Szokujące dane ASML: Dlaczego produkcja najnowocześniejszych układów scalonych w Europie spada do 0%

Miliardy z dotacji zmarnowane? Niewygodna prawda o europejskim przemyśle chipów

Fatalne uzależnienie Europy od chipów: dlaczego sama siła technologiczna już nie wystarcza

Europa stoi w obliczu historycznego paradoksu polityki przemysłowej: podczas gdy krajowi liderzy technologiczni, tacy jak ASML, ZEISS i TRUMPF, dostarczają niezbędne narzędzia i maszyny dla globalnej rewolucji w dziedzinie sztucznej inteligencji i półprzewodników, faktyczna produkcja wysokowydajnych układów scalonych odbywa się niemal wyłącznie w Azji i USA. Najnowsze dane dramatycznie podkreślają tę nierównowagę: w drugim kwartale 2026 roku udział Europy w dostawach najnowocześniejszych systemów litograficznych wyniósł dokładnie zero procent. Kontynent sprzedaje narzędzia do cyfrowej gorączki złota, ale lukratywne kopalnie pozostawia innym. Po niepowodzeniach, takich jak nieudany projekt Intela w Magdeburgu, i w obliczu rosnących zagrożeń geopolitycznych, europejska strategia w dziedzinie półprzewodników stoi na kluczowym rozdrożu. Staje się jasne, że samo rozdysponowanie miliardów dolarów w postaci dotacji nie zrekompensuje braku przewagi konkurencyjnej. W artykule tym analizuje się, dlaczego prawdziwy problem często leży w braku zagregowanego popytu, jakie możliwości oferują projekty takie jak ten w Dreźnie i jak powinna wyglądać realistyczna „Ustawa o chipach 2.0”, aby uniknąć trwałej utraty suwerenności technologicznej Europy.

Budujemy narzędzia rewolucji AI – a fabryki zostawiamy innym

Europa dysponuje technologiami, bez których trudno byłoby produkować nowoczesne, wysokowydajne układy scalone. Niemniej jednak, większość wartości przemysłowej jest generowana tam, gdzie wykorzystywane są maszyny opracowane przez europejskie firmy: w Korei Południowej, na Tajwanie, w Chinach i Stanach Zjednoczonych. Dane ASML z drugiego kwartału 2026 roku odzwierciedlają ten paradoks w liczbie, która nie mogłaby być bardziej jednoznaczna politycznie. Udział Europy w sprzedaży systemów litograficznych wyniósł zero procent, podczas gdy lokalizacje azjatyckie zdominowały sprzedaż.

Ten obraz nie dowodzi, że Europa nie ma już przemysłu półprzewodnikowego. Pokazuje jednak, jak bardzo pozycja Europy w zakresie nowych mocy produkcyjnych dla najnowocześniejszych układów scalonych odbiega od jej własnych ambicji technologicznych. Europa jest liderem w kluczowych obszarach, takich jak sprzęt, optyka, technologia laserowa, elektronika mocy i badania przemysłowe. Jednocześnie brakuje jej dużych, szybko rozwijających się klastrów produkcyjnych dla wysoce zintegrowanych układów logicznych, akceleratorów AI i zaawansowanych produktów pamięci. Kontynent dostarcza zatem część surowców dla globalnej gorączki złota, ale buduje zbyt mało własnych kopalni.

Jedna czwarta jako sygnał ostrzegawczy dla polityki przemysłowej

W drugim kwartale 2026 roku ASML osiągnął sprzedaż na poziomie 9,326 mld euro i zysk netto w wysokości 2,918 mld euro. W porównaniu z analogicznym kwartałem roku poprzedniego, w którym sprzedaż wyniosła 7,692 mld euro, a zysk netto 2,290 mld euro, sprzedaż wzrosła o nieco ponad 21%, a zysk o około 27%. Marża brutto wyniosła 54%, marża operacyjna 37,1%, a marża zysku netto 31,3%. Dane te świadczą nie tylko o silnej gospodarce, ale także o wyjątkowej sile cenowej firmy, której najnowocześniejsze technologie są praktycznie niezastąpione.

Z 9,3 mld euro całkowitych przychodów, 6,6 mld euro przypadało na nowe systemy, a 2,8 mld euro na działalność związaną z bazą zainstalowaną, w tym konserwację, części zamienne i modernizacje. W segmencie systemów, technologia EUV przyniosła 3,8 mld euro, w tym dostawę najnowszej generacji systemu EUV o wysokiej rozdzielczości. Pozostałe 2,8 mld euro pochodziło z innych systemów litograficznych, przede wszystkim wciąż niezbędnej technologii DUV. Stosunek aplikacji logicznych do pamięci masowej był niemal zrównoważony i wynosił 51 do 49 procent. Wzrost nie był zatem napędzany przez pojedynczy subrynek, ale przez szeroką falę inwestycji w sztuczną inteligencję, centra danych i nowoczesne architektury pamięci masowej.

W związku z tym ASML podniosło prognozę przychodów na cały rok 2026 do poziomu od 43 do 45 miliardów euro. Punkt środkowy tego przedziału wynosi 44 miliardy euro, czyli o około 16 procent więcej niż punkt środkowy wspomnianego wcześniej przedziału od 36 do 40 miliardów euro. Przewidywana marża brutto na poziomie 54–56 procent podkreśla, że ​​popyt jest nie tylko silny pod względem wolumenu, ale także koncentruje się na szczególnie cennych systemach, modernizacjach i usługach. Globalny cykl półprzewodników w 2026 roku będzie w znacznym stopniu napędzany inwestycjami w sztuczną inteligencję, a ASML znajduje się w wąskim gardle, gdzie staje się widoczny nieproporcjonalnie duży udział w tej dynamice.

