danych: strategiczna pięta achillesowa

Freuding identyfikuje dylemat, który wykracza daleko poza niemieckie siły zbrojne: suwerenność i bezpieczeństwo danych z jednej strony, a zdolność operacyjna z drugiej. Szacuje się, że UE jest zależna od zagranicznych dostawców w 80% swoich technologii cyfrowych i aplikacji. Przy zakupie kluczowych komponentów półprzewodnikowych praktycznie nie ma alternatywy dla dostawców z USA, takich jak Nvidia – nawet te europejskie rządy, które deklarują suwerenność, w rzeczywistości kupują układy scalone na amerykańskich warunkach. UE odpowiedziała nową strategią dotyczącą sztucznej inteligencji, która postrzega sztuczną inteligencję jako strategiczny atut, który musi być głęboko osadzony w strukturach instytucjonalnych, przemysłowych i polityki bezpieczeństwa; na ten cel ma zostać zmobilizowany miliard euro z istniejących programów finansowania.

Problem pogłębia dynamika danych z wojny na Ukrainie. W marcu 2026 roku Ukraina udostępniła sojusznikom dane z pola walki w celu szkolenia modeli sztucznej inteligencji. Ukraina dysponuje milionami opatrzonych adnotacjami obrazów z dziesiątek tysięcy lotów bojowych – bazą danych nieocenioną dla szkolenia kolejnej generacji wojskowych systemów sztucznej inteligencji. Jednocześnie NATO rozwija rozwiązanie chmurowe do bezpiecznego przechowywania i udostępniania sojusznikom ukraińskich danych klasyfikacyjnych – wyzwanie, które ma charakter nie tyle techniczny, co proceduralny: akredytacja takich systemów w ramach architektury bezpieczeństwa opartej na chmurze jest nadal w toku. Francuski Instytut Stosunków Międzynarodowych (Ifri) uważa, że ​​możliwość systematycznego korzystania przez chińskie i rosyjskie modele sztucznej inteligencji z danych z pola walki stanowi poważne zagrożenie dla konkurencyjności technologicznej NATO.

Ludzie i maszyny: debata etyczna na sali operacyjnej

Stanowisko Freudinga jest jasne: sztuczna inteligencja powinna służyć wyłącznie jako narzędzie doradcze, ułatwiające ludziom podejmowanie decyzji. Zadanie podejmowania analitycznych i wyważonych decyzji zawsze spoczywa na ludziach, na żołnierzach. To stwierdzenie ma znaczenie nie tylko etyczne, ale i operacyjne: wyznacza granicę między wspomaganym przez sztuczną inteligencję przygotowywaniem decyzji a autonomicznym użyciem broni.

W praktyce ta granica okazuje się bardziej przepuszczalna, niż oczekiwano. Na przykład monachijski startup Tytan Technologies już teraz wdraża na Ukrainie drony przechwytujące, które autonomicznie wykrywają i niszczą drony wroga – żołnierz musi jedynie zezwolić na zestrzelenie celu. Balász Nagy, prezes Tytan Technologies, opisuje tę zasadę jako ułatwianie ludziom podejmowania decyzji, a jednocześnie pozwalanie im na ich weryfikację i ostateczne podjęcie. Finabel Institute, europejski think tank dla wojsk lądowych, twierdzi, że sztuczna inteligencja jest najskuteczniejsza w celu przyspieszenia analizy i koordynacji, a nie w celu zastąpienia ludzkiego procesu decyzyjnego. Doświadczenia ukraińskie pokazują, że praktyczne korzyści płyną z integracji sztucznej inteligencji z istniejącymi systemami w celu zmniejszenia obciążenia pracą i czasu reakcji, a nie z dążenia do całkowitej autonomii.

