Milei z Argentyny kontra Merz: Jak „szalony ekonomista” zawstydza kanclerz Niemiec

Mimo ostrej krytyki: Argentyński eksperyment gospodarczy przynosi zaskakujące wyniki

Demontaż państwa czy ciągły kryzys: Czego Niemcy mogą się nauczyć z argentyńskiego cudu gospodarczego

Kiedy pod koniec 2024 roku Friedrich Merz przypuścił w niemieckiej telewizji miażdżący atak na prezydenta Argentyny Javiera Mileia, role wydawały się jasno określone: ​​z jednej strony szanowany niemiecki polityk broniący hamulca zadłużenia, z drugiej „szalony ekonomista” rzekomo doprowadzający swój kraj do ruiny. Dziś, półtora roku później, trzeźwe spojrzenie na suche fakty ujawnia zupełnie inną rzeczywistość. Podczas gdy Argentyna, po bezprecedensowej, radykalnej reformie fiskalnej, po raz pierwszy od ponad dekady odnotowuje nadwyżkę budżetową, przełamując hiperinflację i ponownie notując wzrost gospodarczy, Niemcy wciąż tkwią w stagnacji.

Za kanclerza Friedricha Merza wskaźnik wydatków rządowych wzrósł, sektor publiczny nadal rośnie bez kontroli, a niegdyś zaciekle broniony hamulec zadłużenia został skutecznie obejść dzięki specjalnemu funduszowi o wartości 500 miliardów euro. To kompleksowe, systemowe porównanie bezlitośnie ujawnia, co się dzieje, gdy polityk faktycznie spełnia swoje radykalne obietnice – i co się dzieje, gdy tego nie robi. Dostarcza głębokiego wglądu w rzeczywiste laboratorium ekonomiczne i stawia niewygodne pytanie: które ryzyko ekonomiczne jest faktycznie większe w dłuższej perspektywie?

Punkt wyjścia: Polityk traci panowanie nad sobą

W grudniu 2024 roku program talk-show ARD „Maischberger” dostarczył wymownego obrazu tamtych czasów. Ówczesny kandydat CDU/CSU, Friedrich Merz, skonfrontowany z pytaniem, czy Niemcy powinny przyjąć bardziej zorientowaną na rynek gospodarkę, wzorowaną na modelu argentyńskiego prezydenta Javiera Milei, zareagował niezwykle ostro. Merz oświadczył, że Milei „rujnuje kraj” i „depcze po ludziach”. W tym samym programie bronił hamulca zadłużenia i obiecał zniesienie dochodu podstawowego jako centralny element swojego programu reform.

Dziś, półtora roku później, można dokonać trzeźwej oceny. Argentyna, w dużej mierze skreślona przez międzynarodowych ekonomistów i zachodnie media, odnotowuje wzrost gospodarczy, spadającą inflację i znacząco niższy wskaźnik ubóstwa. Niemcy z kolei zmagają się ze stagnacją gospodarczą, rosnącym długiem publicznym i sektorem publicznym, który nadal się rozwija pomimo wszelkich obietnic reform. Hamulec zadłużenia nie został utrzymany, a wręcz osłabiony przez nowelizację Ustawy Zasadniczej i skutecznie obejść go dzięki specjalnemu funduszowi o wartości 500 miliardów euro. Gwarancja dochodu podstawowego nie została zniesiona.

Punkt wyjścia Argentyny: Kraj na krawędzi

Aby zrozumieć politykę Milei, niezbędny jest kontekst historyczny. Kiedy Milei objął urząd w grudniu 2023 roku, gospodarka Argentyny znajdowała się w głębokim kryzysie. Roczna stopa inflacji przekraczała 276% i należała do najwyższych na świecie. Prawie 53% populacji żyło poniżej granicy ubóstwa. Przez lata państwo gromadziło chroniczny deficyt budżetowy, wykorzystywało bank centralny do finansowania wydatków rządowych, budowało przerośniętą biurokrację i wprowadziło szeroko zakrojony system subsydiów i kontroli kapitału, który systematycznie hamował wzrost gospodarczy kraju. Argentyna była światowym przykładem gospodarczym tego, jak kraj bogaty w zasoby naturalne może zostać doprowadzony do ruiny przez dekady interwencjonistycznej polityki.

