Park słoneczny w Bürstadt na 13 hektarach: Konflikt między rolnictwem a transformacją energetyczną – Agri-PV jako kompromis? – Zdjęcie: Xpert.Digital
Park słoneczny zamiast rolnictwa: polityczna dyskusja Bürstadta o transformacji energetycznej
Rozwiązanie sporu o energię słoneczną? Jak ta pomysłowa technologia ma pogodzić rolnictwo z transformacją energetyczną
Transformacja niemieckiego sektora energetycznego coraz częściej prowadzi do konfliktów między tradycyjnym rolnictwem a szybką ekspansją energii słonecznej. Problem ten jest szczególnie widoczny w planowanym parku fotowoltaicznym w Bürstadt, heskim mieście liczącym około 15 000 mieszkańców, gdzie na 13 hektarach gruntów rolnych ma powstać instalacja fotowoltaiczna. Projekt ten ilustruje wielopłaszczyznowe wyzwania związane z transformacją energetyczną na poziomie lokalnym.
Droga Bürstadt do energii słonecznej
Miasto Bürstadt ma długą historię związaną z energią słoneczną. Już w 2005 roku uruchomiono największą wówczas na świecie instalację fotowoltaiczną na dachu, o mocy 5 megawatów, na terenie firmy logistycznej. Ponadto, w 2010 roku zainstalowano innowacyjną instalację fotowoltaiczną jako ekran akustyczny wzdłuż autostrady B47, a także kolejne instalacje fotowoltaiczne na budynkach użyteczności publicznej. To wcześniejsze doświadczenie zapewniło miastu istotną wiedzę w zakresie zarządzania projektami fotowoltaicznymi i zwiększyło lokalną świadomość w zakresie odnawialnych źródeł energii.
Planowany park słoneczny zajmie obszar 13 hektarów na południe od drogi B47 i na zachód od drogi B44, co odpowiada mniej więcej 15 boiskom piłkarskim. Burmistrz Bärbel Schader podkreśliła, że elektrownia mogłaby pokryć dwie trzecie całkowitego zużycia energii elektrycznej w mieście Bürstadt. Inwestorem jest GGEW (Gruppen-Gas- und Elektrizitätswerk Bergstraße), uznana firma energetyczna w regionie.
Ekonomiczne czynniki zmian
Realia ekonomiczne odgrywają kluczową rolę w decyzjach rolników. Podczas gdy tradycyjne ceny dzierżaw rolnych w Niemczech wynoszą średnio od 375 do 407 euro za hektar rocznie, właściciele gruntów mogą uzyskać od 3000 do 5000 euro za hektar za instalacje fotowoltaiczne. Stanowi to dziesięcio- do trzynastokrotny wzrost w porównaniu z tradycyjnymi dzierżawami rolnymi.
Ta drastyczna różnica często sprawia, że dla rolników licytowanie projektów fotowoltaicznych staje się nieopłacalne. Jeden z rolników z Bürstadt ogłosił już, że rezygnuje z uprawy swoich pól i zamiast tego przeznacza je do produkcji energii elektrycznej. Dla gminy oznacza to również dodatkowe dochody z podatków od działalności gospodarczej i umów o współpracy gminnej, które zazwyczaj wynoszą 0,2 centa za wygenerowaną kilowatogodzinę.
Reakcje polityczne i udział obywateli
Reakcje polityczne w Bürstadt odzwierciedlają ogólnokrajową debatę. Co zaskakujące, projekt spotkał się z ponadpartyjnym poparciem. Franz Siegl z SPD z zadowoleniem przyjął działania na rzecz odnawialnych źródeł energii, podczas gdy Uwe Koch z Zielonych argumentował, że same dachy nie wystarczą do pokrycia zapotrzebowania na energię elektryczną. Nawet głosy krytyczne, takie jak Jürgen Heiser z FDP, który ubolewał nad sposobem zagospodarowania terenu, ostatecznie się z tym zgodziły.
Warto zauważyć, że stanowisko Bürstadt znacząco zmieniło się od 2020 roku. Wówczas rada miasta odrzuciła projekt budowy instalacji fotowoltaicznej o powierzchni 5,2 hektara na działce Lampertheim, głównie z obawy przed utratą głosu w tej sprawie. Obecna decyzja świadczy o zmianie w świadomości pilności transformacji energetycznej.
Ważnym aspektem jest planowany udział obywateli. Jak wyjaśnił Carsten Hoffmann, członek zarządu GGEW, mieszkańcy mają odnieść dwojakie korzyści: dzięki regionalnym źródłom energii, a co za tym idzie niższym cenom, oraz dzięki możliwości finansowego udziału w projekcie. Ta forma udziału obywateli stała się sprawdzonym narzędziem zwiększania lokalnej akceptacji dla projektów energetycznych.