Niemniej jednak, rzeczywistość operacyjna jest pilna. Ukraina, jak sama przyznaje, dąży do pełnej autonomii dronów: systemów, które mogą lokalizować i niszczyć cele bez ludzkiej kontroli. Wojna jako laboratorium przyspiesza rozwój technologiczny w sposób, którego ramy etyczne z trudem pojmują. Niemieckie Siły Zbrojne muszą dostosować się do tego napięcia – zobowiązane standardami NATO, które kładą nacisk na odpowiedzialne wykorzystanie sztucznej inteligencji, a jednocześnie pod presją zniwelowania luki, która powstaje w porównaniu z podmiotami bardziej elastycznymi technologicznie.

Implikacje strategiczne: Między nadrabianiem zaległości a niezależnością

Niemieckie siły zbrojne stoją przed trójstronnym wyborem, który stanowi jednocześnie strategiczny punkt zwrotny dla europejskich zdolności obronnych jako całości. Po pierwsze, mogłyby polegać na istniejących amerykańskich systemach, takich jak Maven – z zaletą testów operacyjnych, ale wadą uzależnienia od amerykańskiej technologii i polityki dotyczącej danych. Po drugie, mogłyby polegać na systemach opracowanych w Europie – z potencjałem strategicznej autonomii, ale z dłuższym czasem rozwoju i ryzykiem luk technologicznych w sytuacjach kryzysowych wymagających natychmiastowego działania. Po trzecie – i wydaje się, że właśnie do tego zmierza Freuding – mogłyby zastosować podejście hybrydowe: polegając na sprawdzonych systemach w perspektywie krótkoterminowej, rozwijając europejskie rozwiązania w perspektywie średnioterminowej i zapewniając zgodność ze standardami NATO.

Nowy niemiecki system danych lotniczych Prometheon wskazuje ten kierunek: został zaprojektowany w celu agregacji danych z wielu czujników i podsystemów, aby zapewnić dowódcom ujednolicony, bieżący przegląd wszystkich faz operacji – od planowania po działania następcze – i nie tylko przedstawić aktualną sytuację, ale także przewidywać zmiany, zanim one nastąpią. Ta ambicja – proaktywny rozpoznanie zamiast reaktywnej oceny sytuacji – stanowi prawdziwą strategiczną wartość dodaną sztucznej inteligencji w kontekście wojskowym.

Niewidzialny wyścig zbrojeń

Dla niemieckich sił zbrojnych pod rządami Freudinga to coś więcej niż tylko środek modernizacyjny. To uznanie nowej rzeczywistości wojny, w której przewaga informacyjna jest równie ważna jak siła ognia. Pętla OODA stała się centralną walutą strategiczną: ten, kto ją ukończy szybciej, wygrywa – nie zawsze, ale częściej i z poważniejszymi konsekwencjami. Sztuczna inteligencja nie jest magiczną kulą, ale kluczowym mnożnikiem, który może zastąpić setki analityków i skrócić czas podejmowania decyzji z dni do godzin lub minut.

Podstawowy przekaz ekonomiczny jest jasny: koszty bezczynności znacznie przewyższają koszty inwestycji. Brygada, która reaguje szybciej i precyzyjniej dzięki wspomaganej przez sztuczną inteligencję świadomości sytuacyjnej, osiąga poziom zdolności bojowych, którego konwencjonalne sztaby, niezależnie od liczebności, nie są w stanie powtórzyć. Niemcy położyły podwaliny finansowe dzięki funduszowi specjalnemu, budżetowi na rok 2026 i projektom takim jak Uranos AI. Prawdziwym wyzwaniem jest teraz szybkość wdrożenia, suwerenność danych względem partnerów strategicznych i – co najtrudniejsze – transformacja kulturowa armii, która musi nauczyć się myśleć z maszynami, nie rezygnując z własnego myślenia na ich rzecz.

Markus Becker

Chętnie będę pełnić rolę Twojego osobistego doradcy.

Szef Rozwoju Biznesu

Przewodniczący grupy roboczej SME Connect Defense

LinkedIn

Konrad Wolfenstein

Chętnie będę pełnić rolę Twojego osobistego doradcy.

skontaktować pod adresem wolfenstein ∂ xpert.digital

Wystarczy zadzwonić pod numer +49 7348 4088 965 (Monachium) .

LinkedIn