Milei nigdy nie był politykiem konwencjonalnym. Jako ekonomista libertariański, który otwarcie powoływał się na Friedricha von Hayeka i Miltona Friedmana, objął prezydenturę z programem zdecydowanie ideologicznym: radykalną redukcją roli państwa, dyscypliną fiskalną graniczącą z obsesją i fundamentalnym odrzuceniem finansowania deficytu budżetowego. Jego credo, znane jako „No hay plata” – nie ma pieniędzy – nie było populistyczną retoryką, lecz zasadą przewodnią.

Demontaż aparatu państwowego

Natychmiast po objęciu urzędu Milei rozpoczął redukcję etatów w administracji stanowej. Liczbę ministerstw zmniejszono o połowę, z 18 do początkowych 8; niezależne ministerstwa pracy, zdrowia, edukacji, kultury i środowiska zostały zlikwidowane lub włączone do innych resortów. Dotacje do energii elektrycznej, wody, gazu i transportu publicznego zostały drastycznie obcięte. Wstrzymano państwowe projekty budowlane, nie przedłużono umów tymczasowych, a etaty stałe zostały zlikwidowane.

Redukcje zatrudnienia w sektorze publicznym są prawdopodobnie najbardziej namacalnym pojedynczym środkiem wdrożonym przez rząd Mileia. Już w kwietniu 2024 r. rząd zwolnił około 15 000 urzędników. Według Ministerstwa Redukcji Regulacji i Transformacji Sektora Publicznego, do kwietnia 2025 r. z budżetu państwa zlikwidowano łącznie 47 925 stanowisk. Tylko w 2025 r. pracę straciło prawie 22 000 kolejnych pracowników sektora publicznego. Według oficjalnych szacunków, środki te wygenerowały skumulowane oszczędności w wysokości około 2,44 mld euro, obliczone na podstawie redukcji wynagrodzeń i kosztów pośrednich. Sam Milei podkreślił, że redukcje zatrudnienia były „niezbędnym środkiem” wzmacniającym gospodarkę, ponieważ sektor publiczny – mierzony jego potencjałem tworzenia wartości – stanowi nieproduktywne zatrudnienie.

Cięcia te wywołały znaczne napięcia społeczne. Związki zawodowe wzywały do ​​protestów, co doprowadziło do ogólnokrajowych demonstracji i strajków, a argentyński CGT wielokrotnie mobilizował swoich członków. W centrum konfliktu znalazły się w szczególności uniwersytety publiczne. Według danych związków zawodowych, profesorowie ponieśli średnio 34-procentowy realny spadek płac za kadencji Milei, kilka wydziałów rozpoczęło strajk, a pojawiły się skargi na exodus kadry naukowej do uczelni prywatnych. Społeczne szkody uboczne reform były realne i natychmiast zauważalne – co do tego nie ma wątpliwości.

Po raz pierwszy od pokolenia: nadwyżka budżetowa

Kluczowy rezultat fiskalny polityki Milei jest historycznie niezwykły. W 2024 roku Argentyna osiągnęła swoją pierwszą nadwyżkę budżetową od ponad dekady – według innych szacunków, pierwszą od ponad 123 lat. Sam Milei skomentował pierwszą nadwyżkę budżetową w tym kwartale, mówiąc: „Uczyniliśmy niemożliwe możliwym. Ta nadwyżka budżetowa jest gwarancją, że piekło inflacyjne w Argentynie pozostanie za nami”

W ten sposób strukturalny cel, jakim jest nieprzekraczanie dochodów, po raz pierwszy stał się politycznie namacalny. W grudniu 2025 roku argentyński parlament po raz pierwszy uchwalił budżet zaproponowany przez Milei zdecydowaną większością głosów w Kongresie – 132 głosami za i 97 przeciw w Izbie Deputowanych. Nowy budżet obejmuje wydatki w wysokości około 102 miliardów dolarów; na rok 2026 rząd nadal prognozuje zrównoważony budżet, wzrost PKB na poziomie około 5% i inflację na poziomie 10,1%.

