Współpraca człowieka z maszyną w Przemyśle 5.0: Jak symbiotyczna współpraca tworzy atrakcyjne miejsca pracy w MŚP – Zdjęcie: Xpert.Digital
Współpraca człowieka z maszyną w Przemyśle 5.0: Tworzenie atrakcyjnych miejsc pracy w MŚP poprzez symbiozę
Świat produkcji przemysłowej wkracza w nową erę, często nazywaną Przemysłem 5.0. Bazując na osiągnięciach Przemysłu 4.0, era ta koncentruje się w większym stopniu na symbiotycznej współpracy między ludźmi a maszynami, gdzie to ludzie są w centrum uwagi, a technologia zapewnia wsparcie. Przemysł 5.0 oferuje szczególne możliwości średnim przedsiębiorstwom, ponieważ może nie tylko zwiększyć wydajność, ale także podnieść atrakcyjność miejsc pracy poprzez bardziej zorientowane na człowieka procesy i zmniejszenie obciążenia pracowników.
Przemysł 5.0: zorientowana na wartości kontynuacja Przemysłu 4.0
Czwarta rewolucja przemysłowa w ostatnich dekadach napędzała cyfryzację i automatyzację produkcji. Jednak wiele średnich przedsiębiorstw wciąż sceptycznie podchodzi do kompleksowej cyfryzacji promowanej przez Przemysł 4.0. Standardowe rozwiązania często wydają się zbyt skomplikowane i drogie, a ponadto często zdają się wykorzystywać dostępne możliwości techniczne, zamiast odpowiadać na specyficzne potrzeby mniejszych firm. W takich sytuacjach pracownicy często czują się przytłoczeni, a nie wspierani.
Przemysł 5.0 rozwiązuje ten problem, nie koncentrując się wyłącznie na wydajności technologicznej, ale wprowadzając synergistyczną relację między ludźmi a maszynami. Ludzie są postrzegani jako twórcy procesu produkcyjnego, a ich zdolności poznawcze i fizyczne powinny być optymalnie wspierane. Celem nie jest zastąpienie pracy ludzkiej maszynami, ale zwiększenie ludzkich możliwości i ograniczenie powtarzalnych, wymagających wysiłku fizycznego lub monotonnych zadań.
Praktyczny przykład: hybrydowy montaż garaży rowerowych w Mitras Composites Systems GmbH i Instytucie Fraunhofera ds. Obrabiarek i Technologii Formowania (IWU)
Montaż oszczędzających miejsce, modułowych garaży rowerowych można inteligentnie zautomatyzować, co pokazuje projekt realizowany przez Instytut Fraunhofera IWU oraz firmę Mitras Composite Systems GmbH. W szczególności reengineering umożliwia zwiększenie wolumenów produkcji przy jednoczesnym zachowaniu wysokiego stopnia różnorodności produktów i prowadzi do bardziej ergonomicznej aranżacji miejsca pracy. Pracownicy mogli wnieść znaczący wkład w proces przeprojektowania. – Zdjęcie: Mitras Composite Systems GmbH. Przykładem udanego wdrożenia zasad Przemysłu 5.0 jest wspólny projekt Instytutu Fraunhofera ds. Obrabiarek i Technologii Formowania (IWU) oraz firmy Mitras Composite Systems GmbH. Celem projektu była optymalizacja procesów montażu garaży rowerowych poprzez hybrydową automatyzację. Dzięki wprowadzeniu elementów automatyzacji pracownicy zostali zwolnieni z ciężkich zadań fizycznych, co pozwoliło im skupić energię i koncentrację na czynnościach przynoszących większą wartość dodaną.
W ramach projektu przeprowadzono szczegółową analizę potrzeb i wymagań, aby zidentyfikować rzeczywiste potrzeby pracowników oraz specyficzne wymagania procesu produkcyjnego. Skupiono się na opracowaniu rozwiązania, które uprości codzienną pracę bez nadmiernego obciążania pracowników. Dzięki wykorzystaniu robotyki do wspomagania zadań związanych z podnoszeniem i przenoszeniem ciężkich ładunków, możliwe jest teraz zaangażowanie pracowników w każdym wieku i każdej płci. Ten rodzaj współpracy człowiek-maszyna zwiększa elastyczność i sprzyja inkluzywnemu środowisku pracy, w którym różnorodność jest mile widziana.
Automatyzacja zorientowana na człowieka poprzez analizę zadań poznawczych
Automatyzacja zorientowana na człowieka wymaga starannej analizy przepływów pracy i ścisłej współpracy z pracownikami. W przypadku projektu Fraunhofer IWU i Mitras Composites przeprowadzono analizę zadań kognitywnych, aby zrozumieć specyficzne wymagania dotyczące czynności montażowych. Umożliwiło to stworzenie spersonalizowanego rozwiązania automatyzacyjnego, zapewniającego wsparcie dokładnie tam, gdzie jest ono potrzebne. Według dr Isabel Kreißig z Fraunhofer IWU, uwzględnienie perspektywy pracowników w procesie opracowywania rozwiązania automatyzacyjnego było szczególnie ważne. Tylko dzięki takiemu podejściu zorientowanemu na dialog możliwe było opracowanie rozwiązań dostosowanych do indywidualnych potrzeb, przynoszących rzeczywiste korzyści pracownikom.