Obszar boomu znajduje się w Azji

Regionalny rozkład przychodów systemowych odnotowanych w drugim kwartale wyraźnie ilustruje zmianę w sile przemysłu. Korea Południowa odpowiadała za 43%, Tajwan za 30%, Chiny za 14%, a Stany Zjednoczone za 9%. Sama Korea Południowa wygenerowała zatem niemal tyle samo przychodów, co Tajwan, Chiny i Stany Zjednoczone razem wzięte. Udział ten wynika przede wszystkim z ogromnych inwestycji w zaawansowane systemy pamięci masowej i logicznej, dodatkowo napędzanych popytem na komputery o wysokiej wydajności, akceleratory AI i pamięci o dużej przepustowości.

W tym samym okresie Europa osiągnęła zero procent. Ta liczba jest uderzająca, ale wymaga starannej interpretacji. Dystrybucja geograficzna odnosi się do dostarczonych systemów i jest podatna na wahania z kwartału na kwartał ze względu na wysokie ceny jednostkowe i ograniczone wolumeny produkcji. Nawet kilka bardzo drogich systemów może znacząco wpłynąć na udziały regionalne. Co więcej, w Europie istnieją fabryki, które produkują, konserwują i modernizują systemy bez konieczności zakupu nowych systemów wielkoskalowych co kwartał. Zatem zerowa wartość nie oznacza, że ​​w Europie nie są produkowane żadne układy scalone ani że ASML nie prowadzi tam działalności. Oznacza to, że europejscy producenci nie odegrali widocznej roli w pozyskiwaniu nowych systemów litograficznych w tym kwartale.

Jednak to ograniczenie nie czyni tego sygnału nieszkodliwym. W pierwszych dwóch kwartałach 2026 roku udział Europy w przychodach systemowych wynosił już zero. Wcześniej region osiągał jedynie niskie, jednocyfrowe wartości. Jeden kwartał można by uznać za chwilową zmianę. Jednak przedłużający się okres skrajnie niskich udziałów wskazuje na problem strukturalny: rozwój nowych mocy produkcyjnych odbywa się głównie poza Europą, podczas gdy rynek europejski generuje jedynie kilka projektów, które regularnie generują duże zamówienia na najnowocześniejszą technologię litograficzną.

Niewidzialny monopol technologiczny Europy

System EUV nie jest odosobnionym produktem holenderskim, lecz rezultatem europejskiej sieci innowacji. ASML w Veldhoven projektuje i integruje cały system. ZEISS opracowuje i produkuje precyzyjną optykę w Oberkochen. TRUMPF z Ditzingen dostarcza wydajny system laserowy do generowania światła w zakresie ekstremalnego ultrafioletu. Ponadto istnieją instytuty badawcze, wyspecjalizowani dostawcy i wieloletnie doświadczenie w produkcji, których trudno jest odtworzyć w krótkim czasie.

To wyzwanie fizyczne jest wyjątkowo wymagające. Litografia EUV wykorzystuje światło o długości fali 13,5 nanometra. Laser CO₂ dużej mocy uderza w dziesiątki tysięcy drobnych kropelek cyny na sekundę w komorze próżniowej, generując plazmę emitującą promieniowanie EUV. Ponieważ światło to jest absorbowane przez powietrze i praktycznie wszystkie materiały, nie może być kierowane przez zwykłe soczewki. Zamiast tego wymaga niezwykle gładkich, wielowarstwowych luster, których powierzchnie i pozycjonowanie działają w skali atomowej. ASML integruje źródło światła, optykę, mechatronikę, metrologię, oprogramowanie i sterowanie procesami w system nadający się do użytku przemysłowego.

To połączenie tworzy jeden z najsilniejszych punktów kontroli technologicznej w Europie. ASML jest jedynym dostawcą gotowych do produkcji systemów litograficznych EUV. ZEISS jest wyłącznym dostawcą niezbędnej optyki, a TRUMPF odgrywa kluczową rolę w zakresie źródeł laserowych. To nie tylko przewaga eksportowa, ale i potęga geopolityczna. Bez tej technologii najbardziej zaawansowane linie produkcyjne nie mogą być ekonomicznie eksploatowane. Jednocześnie monopol jest narażony na ryzyko, ponieważ jego rozwój komercyjny zależy od inwestycji w fabryki poza Europą, a systemy wymagają licznych komponentów, usług i relacji z klientami spoza Europy.

Siła technologiczna nie zastępuje głębi przemysłu

Problemem Europy nie jest całkowity brak wiedzy specjalistycznej w dziedzinie półprzewodników. Kontynent jest silny w dziedzinie półprzewodników mocy, czujników, mikrokontrolerów, układów analogowych i wysokoczęstotliwościowych, elektroniki przemysłowej oraz układów scalonych do pojazdów. Firmy takie jak Infineon, STMicroelectronics, NXP i Bosch działają na rynkach, na których niezawodność, efektywność energetyczna, długi cykl życia produktów i solidne możliwości dostaw są ważniejsze niż najmniejszy węzeł konstrukcyjny. Ponadto działają tam wiodące na świecie ośrodki badawcze, dostawcy materiałów, producenci sprzętu oraz wysoce wyspecjalizowani dostawcy średniej wielkości.

Te mocne strony wpisują się w zapotrzebowanie europejskiego przemysłu. Znaczna część półprzewodników wykorzystywanych w Europie trafia do pojazdów, maszyn, systemów energetycznych i automatyki. Sam przemysł motoryzacyjny odpowiada za znaczną część popytu regionalnego. Elektryfikacja, systemy wspomagania kierowcy, pojazdy sterowane programowo, elektronika mocy i sieciowe systemy produkcyjne dodatkowo zwiększają zapotrzebowanie na układy scalone. W przypadku wielu z tych zastosowań dojrzałe procesy produkcyjne są bardziej opłacalne ekonomicznie niż najdroższe, najnowocześniejsze węzły.

Ale w tym tkwi strategiczny podział. Europa zajmuje dobrą pozycję na kilku długofalowych i dochodowych rynkach niszowych, podczas gdy jest słabsza w wiodących procesorach logicznych, akceleratorach AI, najnowocześniejszych układach pamięci i zaawansowanych obudowach. Digitalizacja europejskiego przemysłu zwiększa jednak jego zależność od tych wysokowydajnych komponentów. Nowoczesny pojazd potrzebuje nie tylko półprzewodników mocy i czujników, ale także coraz bardziej centralnych komputerów do systemów wspomagania kierowcy, systemów informacyjno-rozrywkowych i sztucznej inteligencji. System automatyki przemysłowej wymaga nie tylko solidnych układów sterujących, ale także wysokowydajnych procesorów, komponentów komunikacyjnych i bezpiecznych platform programowych. Tradycyjne atuty Europy nie chronią jej zatem automatycznie przed nowymi zależnościami.

Fabryki nie podążają za pochodzeniem maszyn

Z ekonomicznego punktu widzenia byłoby błędem zakładać, że europejska technologia produkcji automatycznie prowadzi do powstania europejskich fabryk układów scalonych. Fabryki półprzewodników powstają tam, gdzie jednocześnie spełnione są następujące warunki: stabilny popyt ze strony klientów, konkurencyjne koszty energii i eksploatacji, wykwalifikowany personel, krótki czas uzyskiwania pozwoleń, infrastruktura wodno-elektryczna, atrakcyjne finansowanie, solidna sieć dostaw oraz długoterminowa stabilność polityczna. Pochodzenie poszczególnych maszyn to tylko jeden z wielu czynników.

Nowoczesne fabryki są niezwykle kapitałochłonne. Ich rentowność zależy od wysokiego wykorzystania mocy produkcyjnych, stabilnej wydajności procesów i szybkiego uczenia się. Zaawansowany technologicznie zakład, który stale pozostaje niewykorzystany, marnuje kapitał. Dlatego producenci wolą inwestować w lokalizacje, w których klienci, inżynierowie, dostawcy materiałów, serwisy, zakłady pakowania i inne fabryki są już skoncentrowane. Każdy dodatkowy gracz wzmacnia przewagę lokalizacyjną istniejącego klastra. Tajwan i Korea Południowa korzystają z takich sprzężeń zwrotnych od dziesięcioleci.

W przeciwieństwie do tego, Europa często stara się zdobyć poparcie polityczne dla pojedynczych, wielkoskalowych projektów, nie rozwijając jednocześnie całego środowiska przemysłowego. Sama fabryka nie tworzy ekosystemu. Bez lokalnych klientów, wykwalifikowanych specjalistów, firm projektowych, dostawców opakowań i szybkich procesów uzyskiwania pozwoleń, pozostaje ona kosztowną wyspą. Polityka przemysłowa staje się wówczas rywalizacją o najwyższe dotacje inwestycyjne, mimo że tak naprawdę liczy się długoterminowa jakość lokalizacji na przestrzeni dziesięcioleci, a nie początkowa decyzja o przyznaniu dotacji.

Różnica w kosztach nie jest usprawiedliwieniem, lecz wyzwaniem

Koszty są wadą dla Europy, ale nie wyjaśniają wszystkiego. Według obecnych obliczeń porównawczych, produkcja zaawansowanych układów scalonych w Niemczech może być o około 40 do 50 procent droższa niż na Tajwanie czy w Chinach kontynentalnych. Szczególnie istotne czynniki to płace, koszty budowy, koszty operacyjne i czas budowy. Chociaż energia nie jest jedynym czynnikiem generującym koszty w fabrykach półprzewodników, drogie i zmienne zasilanie dodatkowo pogarsza te obliczenia. Do tego dochodzą wysokie koszty pomieszczeń czystych, uzdatniania wody, chemikaliów, konserwacji i całodobowej dostępności personelu technicznego.

Inne regiony również rekompensują niedogodności lokalizacyjne wsparciem rządowym. Stany Zjednoczone mobilizują znaczne zasoby poprzez dotacje, ulgi podatkowe, pożyczki i zachęty państwowe. Japonia wspiera strategiczne projekty miliardami dolarów. Korea Południowa i Tajwan łączą dotacje z gęstą siecią przemysłową, wykwalifikowaną siłą roboczą i silnymi klientami krajowymi. Chiny, oprócz dotacji, oferują duży rynek krajowy, niższe koszty wielu dóbr i usług pośrednich oraz politycznie motywowane budowanie potencjału. Europa zatem nie konkuruje z wolnym rynkiem globalnym, lecz z wieloma systemami zorganizowanymi przemysłowo.