Inflacja: Od kraju hiperinflacyjnego do względnej stabilizacji

Rozwój wskaźnika inflacji jest najbardziej imponującym statystycznie osiągnięciem administracji Mileia. Kiedy objął urząd, miesięczna stopa inflacji wynosiła około 25,5% – apokaliptyczny wynik w skali roku. Do końca 2025 roku roczna stopa inflacji spadła do 31,5% – najniższego poziomu od ośmiu lat. W kwietniu 2024 roku, zaledwie kilka miesięcy po objęciu urzędu przez Mileia, roczna stopa inflacji nadal wynosiła prawie 300%.

Mechanizmy stojące za tym spadkiem są dobrze poznane analitycznie. Milei nakazał bankowi centralnemu zaprzestanie drukowania nowych pesos, wstrzymując w ten sposób finansowanie rządu ze środków monetarnych i pozbawiając inflację jej głównego czynnika napędowego. Jednocześnie konsolidacja fiskalna uniemożliwiła dalsze finansowanie rządu poprzez wzrost podaży pieniądza. Rząd przypisał ten spadek połączeniu konsolidacji fiskalnej, restrykcyjnej polityki pieniężnej i rekapitalizacji banku centralnego. Niemniej jednak, inflacja na poziomie 31,5% pozostaje daleka od normy. Krytycy wskazują, że miesięczna stopa inflacji nieznacznie wzrosła ponownie do 2,8% w grudniu 2025 r., a roczna krzywa inflacji nie wykazała dalszego znaczącego spadku od wiosny 2025 r.

Wskaźnik ubóstwa: Spadek wraz z ograniczeniami

Spadek wskaźnika ubóstwa jest najbardziej kontrowersyjnym politycznie aspektem kadencji Milei. Według państwowej agencji statystycznej INDEC, wskaźnik ubóstwa oficjalnie spadł z około 53%, gdy Milei objął urząd, do 31,6% w połowie 2025 roku. Oznacza to spadek o około 15 punktów procentowych w ciągu dwunastu miesięcy. Jednak według niezależnego Katolickiego Uniwersytetu Argentyny, wskaźnik ubóstwa, wynoszący 36%, był najniższy od 2018 roku. Szacuje się, że dzięki temu około 10 milionów Argentyńczyków wyszło z ubóstwa.

Dane te należy jednak interpretować z pewnymi zastrzeżeniami. Sami pracownicy INDEC publicznie skrytykowali metodologię pomiaru i odrzucili najnowsze pomiary ubóstwa. Obserwatorium Długu Społecznego Katolickiego Uniwersytetu Argentyny (UCA) potwierdziło, że mierzony spadek ubóstwa może być „nadreprezentowany” i „niedokładny”. Kluczowym problemem strukturalnym jest sektor nieformalny, który obejmuje prawie połowę pracującej ludności Argentyny. Sektor ten nie jest w pełni uwzględniany w standardowych pomiarach. Co więcej, liczba osób bezdomnych w samym Buenos Aires wzrosła od 2024 roku, a programy socjalne, jadłodajnie i opieka zdrowotna zostały ograniczone w stopniu, który nie znajduje bezpośredniego odzwierciedlenia w tradycyjnych statystykach ubóstwa. Spadek mierzonego ubóstwa jest realny, ale jego głębokość i trwałość są kwestionowane.

Nie ulega jednak wątpliwości, że zasadniczym mechanizmem stojącym za spadkiem ubóstwa jest sam spadek inflacji. Gdy płace są wypłacane w bardziej stabilnej walucie, a miesięczna inflacja spada, siła nabywcza automatycznie rośnie – nawet bez podwyżek płac. Realne płace w Argentynie rzeczywiście wzrosły za rządów Milei, ponieważ inflacja spadała szybciej niż płace nominalne.

Wzrost gospodarczy: ożywienie po głębokim recesji

Obraz argentyńskiego wzrostu gospodarczego jest złożony i nie można go interpretować bez uwzględnienia efektu bazy. W 2024 roku argentyńska gospodarka początkowo skurczyła się o około 1,3%. Cięcia szczególnie dotknęły popyt krajowy: redukcje dotacji, zwolnienia i spadek siły nabywczej początkowo doprowadziły do ​​spadku popytu. Nakłady brutto na środki trwałe spadły o 17,2% w 2024 roku – to dramatyczny spadek.

Ożywienie nastąpiło w 2025 roku. Według państwowej agencji statystycznej INDEC, argentyńska gospodarka wzrosła o 4,4%. Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) prognozuje wzrost na poziomie około czterech procent zarówno w 2026, jak i 2027 roku. Głównymi motorami tego wzrostu były rolnictwo i leśnictwo, górnictwo oraz usługi finansowe. Sektor surowcowy przeżywa boom, szczególnie w górnictwie miedzi, a eksport energii wzrósł o 13 procent w ciągu pierwszych dziesięciu miesięcy 2025 roku. Krytycy, którzy podkreślają słabości strukturalne, wskazują jednak, że wykorzystanie mocy produkcyjnych w argentyńskim przemyśle wyniosło zaledwie 53,8 procent w grudniu 2025 roku – znacznie poniżej poziomu 65,6 procent z 2023 roku. Sugeruje to, że wzrost PKB nie jest w całości spowodowany ożywieniem przemysłowym, ale raczej w znacznym stopniu efektem bazy statystycznej gwałtownego spadku w 2024 roku.

Nasze doświadczenie w zakresie rozwoju biznesu, sprzedaży i marketingu w UE i Niemczech – Zdjęcie: Xpert.Digital

Obszary zainteresowań branży: B2B, digitalizacja (od AI do XR), inżynieria mechaniczna, logistyka, odnawialne źródła energii i przemysł

Więcej informacji tutaj:

• Centrum Biznesu Ekspertów

Centrum tematyczne oferujące spostrzeżenia i wiedzę specjalistyczną:

• Platforma wiedzy obejmująca gospodarki globalne i regionalne, innowacje i trendy branżowe
• Zbiór analiz, spostrzeżeń i informacji ogólnych na temat obszarów, na których się koncentrujemy
• Miejsce, w którym można zdobyć wiedzę i informacje na temat bieżących wydarzeń w biznesie i technologii
• Centrum dla firm poszukujących informacji na temat rynków, cyfryzacji i innowacji branżowych

Niemcy: Wskaźnik wydatków rządowych przekraczający 50 procent

Obraz w Niemczech nie mógłby być bardziej kontrastowy. Wskaźnik wydatków rządowych – czyli stosunek całkowitych wydatków rządowych do produktu krajowego brutto – wyniósł 50,3% w 2025 roku, przekraczając symboliczną granicę 50% po raz pierwszy od lat 2020 i 2021, związanych z pandemią COVID-19. Oznacza to, że ponad połowa każdego euro zarobionego w Niemczech trafia do budżetu państwa. Dla porównania, w Wielkiej Brytanii wskaźnik ten wynosi 46,9%, w Japonii 41,3%, a w Stanach Zjednoczonych 39,6%.

Sektor publiczny kontynuował stabilny wzrost. W połowie 2024 roku w sektorze publicznym zatrudnionych było około 5,4 miliona osób – o 95 900 więcej niż w roku poprzednim, co stanowi wzrost o 1,8%. Oznacza to, że dwanaście procent wszystkich zatrudnionych w Niemczech pracowało w sektorze publicznym. Liczby te wzrosły szczególnie gwałtownie w szkołach, na uniwersytetach i w żłobkach i przedszkolach, co jest częściowo uzasadnione, ale nie zmienia obrazu strukturalnego: Niemcy rozszerzają swój sektor publiczny, a nie go ograniczają.

Dług: Nowe rekordy z zadowalającą regularnością

Dług publiczny Niemiec to dane, które mówią same za siebie. W czwartym kwartale 2025 roku dług publiczny wzrósł do 2661,5 mld euro – o 151 mld euro w porównaniu z samym początkiem 2025 roku. Bundesbank szacuje wzrost niemieckiego długu publicznego w całym roku 2025 na 144 mld euro, co daje łącznie 2,84 bln euro. Rząd federalny, w tym jego fundusze pozabudżetowe, przyczynił się do wzrostu długu publicznego o 107 mld euro.

Według Federalnego Urzędu Statystycznego, deficyt budżetowy całego państwa na rok 2025 prognozowany jest na 107 mld euro, co odpowiada wskaźnikowi deficytu na poziomie 2,4% PKB. Sam dług netto budżetu federalnego wyniósł wstępnie 66,9 mld euro – wynik ten uznano za sukces, ponieważ był o 14,9 mld euro niższy od pierwotnych oczekiwań. Minister finansów Klingbeil zaapelował jednak o przyspieszenie inwestycji i przyznał, że niski poziom wydatków wynika również z powolnej realizacji projektów rządowych.

Do tego dochodzi strukturalna specyfika sytuacji zadłużenia Niemiec: w marcu 2025 roku ustępujący Bundestag XX kadencji, na kontrowersyjnym posiedzeniu nadzwyczajnym tuż przed zebraniem się nowego parlamentu, uchwalił poprawkę do Ustawy Zasadniczej, która ustanowiła specjalny fundusz w wysokości 500 miliardów euro na infrastrukturę i ochronę klimatu, poza hamulcem zadłużenia. Hamulec zadłużenia, którego Merz publicznie bronił jeszcze w grudniu 2024 roku, nie został zatem zniesiony, lecz obejście go instrumentem o porównywalnym skutku. Tylko w 2025 roku 500 miliardów euro z tego nowego funduszu specjalnego wpłynęło do budżetu, wykraczając poza obowiązujące przepisy dotyczące zadłużenia.

Wzrost gospodarczy: Systemowe porównanie danych

W 2025 roku Argentyna odnotuje realny wzrost PKB na poziomie 4,4%, podczas gdy Niemcy odnotują wzrost jedynie o 0,2%. Roczna stopa inflacji w Argentynie wyniesie 31,5%, w porównaniu do około 2% w Niemczech. Wskaźnik ubóstwa w Argentynie szacuje się na około 31–36%, podczas gdy w Niemczech wynosi on około 14% (Eurostat). Wydatki rządowe Argentyny jako procent PKB maleją w celu osiągnięcia zrównoważonego budżetu; w Niemczech wynosi on 50,3%. Argentyna wprowadza drastyczne redukcje zatrudnienia w sektorze publicznym, podczas gdy Niemcy tworzą 95 900 nowych miejsc pracy. Argentyna osiągnie nadwyżkę budżetową, podczas gdy dług publiczny Niemiec wzrośnie o 144 miliardy euro. To porównanie nie jest bezpośrednim porównaniem jabłek z jabłkami, ponieważ oba kraje mają różne struktury gospodarcze, instytucje i systemy zabezpieczeń społecznych; niemniej jednak ilustruje ono odmienne wybory w polityce gospodarczej i ich krótkoterminowe skutki.

Bilans Merza: obietnice kontra rzeczywistość

Friedrich Merz objął urząd kanclerza w lutym 2025 roku po zwycięstwie wyborczym CDU/CSU. W grudniu 2024 roku, będąc jeszcze liderem opozycji, ostro skrytykował Milei, bronił hamulca zadłużenia i obiecał zniesienie gwarantowanego dochodu podstawowego. Rzeczywistość jego kadencji znacznie odbiega od tych obietnic.

Hamulec zadłużenia, będący wówczas rdzeniem jego retoryki reformatorskiej, został skutecznie uzupełniony o 500 miliardów euro specjalnego funduszu, działającego poza standardowymi regulacjami dotyczącymi zadłużenia, w ramach nowelizacji konstytucji z marca 2025 roku. Dochód podstawowy, którego zniesienie CDU postulowało jako kluczowe żądanie, został zablokowany przez koalicyjnego partnera, SPD, oraz minister spraw społecznych Bärbel Bas. Rząd federalny stopniowo obniżył prognozę wzrostu na 2025 rok – z początkowo zakładanych 1,1% do ostatecznego 0,0%, co wskazuje na stagnację. Na 2026 rok rząd federalny przewiduje wzrost na poziomie zaledwie jednego procenta.

Instytut ZEW prognozował średni wzrost gospodarczy Niemiec na poziomie zaledwie 0,1% w 2025 roku; około 30% ankietowanych ekspertów rynku finansowego spodziewało się trzeciego z rzędu roku recesji. Federalny Urząd Statystyczny ostatecznie odnotował wzrost PKB o 0,2% w 2025 roku – po dwóch kolejnych latach recesji. Sektor wytwórczy odnotował trzeci z rzędu spadek, a budownictwo skurczyło się o 3,6%. Wzrost gospodarczy był napędzany głównie przez konsumpcję prywatną i publiczną – żadna z nich nie stanowi solidnej podstawy dla trwałego ożywienia gospodarczego.

Ocena krytyczna: co można, a czego nie można osiągnąć poprzez porównanie

Poważna analiza ekonomiczna nie może przedstawić porównania Milei-Merz jako jednoznacznego dowodu na wyższość modelu libertariańskiego – byłoby to nieuczciwe pod względem metodologicznym.