Konkurencja o ziemię i bezpieczeństwo żywnościowe
Debata wokół instalacji fotowoltaicznych na gruntach rolnych dotyka fundamentalnych kwestii bezpieczeństwa żywnościowego. Niemcy wykorzystują około 16,5 miliona hektarów ziemi rolnej pod produkcję rolną, co stanowi prawie 50% ich całkowitej powierzchni. Eksperci szacują, że zaledwie jeden procent gruntów rolnych wystarczyłby, aby instalacje fotowoltaiczne wniosły znaczący wkład w transformację energetyczną.
Jednocześnie ceny dzierżawy gruntów ornych stale rosną. Między 2013 a 2023 rokiem wzrosły o 47%, co dodatkowo zwiększa presję na rolników. Tendencja ta jest napędzana przez różne czynniki: ogólny niedobór ziemi, rosnące ceny żywności, dotacje rządowe, a także konkurencję ze strony bardziej dochodowych alternatywnych zastosowań, takich jak farmy fotowoltaiczne.
Obawy o utratę żyznych gleb są uzasadnione, zwłaszcza że Niemcy importują już znaczną część żywności. Krytycy argumentują, że cenne grunty orne o wskaźniku jakości gleby powyżej 50 punktów nie powinny być wykorzystywane pod elektrownie słoneczne. Z drugiej strony, zwolennicy wskazują, że systemy fotowoltaiczne mogą zostać całkowicie zdemontowane po 20-30 latach, podczas gdy inne rodzaje użytkowania gruntów, takie jak zabudowa mieszkaniowa czy infrastruktura transportowa, prowadzą do trwałej utraty gruntów.
Agrofotowoltaika jako rozwiązanie kompromisowe
Agrofotowoltaika, która umożliwia podwójne użytkowanie gruntów, jest coraz częściej dyskutowaną alternatywą. W tej technologii moduły fotowoltaiczne są instalowane w taki sposób, aby produkcja rolna mogła odbywać się jednocześnie. Można to osiągnąć poprzez montaż na wysokości, montaż pionowy lub specjalne układy modułów.
Pierwsze doświadczenia z systemami agriwoltaicznymi przynoszą zdecydowanie pozytywne rezultaty. W projekcie w Nadrenii Północnej-Westfalii rolnik uzyskał nawet wyższe plony rolne pod modułami słonecznymi niż na sąsiedniej działce referencyjnej. Moduły zapewniają ochronę przed ekstremalnym nasłonecznieniem, ulewnymi deszczami i gradem, co może być szczególnie korzystne w czasach zmian klimatycznych. Jednak takie systemy są znacznie droższe niż konwencjonalne systemy naziemne, a ich obsługa jest bardziej złożona.
Ceny dzierżawy systemów fotowoltaicznych dla rolnictwa wahają się od 2000 do 3500 euro za hektar rocznie, co jest znacznie niższe niż ceny typowych parków słonecznych, ale wciąż znacznie wyższe niż tradycyjne ceny dzierżawy rolnej. Dla rolników oznacza to dywersyfikację źródeł dochodów, przy jednoczesnym częściowym utrzymaniu produkcji żywności.
Nowość: Patent z USA – instaluj parki słoneczne do 30% taniej, o 40% szybciej i łatwiej – z filmami instruktażowymi!
Nowość: Patent z USA – Instaluj parki słoneczne do 30% taniej, o 40% szybciej i łatwiej – z filmami instruktażowymi! - Zdjęcie: Xpert.Digital
Istotą tego postępu technologicznego jest celowe odejście od konwencjonalnego mocowania zaciskowego, które od dziesięcioleci jest standardem. Nowy, bardziej efektywny czasowo i ekonomicznie system montażu rozwiązuje ten problem, bazując na zupełnie nowej, bardziej inteligentnej koncepcji. Zamiast zaciskać moduły w określonych punktach, są one umieszczane w ciągłej, specjalnie ukształtowanej szynie nośnej i bezpiecznie utrzymywane na miejscu. Taka konstrukcja gwarantuje równomierne rozłożenie wszystkich sił – zarówno obciążeń statycznych od śniegu, jak i obciążeń dynamicznych od wiatru – na całej długości ramy modułu.
Więcej informacji tutaj:
Większa bioróżnorodność dzięki parkom słonecznym? Fakty i koncepcje
Wyzwania techniczne i regulacyjne
Realizacja projektów fotowoltaicznych na gruntach rolnych wiąże się z wieloma wyzwaniami technicznymi i regulacyjnymi. Po pierwsze, grunt musi zostać zmieniony w planie zagospodarowania przestrzennego, co wiąże się z długotrwałym procesem zatwierdzania. Gmina Bürstadt podjęła już uchwałę o rozpoczęciu 17. zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, zatytułowanej „Energie odnawialne”, która ma zezwolić zarówno na projekty fotowoltaiczne, jak i wiatrowe.