Nie oznacza to jednak, że Europa powinna trwale likwidować każdą lukę kosztową za pomocą dotacji. Lokalizacja, która funkcjonuje jedynie dzięki stale rosnącej pomocy, pozostaje podatna na zagrożenia. Finansowanie musi być ograniczone czasowo, powiązane z weryfikowalnymi celami inwestycyjnymi, produkcyjnymi, badawczymi i dostawczymi oraz skoncentrowane na obszarach, w których Europa może osiągnąć realne korzyści skali. Jednocześnie należy obniżyć koszty strukturalne. Szybsze planowanie, stabilne ceny energii, lepsze sieci, skoordynowane programy szkoleniowe i bardziej stabilny rynek kapitałowy są w dłuższej perspektywie ważniejsze niż spektakularne płatności jednorazowe.

Problem niedoszacowanego popytu

Debata na temat polityki dotyczącej półprzewodników często koncentruje się na stronie podaży: dotacjach, lokalizacjach fabryk, liniach badawczych i zatwierdzeniach. Słaba sprzedaż ASML w Europie wskazuje jednak na drugą stronę rynku. Fabryka nie powstaje dlatego, że kontynent symbolicznie jej pragnie, ale dlatego, że wystarczająca liczba klientów zobowiązała się do zakupu płytek, chipów lub mocy obliczeniowej. Bez długoterminowych zamówień nawet hojne dotacje mogą pomóc tylko w ograniczonym zakresie.

Chociaż Europa szczyci się dużymi gałęziami przemysłu, ich popyt jest rozdrobniony. Producenci samochodów, firmy inżynierii mechanicznej, firmy z branży energetycznej, dostawcy usług telekomunikacyjnych, wykonawcy w sektorze obronnym i instytucje publiczne zazwyczaj pozyskują chipy pośrednio, za pośrednictwem łańcuchów dostaw. Rzadko prowadzi to do skonsolidowanego, długoterminowego zabezpieczenia wolumenu, który zmotywowałby producenta do budowy nowej fabryki w Europie. Wiele europejskich korporacji optymalizuje swoje zamówienia globalnie i w krótkiej perspektywie. Z punktu widzenia biznesu jest to zrozumiałe, ale z perspektywy polityki przemysłowej osłabia to rozwój potencjału regionalnego.

Skuteczna strategia musiałaby koordynować popyt bez tworzenia nieefektywnych gwarancji zakupu. Europejskie firmy mogłyby uzgodnić wspólne specyfikacje, długoterminowe kontrakty na dostawy i przejrzyste prognozy popytu na strategiczne typy chipów. Zamówienia publiczne w sektorach obronności, energetyki, administracji, transportu i badań mogłyby w większym stopniu uwzględniać kryteria bezpieczeństwa i odporności. Duże europejskie projekty w zakresie sztucznej inteligencji i centrów danych mogłyby również generować popyt na komponenty projektowane, produkowane lub pakowane w Europie. Co kluczowe, cele polityczne muszą zostać przełożone na kontrakty bankowe.

Rozwiązanie quasi-in-house: Jak Xpert.Digital zamyka luki operacyjne w marketingu i sprzedaży B2B – Inteligentny biznes oparty na treściach – Zdjęcie: Xpert.Digital

Xpert.Digital to branżowy hub B2B oparty na danych, kierowany przez Konrad Wolfenstein . Firma działa jako zewnętrzne, quasi-wewnętrzne rozwiązanie dla partnerów przemysłowych, eliminując luki operacyjne w obszarze marketingu, treści i sprzedaży – bez konieczności angażowania dodatkowych zasobów po stronie klienta.

Więcej informacji tutaj:

• Rozwiązanie quasi-in-house: Jak Xpert.Digital niweluje luki operacyjne w marketingu i sprzedaży B2B – Smart Content-Driven Business

Ustawa o chipsach: między ambicją a rzeczywistością

Pierwsza europejska ustawa o chipach wyznaczyła cel zwiększenia udziału Europy w globalnej produkcji półprzewodników do 20% do 2030 roku. Z politycznego punktu widzenia cel ten był zrozumiały: miał na celu mobilizację i podkreślenie zależności Europy. Z ekonomicznego punktu widzenia jednak od samego początku był problematyczny, ponieważ rynek globalny dynamicznie rośnie. Aby podwoić swój względny udział, nie wystarczy samo podwojenie własnej produkcji. Europa musiałaby rozwijać się szybciej niż rynek globalny i około czterokrotnie zwiększyć swoje moce produkcyjne, w zależności od metody pomiaru.

Rzeczywisty postęp pozostaje znacznie poniżej tego celu. Komisja Europejska niedawno prognozowała, że ​​udział Europy w globalnym łańcuchu wartości może wzrosnąć z 9,8% w 2022 r. do zaledwie 11,7% w 2030 r. Europejski Trybunał Obrachunkowy uznał zatem cel 20% za praktycznie nieosiągalny. Uwypukla to fundamentalny problem: cel ten nie był wystarczająco powiązany z planem projektów, wielkością finansowania, zakresem odpowiedzialności, harmonogramem i mierzalnymi kamieniami milowymi.

Często cytowane dane dotyczące inwestycji są również łatwo mylące. Ponad 100 miliardów euro w politycznie inicjowanych inwestycjach publicznych i prywatnych brzmi imponująco. Jednak w branży, w której pojedyncze kompleksy fabryczne kosztują dziesiątki miliardów euro, a globalni producenci inwestują setki miliardów w ciągu zaledwie kilku lat, kwota ta szybko traci na znaczeniu. Co więcej, nie każde ogłoszone euro jest kwotą dodatkową, nie każdy projekt jest gwarantowany i nie każdy wydatek jest przeznaczony na zaawansowaną produkcję. Badania, zakłady pilotażowe, istniejące plany inwestycyjne i krajowe programy finansowania są czasami sumowane. W przypadku wpływu na przemysł mniej liczy się przyciągająca uwagę liczba, a bardziej rzeczywista liczba zakładów zbudowanych, wyposażonych i działających z pełną wydajnością.

Magdeburg jako przestroga przed fałszywą pewnością

Nieudany projekt Intela w Magdeburgu pokazuje, jak ryzykowne jest utożsamianie zapowiedzi z przemysłową rzeczywistością. Planowano budowę kompleksu fabrycznego o wartości inwestycji przekraczającej 30 miliardów euro i obiecano niemieckie dotacje w wysokości prawie dziesięciu miliardów euro. Początkowo projekt został odroczony, a ostatecznie zarzucony w lipcu 2025 roku. Intel uzasadniał zmianę kursu przedwczesnym i nadmiernie rozbudowanym planowaniem mocy produkcyjnych przy jednoczesnym braku wystarczającego popytu.

Odwołanie projektu nie dowodziło, że w Niemczech w ogóle nie da się zbudować fabryki chipów. Odzwierciedlało ono również kryzys finansowy i strategiczny firmy. Niemniej jednak obnażyło słabości europejskiej polityki inwestycyjnej. Szeroki zakres dotacji nie mógł zrekompensować braku pewności co do planowania po stronie firmy. Jednocześnie w debacie publicznej projekt był już postrzegany jako niemal pewny sukces, mimo że budowa, instalacja sprzętu, uruchomienie procesów i wykorzystanie mocy produkcyjnych klientów były jeszcze odległe o lata.

W przypadku przyszłych projektów oznacza to, że decyzje o finansowaniu muszą być ściślej powiązane z weryfikowalnymi kamieniami milowymi. Wypłaty powinny być powiązane z rozpoczęciem budowy, instalacją maszyn, tworzeniem miejsc pracy, rozpoczęciem produkcji i kwalifikowanymi umowami zakupu. Równie ważne jest realistyczne ustalenie podziału ryzyka. Państwo może umożliwić inwestycje strategiczne, ale nie powinno ponosić większości ryzyka rynkowego, podczas gdy firma może wycofać się z projektu bez ponoszenia znaczących konsekwencji, jeśli sytuacja ulegnie zmianie.

Drezno pokazuje bardziej realistyczną drogę

Projekt ESMC w Dreźnie oferuje inne podejście. Rozpoczęcie produkcji w ramach joint venture firm TSMC, Bosch, Infineon i NXP planowane jest na drugą połowę 2027 roku, co stworzy około 2000 bezpośrednich miejsc pracy. Budowa osiągnęła widoczny kamień milowy we wrześniu 2026 roku, wraz z ceremonią zawieszenia wiechy. W przeciwieństwie do projektu w Magdeburgu, zakład w Dreźnie jest osadzony w istniejącym klastrze mikroelektroniki i łączy wiodącego światowego producenta kontraktowego z europejskimi klientami przemysłowymi.

Z technologicznego punktu widzenia firma nie dąży do tworzenia najnowszych procesorów AI, lecz przede wszystkim układów scalonych do pojazdów i zastosowań przemysłowych. Niektórzy postrzegają to jako brak ambicji. W rzeczywistości specjalizacja ta może być korzystna ekonomicznie, ponieważ wykorzystuje istniejący popyt, europejskie doświadczenie i długie cykle produkcyjne. Odporność nie jest budowana przez najmniejszy węzeł strukturalny. W czasie kryzysu łańcucha dostaw przemysł motoryzacyjny często nie dysponował relatywnie dojrzałymi komponentami, których wartość jednostkowa była niska, ale których awaria mogła zatrzymać całe linie produkcyjne.

Drezno nie rozwiąże problemu wysokiej klasy układów scalonych. Projekt pokazuje jednak, że Europa może inwestować bardziej wiarygodnie, gdy popyt, struktura partnerów, klastry i nacisk technologiczny są spójne. Skuteczna strategia wymaga kilku takich elementów: solidnej produkcji dla zastosowań motoryzacyjnych i przemysłowych, zaawansowanych możliwości logicznych, półprzewodników mocy, czujników, pamięci, projektowania układów scalonych i obudów. Nie każda lokalizacja musi być doskonała w każdej dziedzinie. Europa musi jednak rozwinąć wystarczające, uzupełniające się kompetencje, aby przekształcić poszczególne fabryki w odporną sieć.

Najwyższej klasy produkcja zaczyna się na długo przed pomieszczeniem czystym

Skupienie się wyłącznie na budynkach fabrycznych niedocenia szerokości łańcucha wartości. Zanim rozpocznie się produkcja, trzeba zająć się architekturą układów scalonych, własnością intelektualną, oprogramowaniem projektowym, weryfikacją i tworzeniem masek. Po wytworzeniu wafli następuje testowanie, pakowanie i integracja wielu chipletów w złożone systemy. Zwłaszcza w przypadku sprzętu AI, coraz większa część wysiłków przenosi się na zaawansowane technologie obudów, szybkie interfejsy pamięci oraz łączoną optymalizację sprzętu, oprogramowania i chłodzenia.