Argentyna i Niemcy znajdują się w fundamentalnie odmiennych kontekstach gospodarczych. Argentyna wyszła z hiperinflacji, załamania finansów publicznych i dysfunkcyjnego systemu subsydiów. W tej sytuacji drastyczny szok fiskalny jest spójnym ekonomicznie, choć bolesnym społecznie, podejściem – usuwa bezpośrednią przyczynę kryzysu. Niemcy nie zmagają się z hiperinflacją, ale raczej z utratą konkurencyjności, niskim poziomem inwestycji, wysokimi kosztami energii i wyzwaniami demograficznymi. Bezmyślne kopiowanie podejścia Milei byłoby nie tylko politycznie nierealistyczne, ale także ekonomicznie wątpliwe.

Co więcej, istnieją istotne znaki zapytania dotyczące danych dotyczących wyników Argentyny. Statystyki dotyczące ubóstwa są wadliwe metodologicznie. Sektor nieformalny, który obejmuje prawie połowę ludności czynnej zawodowo w Argentynie, jest niedostatecznie uwzględniony w oficjalnych pomiarach. Wzrost PKB w 2025 roku w znacznym stopniu korzysta z efektu bazy statystycznej recesji z 2024 roku. Wskaźnik wykorzystania mocy produkcyjnych na poziomie 53,8% sygnalizuje słabość strukturalną, a nie ożywienie gospodarcze. Inflacja, wynosząca 31,5%, nadal znacznie przekracza poziom, który ktokolwiek uznałby za stabilny.

Jednocześnie, intelektualnie nieuczciwe byłoby kategorycznie ignorować konsolidację fiskalną Milei. Argentyna rzeczywiście osiągnęła nadwyżkę budżetową, zniwelowała inflację monetarną i skurczyła państwo, które przez dekady rosło, nie będąc produktywne gospodarczo. Są to empirycznie udowodnione osiągnięcia – nawet jeśli koszty społeczne były znaczne, a stabilność nie jest jeszcze zagwarantowana.

Czego Niemcy mogą się nauczyć od argentyńskiego laboratorium

Oprócz bezpośredniego porównania, przypadek Argentyny oferuje pewne wnioski strukturalne, które są istotne w debacie na temat niemieckiej polityki gospodarczej, nawet jeśli konteksty są inne.

Po pierwsze: Konsolidacja fiskalna jest możliwa – nawet politycznie. Kraj, który kiedyś uważano za gospodarczo niereformowalny, osiągnął nadwyżkę budżetową w ciągu dwóch lat. To obala argument, że cięcia strukturalne są politycznie niemożliwe. Reformy mogą zyskać akceptację, gdy społeczeństwo wyraźnie dostrzeże związek między niepowodzeniem rządu a trudnościami gospodarczymi – i odczuje ból związany z brakiem alternatywy dla braku reform jako jeszcze większy.

Po drugie, sektor publiczny nie jest motorem wzrostu. Fakt, że Niemcy rozszerzyły swój sektor publiczny do 5,4 miliona pracowników, podczas gdy gospodarka znajdowała się w stagnacji, ilustruje nierównowagę strukturalną. Nie oznacza to, że zatrudnienie w sektorze publicznym jest z natury bezwartościowe – na przykład w edukacji Niemcy mają realną potrzebę nadrobienia zaległości. Oznacza to jednak, że wzrost zatrudnienia w sektorze publicznym bez odpowiadającej mu produkcji nie tworzy zrównoważonych fundamentów gospodarczych.

Po trzecie: wskaźnik wydatków publicznych przekraczający 50% nie jest celem, lecz sygnałem ostrzegawczym. W 2025 roku, po raz pierwszy od pandemii COVID-19, Niemcy ponownie przekazały ponad połowę swojego PKB w ręce publiczne. Jest to wskaźnik, który w dłuższej perspektywie hamuje inwestycje prywatne i utrzymuje obciążenia podatkowe i składkowe na poziomie szkodliwym dla konkurencyjności.