Kluczowym czynnikiem jest bliskość punktów przyłączenia do sieci. Im dalej elektrownia znajduje się od podstacji lub stacji transformatorowej, tym wyższe są koszty przyłączenia. Zasadniczo akceptowalna jest odległość około 500 metrów na hektar do punktu przyłączenia do sieci. Przy większych odległościach koszty układania kabli mogą znacząco wpłynąć na rentowność.
Ponadto, wybierając lokalizację, należy wziąć pod uwagę różne obszary chronione. Obszary Natura 2000, rezerwaty przyrody i torfowiska są zazwyczaj wyłączone z zakresu tej kategorii. Ochrona gatunków również odgrywa ważną rolę, co pokazuje przykład parku fotowoltaicznego, gdzie kable musiały zostać ułożone metodą poziomych przewiertów kierunkowych, aby uniknąć naruszenia rezerwatu ptaków.
Akceptacja społeczna i opór obywatelski
Akceptacja społeczna dla parków słonecznych jest bardzo zróżnicowana w zależności od regionu i projektu. Chociaż projekt cieszy się szerokim poparciem politycznym w Bürstadt, przykłady z innych regionów wskazują na znaczny opór społeczny. Wpływ na krajobraz i przewidywane negatywne skutki dla turystyki są często oceniane szczególnie krytycznie.
Często podnoszonym zarzutem jest potencjalne olśnienie spowodowane przez panele słoneczne, zwłaszcza w pobliżu głównych dróg. W przypadku planowanego parku słonecznego w Bürstadt, zlokalizowanego bezpośrednio przy autostradach B44 i B47, problem ten został rozwiązany na etapie planowania. Jednak nowoczesne panele słoneczne są zaprojektowane tak, aby pochłaniać światło słoneczne, a nie je odbijać, minimalizując w ten sposób olśnienie.
Udział obywateli okazuje się kluczowym czynnikiem akceptacji. Projekty, w których mieszkańcy mogą uczestniczyć finansowo lub których zyski pozostają w regionie, spotykają się ze znacznie mniejszym oporem. Model spółdzielni energetycznej Starkenburg, która wdrożyła już kilka społecznościowych elektrowni słonecznych w regionie, pokazuje, jak może działać lokalny udział.
Wpływ na środowisko i różnorodność biologiczna
Nowoczesne parki słoneczne często mają pozytywny wpływ na bioróżnorodność. Cenne siedliska dla różnych gatunków roślin i zwierząt często rozwijają się pomiędzy i pod rzędami modułów. Brak pestycydów i intensywne zarządzanie prowadzą do powstawania bogatych gatunkowo terenów zielonych. Badania pokazują, że dobrze zaprojektowane parki słoneczne mogą nawet zwiększyć bioróżnorodność.
Niemniej jednak istnieją również aspekty krytyczne. Uszczelnienie powinno być ograniczone do maksymalnie pięciu procent powierzchni, co jest całkiem możliwe do osiągnięcia przy użyciu nowoczesnych rozwiązań. Bardziej problematyczne jest zagospodarowanie na dużą skalę zwartych obszarów rolniczych, co może prowadzić do fragmentacji krajobrazu. W tym przypadku potrzebne są przemyślane koncepcje planowania, uwzględniające korytarze ekologiczne i strefy buforowe.
Ograniczona żywotność parków słonecznych jest istotnym aspektem długoterminowego użytkowania gruntów. Większość elektrowni jest projektowana na okres eksploatacji wynoszący od 20 do 30 lat, po czym grunty mogą zostać w pełni przywrócone do użytkowania rolniczego. To zasadniczo odróżnia parki słoneczne od innych projektów infrastrukturalnych, które prowadzą do trwałej utraty gruntów.
Perspektywy gospodarcze i samowystarczalność energetyczna
Samowystarczalność energetyczna staje się celem strategicznym wielu gmin. Bürstadt dąży do pokrycia swojego zapotrzebowania na energię elektryczną w dużej mierze z lokalnych źródeł odnawialnych. Planowany 13-hektarowy park słoneczny, wraz z istniejącymi instalacjami i planowanymi projektami elektrowni wiatrowych, może znacząco przyczynić się do osiągnięcia tego celu.
Dla lokalnej gospodarki parki słoneczne oznaczają wartość dodaną. Oprócz bezpośrednich inwestycji, powstają miejsca pracy w obszarach planowania, budowy i konserwacji. Gminy korzystają z wpływów z podatków od działalności gospodarczej i umów o partycypacji. W projekcie Bürstadt mieszkańcy odniosą również bezpośrednie korzyści w postaci niższych cen energii elektrycznej i możliwości inwestycyjnych.