Europa ma braki na kilku z tych etapów. Choć może pochwalić się silnymi instytutami badawczymi i indywidualnymi, odnoszącymi sukcesy projektantami układów scalonych, brakuje jej puli dużych dostawców procesorów AI i platform projektowych porównywalnych ze Stanami Zjednoczonymi. Azja dominuje w dziedzinie zaawansowanych rozwiązań w zakresie obudów. Co więcej, dostawcy kluczowych narzędzi programowych i wielu architektur procesorów znajdują się poza Unią Europejską. Nowa europejska fabryka pozostałaby zatem zależna od globalnych partnerów na kluczowych etapach rozwoju (upstream) i rozwoju (downstream).

Polityka przemysłowa musi zatem promować całe systemy. Obejmuje to otwarte i licencjonowane architektury, wiedzę specjalistyczną w zakresie projektowania, europejski popyt na chmurę obliczeniową i sztuczną inteligencję, produkcję pilotażową, pakowanie, testowanie, materiały, chemikalia, konserwację i recykling. Powiązania między europejskimi branżami użytkowników a twórcami układów scalonych są szczególnie ważne. Kiedy producenci pojazdów, firmy inżynierii mechanicznej i firmy z branży technologii energetycznych współpracują z firmami produkującymi półprzewodniki w celu projektowania konkretnych komponentów, powstaje przewaga, której nie da się odtworzyć w czystej produkcji masowej. Szansa dla Europy leży nie tylko w jej wielkości, ale także w jej zdolności do łączenia złożonych zastosowań przemysłowych z dostosowanymi do potrzeb użytkownika układami półprzewodnikowymi.

Dotacje wymagają strategicznej hierarchii

Nie każda kategoria chipów jest równie istotna. Racjonalna polityka musi rozróżniać obszary, w których zakłócenia spowodowałyby znaczne straty gospodarcze, obszary, w których Europa może połączyć własne zapotrzebowanie, oraz obszary, w których istnieją już zdolności obronne. W rezultacie powstaje hierarchia, a nie ogólny cel globalnego udziału w rynku.

Przede wszystkim chodzi o technologie, w których Europa ma globalne punkty kontroli. Należą do nich litografia EUV, optyka precyzyjna, lasery, materiały specjalistyczne i niektóre urządzenia procesowe. Zdolności te należy chronić poprzez badania, wykwalifikowaną siłę roboczą, bezpieczne łańcuchy dostaw i warunki inwestycyjne. Po drugie, Europa powinna wykorzystać swoje ugruntowane atuty w dziedzinie półprzewodników mocy, czujników, mikrokontrolerów, bezpiecznej elektroniki samochodowej i energooszczędnych układów scalonych dla przemysłu. Po trzecie, kontynent potrzebuje ukierunkowanych możliwości w zakresie zaawansowanych układów logicznych, komponentów AI i opakowań, aby strategiczne zastosowania nie były całkowicie uzależnione od łańcuchów dostaw spoza Europy.

Taka priorytetyzacja jest mniej spektakularna niż obietnica całkowitej suwerenności, ale bardziej wiarygodna ekonomicznie. Zapobiega ona rozproszeniu ograniczonych zasobów na zbyt wiele projektów. Jednocześnie wymaga podejmowania trudnych decyzji. Finansowany projekt powinien nie tylko obiecać miejsca pracy, ale także być zintegrowany z europejskim łańcuchem dostaw, nawiązać współpracę badawczo-szkoleniową, obsługiwać wielu klientów i wnosić udokumentowany wkład w bezpieczeństwo dostaw lub pozycję lidera technologicznego.

Autonomia strategiczna nie jest autarkią

Żaden region gospodarczy nie jest w stanie samodzielnie kontrolować całego łańcucha wartości półprzewodników. Nawet Stany Zjednoczone, Tajwan, Korea Południowa, Japonia i Chiny są uzależnione od międzynarodowych technologii, surowców, sprzętu czy rynków zbytu. Dlatego celem Europy nie może być autarkia. Bardziej realistycznym celem jest strategiczna zdolność, która ogranicza krytyczne zależności, tworzy alternatywne źródła dostaw i zmniejsza podatność na szantaż polityczny.

Aby to osiągnąć, Europa musi zrozumieć, które zależności są naprawdę krytyczne. Wysoki udział importu nie jest automatycznie niebezpieczny, jeśli istnieje kilku wiarygodnych dostawców, wystarczające zapasy i krótkoterminowe alternatywy. Z drugiej strony, mały komponent od jednego producenta może narazić cały system przemysłowy na ryzyko. Kluczowymi czynnikami są zamienność, terminy realizacji, koncentracja geograficzna i ekonomiczne konsekwencje awarii.

Pozycja ASML daje Europie siłę negocjacyjną, ale nie stanowi uniwersalnej tarczy. Ograniczenia eksportowe mogą generować presję w polityce zagranicznej, ale jednocześnie mogą obniżać sprzedaż, prowokować do działań odwetowych i przyspieszać zagraniczne wysiłki na rzecz rozwoju alternatywnych technologii. W interesie Europy leży zatem polityka handlowa oparta na regułach, skoordynowana z partnerami. Kontrola technologiczna powinna być stosowana selektywnie, a nie jako substytut krajowej strategii rozwoju przemysłu.