Po czwarte: Dług odracza problemy, a nie je rozwiązuje. 500-miliardowy dług specjalny może zapewnić krótkoterminowy impuls inwestycyjny. Nie zmienia to jednak strukturalnego pytania, czy państwo niemieckie działa wydajniej i bardziej produktywnie niż sektor prywatny – a historyczne doświadczenia z dużymi publicznymi programami infrastrukturalnymi są pod tym względem niejednoznaczne.

Prawdziwy dylemat: krótkotrwały ból kontra długotrwała presja

Kluczowe pytanie polityczno-ekonomiczne, jakie rodzi to porównanie, nie jest ideologiczne, lecz empiryczne: jaki rodzaj ryzyka fiskalnego jest większy w dłuższej perspektywie? Krótkoterminowe, drastyczne cięcia, które ograniczają konsumpcję i zatrudnienie, wywołują napięcia społeczne i są politycznie niepopularne? Czy permanentnie rosnące państwo z rosnącym zadłużeniem, rosnącym wskaźnikiem wydatków publicznych i strukturalną słabością wzrostu?

Argentyna wybrała pierwszą drogę – ze znacznymi kosztami społecznymi i zauważalnymi, wczesnymi sukcesami, których trwałość wciąż nie została udowodniona. Niemcy konsekwentnie wybierają drugą drogę. Konsekwencje tej drogi – stopniowy spadek konkurencyjności, rosnące obciążenia odsetkowe od rosnącego zadłużenia, presja demograficzna na systemy socjalne – są mniej dramatyczne i mniej widoczne w mediach niż argentyńskie dane dotyczące ubóstwa. Ale kumulują się.

Friedrich Merz nie wycofał się z krytyki wobec Milei od czasu objęcia urzędu kanclerza. Rząd federalny odmówił komentarza do jego wcześniejszych wypowiedzi. Jest to politycznie zrozumiałe, ale analitycznie niewystarczające. Każdy, kto, jak opozycja, obiecuje reformy strukturalne, a następnie, jak rząd, zadłuża się, rozbudowuje biurokrację i czeka na impulsy wzrostu rzekomo pochodzące z inwestycji publicznych, jest winien swoim wyborcom niewygodne wytłumaczenie.

Uwaga końcowa: Czego uczy prawdziwy eksperyment laboratoryjny

Eksperymenty z polityką gospodarczą w świecie rzeczywistym są rzadkie i nigdy nie są etycznie nieskomplikowane. To, co dzieje się w Argentynie, jest jednocześnie autentycznym eksperymentem z udziałem prawdziwych ludzi i jedną z niewielu okazji do zaobserwowania skutków radykalnej konsolidacji fiskalnej w nowoczesnym państwie. Dane pokazują, że polityka Milei jak dotąd nie przyniosła tego, co przewidywał Merz – ani ruiny narodowej, ani masowego zubożenia, ani załamania gospodarczego. Wręcz przeciwnie: mamy wzrost gospodarczy, spadającą inflację i statystycznie malejące ubóstwo.

Ale eksperyment się nie skończył. Głębokie kwestie strukturalne – potencjał przemysłowy, sektor nieformalny, trwałość stabilizacji fiskalnej bez wstrząsów zewnętrznych oraz spójność społeczna głęboko podzielonego społeczeństwa – pozostają otwarte. Milei dotrzymał słowa; dane to potwierdzają. Czy kraj odniesie długoterminowe korzyści, okaże się dopiero w nadchodzących latach. Jedno jest jednak pewne: twierdzenie, że konsekwentna konsolidacja fiskalna sama w sobie doprowadziłaby kraj do ruiny, nie zostało potwierdzone empirycznymi dowodami z ostatnich dwóch lat.

Rozwiązanie quasi-in-house: Jak Xpert.Digital zamyka luki operacyjne w marketingu i sprzedaży B2B – Inteligentny biznes oparty na treściach – Zdjęcie: Xpert.Digital

Xpert.Digital to branżowy hub B2B oparty na danych, kierowany przez Konrad Wolfenstein . Firma działa jako zewnętrzne, quasi-wewnętrzne rozwiązanie dla partnerów przemysłowych, eliminując luki operacyjne w obszarze marketingu, treści i sprzedaży – bez konieczności angażowania dodatkowych zasobów po stronie klienta.

Więcej informacji tutaj:

• Rozwiązanie quasi-in-house: Jak Xpert.Digital niweluje luki operacyjne w marketingu i sprzedaży B2B – Smart Content-Driven Business