Długoterminowa rentowność w dużej mierze zależy od trendów cen energii elektrycznej. Aktualne prognozy przewidują dalsze wzrosty cen energii, co dodatkowo zwiększa atrakcyjność inwestycji w energię słoneczną. Jednocześnie koszty instalacji fotowoltaicznych systematycznie spadają, co prowadzi do dalszej poprawy rentowności.
Perspektywy na przyszłość i innowacje
Postęp technologiczny otwiera nowe możliwości integracji energii słonecznej w rolnictwie. Pływające systemy fotowoltaiczne na zbiornikach wodnych, instalacje fotowoltaiczne nad parkingami i wzdłuż dróg oraz innowacyjne koncepcje agrofotowoltaiczne mogą zmniejszyć obciążenie gruntów rolnych. Potencjał techniczny tych zastosowań jest znaczny i może znacząco zmniejszyć zapotrzebowanie na naziemne instalacje fotowoltaiczne na gruntach ornych.
Pionowe systemy agriwoltaiczne są szczególnie obiecujące, ponieważ umożliwiają niemal nieograniczone wykorzystanie w rolnictwie między rzędami modułów. Systemy te mają również tę zaletę, że zapewniają wysokie plony rano i wieczorem, a także w rozproszonym świetle, co pozwala na bardziej równomierne rozłożenie produkcji energii elektrycznej w czasie.
Cyfryzacja otwiera dalsze możliwości optymalizacji. Inteligentne technologie rolnicze mogą usprawnić zarządzanie systemami fotowoltaicznymi w rolnictwie, a inteligentna integracja sieci elektroenergetycznej lepiej wykorzystuje zalety zdecentralizowanego wytwarzania energii. Ponadto, połączenie energii słonecznej z magazynowaniem energii w akumulatorach i technologiami Power-to-X może usprawnić integrację systemów.
Równoważenie sprzecznych interesów
Przykład Bürstadt pokazuje, że konflikt między wykorzystaniem energii w rolnictwie a energią słoneczną nie jest koniecznie nie do pokonania. Dzięki przejrzystym procesom planowania, sprawiedliwemu udziałowi obywateli i innowacyjnym technologiom, takim jak agrofotowoltaika, można znaleźć kompromisy, które uwzględniają interesy wszystkich zaangażowanych stron.
Kluczowe jest zrównoważone podejście, które w jak największym stopniu chroni wysokiej jakości grunty orne, a jednocześnie umożliwia niezbędny rozwój odnawialnych źródeł energii. Decydenci polityczni są wzywani do określenia jasnych wytycznych i stworzenia zachęt dla innowacyjnych rozwiązań. Należy priorytetowo traktować obszary, które wcześniej zostały dotknięte negatywnymi skutkami, oraz koncepcje synergii, takie jak agrofotowoltaika, a nie samą konkurencję o ziemię.
Transformacja energetyczna wymaga kompromisów społecznych i gotowości wszystkich interesariuszy do ponownego przemyślenia tradycyjnych sposobów myślenia. Przypadek Bürstadt pokazuje, że jest to rzeczywiście możliwe, jeśli wszystkie strony wezmą udział w konstruktywnym dialogu i będą wspólnie pracować nad znalezieniem zrównoważonych rozwiązań. Zrównoważenie bezpieczeństwa żywnościowego i energetycznego pozostanie jednym z głównych wyzwań nadchodzących dekad, ale innowacyjne podejścia, takie jak agrivoltaika, pokazują, jak można pogodzić oba te cele.
Spójrz, ten drobny szczegół pozwala zaoszczędzić do 40% czasu instalacji i obniżyć koszty nawet o 30%. Pochodzi z USA i jest opatentowany.
NOWOŚĆ: Gotowe do montażu systemy solarne! Ta opatentowana innowacja znacznie przyspiesza realizację Twojego projektu budowy instalacji fotowoltaicznej
Istotą innowacji ModuRack jest odejście od konwencjonalnego mocowania zaciskami. Zamiast zacisków, moduły są wkładane i utrzymywane na miejscu za pomocą ciągłej szyny nośnej.
Więcej informacji tutaj:
Twój partner w rozwoju biznesu w branży fotowoltaicznej i budowlanej
Od przemysłowych instalacji fotowoltaicznych na dachach po parki słoneczne i większe parkingi słoneczne
☑️ Naszym językiem biznesowym jest angielski lub niemiecki
☑️ NOWOŚĆ: Korespondencja w Twoim ojczystym języku!
Konrad Wolfenstein
Ja i mój zespół chętnie będziemy do Państwa dyspozycji jako osobisty doradca.
Możesz się ze mną skontaktować, wypełniając formularz kontaktowy tutaj wolfenstein@xpert.digital:lub po prostu dzwoniąc pod numer +49 7348 4088 965. Mój adres e-mail to
Nie mogę się doczekać naszego wspólnego projektu.