Geopolityczna cena koncentracji przestrzennej

Wysoka koncentracja zaawansowanej produkcji w Azji Wschodniej jest ekonomicznie efektywna, ale ryzykowna geopolitycznie. Klęski żywiołowe, niedobory energii, konflikty handlowe lub napięcia militarne mogłyby zakłócić łańcuchy dostaw, a ich odbudowa zajęłaby lata. Gwałtowny rozwój sztucznej inteligencji, w szczególności, zwiększa zależność od kilku zakładów produkcyjnych i firm. Centra danych, systemy obronne, sieci komunikacyjne i automatyka przemysłowa coraz bardziej konkurują o podobne, wysokowydajne układy scalone.

Europa ponosi to ryzyko na kilku poziomach. Jej własny przemysł potrzebuje półprzewodników, europejscy dostawcy usług w chmurze i sztucznej inteligencji potrzebują mocy obliczeniowej, a jej zdolności obronne zależą od niezawodnej elektroniki. Jednocześnie europejscy producenci maszyn eksportują kluczowe technologie produkcyjne do regionów, nad którymi Europa nie ma kontroli nad stabilnością polityczną. Im bardziej skoncentrowana geograficznie jest globalna produkcja, tym większa staje się wartość nadmiarowych mocy produkcyjnych.

Nadmiarowość kosztuje i stoi w sprzeczności z krótkoterminową efektywnością. Niemniej jednak może być ekonomicznie korzystna, jeśli szkody spowodowane zakłóceniami w dostawach są wyjątkowo wysokie. Prawdziwym pytaniem nie jest to, czy europejska produkcja przewyższa najtańszą lokalizację, ale jaka premia za bezpieczeństwo dostaw jest akceptowalna. Ta premia musi być transparentna. Ukryte, długoterminowe subsydia zaciemniają koszty, podczas gdy jasno określone premie za odporność umożliwiają obiektywne podejmowanie decyzji politycznych.

Co musiałaby zmienić skuteczna ustawa Chips Act 2.0

Druga ustawa Chips Act nie może po prostu rozszerzać pierwszej o dodatkowe programy, komitety i wymogi sprawozdawcze. Musi przyspieszyć wdrażanie i ustanowić powiązanie między badaniami, popytem i skalowaniem przemysłowym. Proces polityczny, który był przedmiotem dalszych dyskusji we wrześniu 2026 r. i którego celem jest osiągnięcie porozumienia do drugiego kwartału 2027 r., jest pod silną presją czasu. Projekty półprzewodnikowe trwają latami od wyboru lokalizacji do osiągnięcia stabilnych wydajności produkcyjnych. Każdy dodatkowy cykl negocjacyjny przesuwa realne moce produkcyjne w przyszłość.

Po pierwsze, Europa potrzebuje centralnego, przejrzystego systemu zarządzania projektami. Powinien on monitorować stan planowania, finansowanie, pozwolenia, zainteresowanie zakupami, cele technologiczne i przewidywane moce produkcyjne. Po drugie, konieczne są wiążące terminy podejmowania decyzji, bez naruszania norm środowiskowych i bezpieczeństwa. Równoległe przeglądy, ujednolicona dokumentacja i wyznaczone osoby kontaktowe mogą przyspieszyć proces bez eliminowania nadzoru.

Po trzecie, strona popytowa musi być instytucjonalnie zakotwiczona. Projekty strategiczne powinny posiadać solidne listy intencyjne lub długoterminowe umowy zakupu z europejskimi klientami. Po czwarte, potrzebny jest europejski mechanizm finansowania, który umożliwiłby wsparcie dużych projektów transgranicznych. W przeciwnym razie państwa członkowskie o silnej pozycji finansowej wygrają konkurencję o dotacje, a mniejsze państwa będą miały ograniczony dostęp do wysokiej jakości projektów. Po piąte, wykwalifikowani pracownicy, energia, woda, sieci i mieszkalnictwo muszą być uwzględnione w decyzji o lokalizacji od samego początku.

Po szóste, pomiar sukcesu powinien odejść od pojedynczego udziału w rynku. Bardziej miarodajne byłyby następujące kluczowe wskaźniki efektywności (KPI): dodatkowa zdolność produkcyjna płytek półprzewodnikowych według kategorii technologii, udział popytu europejskiego w europejskiej produkcji, liczba strategicznie krytycznych komponentów z co najmniej dwoma źródłami dostaw, moce produkcyjne w zakresie pakowania, prywatne inwestycje uzupełniające, wydajność produkcji, transfer badań oraz czas od zatwierdzenia do uruchomienia. Takie wskaźniki pokazują, czy programy generują znaczącą wartość przemysłową.

Okno możliwości Europy się kurczy

Europa nie straciła jeszcze swoich technologicznych perełek. ASML, ZEISS, TRUMPF i inne wyspecjalizowane firmy tworzą sieć przemysłową, którą trudno zastąpić na całym świecie. Znaczący potencjał kompetencyjny posiadają również Drezno, Grenoble, Eindhoven, Leuven, Katania, Villach i inne ośrodki miejskie. Dlatego teza, że ​​Europa nie ma już szans, byłaby równie błędna, jak twierdzenie, że istniejąca wiedza specjalistyczna automatycznie gwarantuje siłę na przyszłość.

Wiedza pozostaje ekonomicznie potężna tylko wtedy, gdy przekłada się ją na nowe produkty, możliwości i zastosowania. Inżynierowie migrują tam, gdzie rozwijane są najbardziej ambitne projekty. Dostawcy inwestują tam, gdzie klienci się rozwijają. Badania koncentrują się na problemach, jakie faktycznie stwarzają duże zakłady produkcyjne. Dlatego też, gdy coraz więcej nowoczesnych fabryk powstaje poza Europą, zmienia się nie tylko proces tworzenia wartości. Z czasem krzywe uczenia się, wiedza procesowa, talenty i startupy również migrują.

Zerowy udział ASML jest zatem raczej wskaźnikiem wyprzedzającym niż zapisem bilansowym. Ujawnia on lukę między europejską innowacyjnością a wdrożeniem przemysłowym. Europa wciąż może nadrobić tę lukę, ponieważ posiada kluczowe technologie, silnych klientów przemysłowych, silne instytucje badawcze i duże budżety publiczne. Jednak każdy utracony cykl inwestycyjny zwiększa koszt późniejszego nadrobienia zaległości.

Prawdziwa decyzja zapada w momencie wdrożenia

Europa nie potrzebuje ani fatalizmu polityki przemysłowej, ani iluzji całkowitej niezależności technologicznej. Potrzebna jest pragmatyczna strategia, która obroni istniejące mocne strony, zlikwiduje krytyczne luki i skoncentruje inwestycje tam, gdzie popyt i wiedza specjalistyczna są spójne. Obejmuje to również gotowość do zakończenia projektów, które można było sztucznie podtrzymać jedynie za pomocą stałych dotacji.

Prowokacyjne stwierdzenie, że inni budują fabryki, podczas gdy Europa buduje procesy, zawiera ziarno prawdy. Jest ono jednak niewystarczające, jeśli jedynym kozłem ofiarnym obarcza się regulacje. Opóźnienie Europy wynika z kombinacji czynników: słabego popytu zagregowanego, wysokich kosztów operacyjnych, rozdrobnionego finansowania, powolnego podejmowania decyzji, braku korzyści skali, niedoboru wykwalifikowanych pracowników i niekompletnego łańcucha wartości. Mniej biurokracji jest konieczne, ale nie zastąpi to ani klientów, ani kapitału, energii, ani krzywych uczenia się przemysłu.

Kluczowym zadaniem polityki gospodarczej jest zatem przełożenie europejskiej siły rynkowej na konkretne sygnały inwestycyjne. Europejskie sektory motoryzacyjny, maszynowy, energetyczny, obronny i centrów danych mogą stanowić duży i wymagający rynek krajowy. Gdy wspólne standardy, długoterminowy popyt i ukierunkowane wsparcie połączą się, europejskie fabryki będą budowane nie z patriotyzmu, ale dlatego, że są rentowne.

Rekordowy kwartał ASML dowodzi, że Europa może czerpać korzyści ze swojej pozycji w światowej czołówce. Jednocześnie regionalna dystrybucja sprzedaży pokazuje, że pozycja lidera technologicznego pozostaje niepełna bez skalowania na rynku krajowym. Maszyny są produkowane w Europie, ale krzywe uczenia się najnowocześniejszej produkcji są rozwijane głównie gdzie indziej. To właśnie ta strategiczna sprzeczność musi zostać rozwiązana przez Europę. Nie za pomocą kolejnego spoiwa, ale dzięki szybszemu podejmowaniu decyzji, wysokiemu popytowi i fabrykom, które faktycznie produkują.

Od widoczności do zaufania: Twoja skalowalna ścieżka z Xpert.Digital - Zdjęcie: Xpert.Digital

W przemysłowym modelu B2B trwałe relacje biznesowe rzadko powstają z dnia na dzień. Rozwijają się one krok po kroku – dzięki widoczności, profesjonalnej istotności, powtarzalnym punktom styku i rosnącemu zaufaniu. 4-etapowy model Xpert.Digital spełnia właśnie ten cel: oferuje ustrukturyzowaną ścieżkę, która zaczyna się od łatwego w zarządzaniu punktu wejścia i w razie potrzeby może przekształcić się w głębszą współpracę w rozwoju biznesu.

Zamiast polegać na głośnych obietnicach marketingowych, ten model stawia relację na pierwszym miejscu. Firmy zaczynają od jasno określonych, łatwych do obliczenia wskaźników, a następnie, na podstawie własnego doświadczenia, decydują, jak daleko chcą rozszerzyć współpracę. Kluczowym czynnikiem tego niezakłóconego procesu budowania zaufania jest to, że platforma całkowicie unika irytujących reklam, dzięki czemu uwaga redakcyjna skupia się wyłącznie na kompetencjach firm.

Więcej informacji tutaj:

• Od widoczności do zaufania: Twoja skalowalna ścieżka z Xpert.Digital

☑️ Naszym językiem biznesowym jest angielski lub niemiecki

☑️ NOWOŚĆ: Korespondencja w Twoim ojczystym języku!

Konrad Wolfenstein

Ja i mój zespół chętnie będziemy do Państwa dyspozycji jako osobisty doradca.

Możesz się ze mną skontaktować, wypełniając formularz kontaktowy tutaj [email protected]:lub po prostu dzwoniąc pod numer +49 7348 4088 965. Mój adres e-mail to

Nie mogę się doczekać naszego wspólnego projektu.

☑️ Wsparcie dla MŚP w zakresie strategii, doradztwa, planowania i wdrażania

☑️ Tworzenie lub reorganizacja strategii cyfrowej i digitalizacji

☑️ Rozszerzenie i optymalizacja procesów sprzedaży międzynarodowej

☑️ Globalne i cyfrowe platformy handlowe B2B

☑️ Rozwój biznesu pionierskiego / Marketing / PR / Targi