Przemysł 5.0 kładzie zatem podwaliny pod nowy rodzaj współpracy, w którym rozwiązania automatyzacyjne nie zastępują ludzi, lecz ich uzupełniają. Rola ludzi zostaje tym samym wzmocniona, ponieważ ich umiejętności i wiedza są aktywnie uwzględniane w projektowaniu procesów. Przyczynia się to nie tylko do wzrostu wydajności, ale także do poprawy jakości pracy, ponieważ pracownicy postrzegają technologię jako wspierającą i dodającą wartości.
Skupienie się na zrównoważonym rozwoju, odporności i tworzeniu wartości
Kolejną ważną cechą Przemysłu 5.0 jest jego zorientowanie na wartości: technologia jest zgodna z wartościami zrównoważonego rozwoju, odporności i zorientowania na człowieka. To stwarza szczególnie atrakcyjną perspektywę dla średnich przedsiębiorstw, które często są bardziej podatne na zewnętrzne wahania rynku i niedobory zasobów niż duże korporacje. Zorientowana na człowieka i odporna automatyzacja pozwala tym firmom elastyczniej reagować na zmiany i utrzymać produkcję nawet w przypadku zakłóceń.
Instytut Fraunhofera IWU w Chemnitz intensywnie pracuje nad rozwojem rozwiązań, które są nie tylko innowacyjne technologicznie, ale także zorientowane na człowieka. Dr Franziska Bocklisch i jej zespół stosują podejście zorientowane na badania, koncentrujące się na potrzebach i kompetencjach pracowników. Prowadzi to do bardziej stabilnej i zrównoważonej produkcji, mniej podatnej na zakłócenia i zapewniającej długoterminowe tworzenie wartości.
Zarządzanie wiedzą i know-how: trwała przewaga
Kolejnym kluczowym aspektem współpracy człowiek-maszyna jest ochrona i transfer wiedzy. W wielu firmach średniej wielkości know-how pracowników stanowi cenny zasób, często przekazywany nieformalnie. Systematyczne gromadzenie i dokumentowanie tej wiedzy pozwala firmom zapewnić jej długoterminową ochronę. Ten rodzaj zarządzania wiedzą jest wspierany przez Przemysł 5.0, ponieważ niektóre jej aspekty można zdigitalizować i udostępnić w formie systemów wsparcia.
Takie systemy nie tylko wspomagają proces wdrażania nowych pracowników, ale także zapewniają ciągłe wsparcie i szkolenia w codziennej pracy. Cyfrowe systemy wiedzy oferują znaczące korzyści, szczególnie w obszarach takich jak zapewnienie jakości i diagnostyka usterek, umożliwiając szybkie i precyzyjne rozwiązywanie problemów. Ten rodzaj transferu wiedzy zwiększa motywację pracowników, którzy czują się doceniani za swoją wiedzę specjalistyczną i mogą aktywnie przyczyniać się do rozwoju firmy.
W związku z tym:
Zdolności poznawcze kluczem do integracji człowieka z maszyną
Oprócz odciążenia fizycznego, kluczowe znaczenie mają również zdolności poznawcze pracowników. W nowoczesnych środowiskach produkcyjnych, aby sprostać nieoczekiwanym wyzwaniom, niezbędne są takie umiejętności, jak rozwiązywanie problemów, podejmowanie decyzji i elastyczność. Rozwiązania automatyzacji zorientowane na człowieka wspierają te umiejętności, przejmując proste, powtarzalne zadania i uwalniając pracowników do bardziej wymagających zadań.
Dobrym przykładem jest konserwacja predykcyjna, w której rozwiązania automatyzacyjne wspierają pracowników w wykrywaniu i diagnozowaniu problemów z maszynami. Takie systemy gromadzą dane i analizują wzorce, umożliwiając pracownikom wczesne ostrzeganie o potencjalnych problemach i ich rozwiązywanie przed przestojem w produkcji. To pokazuje, że Przemysł 5.0 koncentruje się nie tylko na wydajności, ale także na zapobieganiu i stabilności.
Przemysł 5.0 jako szansa dla MŚP
Przemysł 5.0 oferuje średnim firmom możliwość utrzymania się w coraz bardziej globalnej konkurencji poprzez połączenie innowacji technologicznych z ludzkimi umiejętnościami. W tym przypadku to ludzie są sercem produkcji, wspierani przez inteligentne maszyny, które poprawiają ich warunki pracy i zwiększają wydajność.
Wprowadzenie współpracy człowiek-maszyna oferuje firmom długoterminowe korzyści: pracownicy czują się doceniani, pozostają lojalni wobec firmy i są bardziej zmotywowani. Produkcja staje się bardziej stabilna i elastyczna, a także może funkcjonować stabilnie nawet w czasach kryzysu. W ten sposób współpraca między ludźmi a maszynami nie tylko otwiera drogę do postępu technologicznego, ale także tworzy nową kulturę pracy opartą na współdziałaniu, zaufaniu i wzajemnym szacunku.
Przemysł 5.0 pokazuje, że automatyzacja i cyfryzacja nie są celami samymi w sobie, lecz narzędziami, które pozwalają umieścić ludzi w centrum procesów produkcyjnych i uczynić pracę bardziej ludzką, zrównoważoną i satysfakcjonującą. Przyszłość produkcji leży w symbiozie ludzi i maszyn – partnerstwie, które oferuje szanse małym i średnim przedsiębiorstwom (MŚP) oraz przyczynia się do tworzenia bardziej sprawiedliwej i generującej większą wartość gospodarki w perspektywie długoterminowej.
W związku z tym: