Premier Sébastien Lecornu: Dymisja po zaledwie 27 dniach – kryzys rządowy we Francji i lekcja dla Niemiec

Politycznie sparaliżowani, finansowo na krawędzi: Czego Niemcy MUSZĄ się nauczyć z obecnego kryzysu we Francji

Polityczne trzęsienie ziemi wstrząsa Francją: po zaledwie 27 dniach urzędowania premier Sébastien Lecornu podał się do dymisji – wydarzenie bezprecedensowe w historii Piątej Republiki. Jego rezygnacja, wkrótce po przedstawieniu praktycznie niezmienionego gabinetu, to coś więcej niż tylko kryzys rządowy. To objaw głębokiego kryzysu politycznego i finansowego, który paraliżuje Francję od lat i osiągnął niebezpieczny punkt zwrotny.

Za szybkim upadkiem Lecornu kryje się wybuchowa mieszanka politycznego impasu, miażdżącego długu publicznego przekraczającego 3,3 biliona euro oraz rozrośniętego państwa opiekuńczego, które blokuje pilnie potrzebne reformy. Podczas gdy rozdrobnione Zgromadzenie Narodowe tłumi wszelkie próby oszczędności, agencje ratingowe już ostrzegają przed pogorszeniem wiarygodności kredytowej, a oprocentowanie francuskich obligacji rządowych niepokojąco rośnie.

Ten rozwój sytuacji to sygnał ostrzegawczy dla całej Europy, a zwłaszcza dla Niemiec. Kryzys naszego najważniejszego partnera rodzi palące pytania: Jak druga co do wielkości gospodarka strefy euro mogła znaleźć się w takiej sytuacji? Czy zbliża się nowy kryzys zadłużenia w strefie euro, który może pociągnąć nas również w dół? I jakie wnioski Niemcy muszą wyciągnąć z tego dramatu, zwłaszcza w obliczu rosnącego zadłużenia? Wydarzenia w Paryżu stanowią pilne przypomnienie, aby nie brać stabilności naszych finansów publicznych za pewnik.

Nieopłacalne państwo opiekuńcze? Prawdziwy powód trwającego kryzysu we Francji – i ryzykowna analogia do Niemiec

Premier Francji Sébastien Lecornu niespodziewanie zrezygnował ze stanowiska po niecałym miesiącu urzędowania. Prezydent Emmanuel Macron przyjął już rezygnację, ogłosił Pałac Elizejski. Rezygnacja nastąpiła zaledwie kilka godzin po zaprezentowaniu nowego rządu, co było wydarzeniem niemal bezprecedensowym w historii V Republiki Francuskiej.

Opozycja ostro skrytykowała w dużej mierze niezmienioną ekipę rządzącą i ponownie zagroziła jej obaleniem. Prawicowo-populistyczny lider Zgromadzenia Narodowego, Jordan Bardella, natychmiast wezwał do przeprowadzenia nowych wyborów, co Macron wcześniej wykluczył. Lecornu musiał przyznać, że nie ma politycznego pola manewru i że rząd mniejszościowy praktycznie nie ma szans na przeforsowanie pilnie potrzebnego budżetu w parlamencie.

Kryzys strukturalny francuskich finansów publicznych

Podstawową przyczyną trwającego kryzysu rządowego jest dramatyczna sytuacja zadłużenia Francji. Z kwotą około 3,3 biliona euro, Francja ma najwyższy bezwzględny dług publiczny w Unii Europejskiej. Stanowi to około 114% jej produktu krajowego brutto. Tylko Grecja (152,5%) i Włochy (137%) są bardziej zadłużone.

Deficyt budżetowy Francji w 2024 roku wyniósł prawie 170 miliardów euro, co stanowi 5,8% produktu krajowego brutto. To znacznie przekracza europejskie kryteria stabilności wynoszące trzy procent. Na 2025 rok prognozowany jest deficyt w wysokości 5,4%, co nadal znacznie przekracza limity UE.

Od 1999 roku, roku założenia strefy euro, Francja w ciągu zaledwie kilku lat spełniła kryterium deficytu wynoszące trzy procent. Ostatni zrównoważony budżet został zrealizowany ponad 50 lat temu. Od 2017 roku dług publiczny wzrósł o bilion euro. Oznacza to roczny deficyt budżetowy w wysokości 2400 euro i obciążenie długiem w wysokości 55 000 euro na mieszkańca we Francji.

Niestabilność polityczna spowodowana podziałem Zgromadzenia Narodowego na trzy partie

Przedterminowe wybory latem 2024 roku, ogłoszone przez Macrona po jego porażce w wyborach europejskich, nie przyniosły oczekiwanej, wyraźnej większości. Zamiast tego Zgromadzenie Narodowe jest podzielone na trzy silne, niemal równe liczebnie bloki:

Lewicowy sojusz Nowy Front Ludowy okazał się najsilniejszą siłą, zdobywając 178 mandatów, następnie centrowy Ensemble Macrona ze 150 mandatami i prawicowe Zgromadzenie Narodowe ze 125 mandatami. Decydujący próg większości bezwzględnej wynosi 289 mandatów. Ten polityczny impas prowadzi do paraliżu, wotum nieufności i dużej rotacji kadr rządowych.

Od objęcia urzędu przez Macrona w 2017 roku, urząd sprawowało 158 ministrów. Obecna sytuacja oznacza dziewiąty rząd od inauguracji Macrona. Brak wyraźnej woli utworzenia koalicji między trzema obozami politycznymi, co sprawia, że ​​uchwalenie pilnie potrzebnego budżetu oszczędnościowego jest praktycznie niemożliwe.

Nieudane środki oszczędnościowe i ich rozmiary

Były premier François Bayrou przedstawił drastyczny plan oszczędnościowy, mający na celu przełamanie rosnącego zadłużenia Francji. Plan zakładał oszczędności i podwyżki podatków o łącznej wartości 43,8 mld euro. Deficyt miał zostać zmniejszony z 5,8% do 4,6%, aby do 2029 roku zejść poniżej unijnego limitu trzech procent.

Plan oszczędnościowy zakładał zamrożenie emerytur i świadczeń socjalnych, zniesienie dwóch świąt państwowych w celu wydłużenia godzin pracy, likwidację 3000 stanowisk w administracji rządowej oraz podwyższenie stawki podatku dochodowego od osób prawnych dla rentownych dużych firm do 41,2%. Wzrosnąć miały jedynie wydatki na obsługę długu i wojsko. Opozycja i związki zawodowe napotkały ogromny opór wobec tych środków, co ostatecznie doprowadziło do odsunięcia Bayrou od władzy w wyniku wotum nieufności.

Obszary zainteresowań branży: B2B, digitalizacja (od AI do XR), inżynieria mechaniczna, logistyka, odnawialne źródła energii i przemysł

Więcej informacji tutaj:

• Centrum Biznesu Ekspertów

Centrum tematyczne oferujące spostrzeżenia i wiedzę specjalistyczną:

• Platforma wiedzy obejmująca gospodarki globalne i regionalne, innowacje i trendy branżowe
• Zbiór analiz, spostrzeżeń i informacji ogólnych na temat obszarów, na których się koncentrujemy
• Miejsce, w którym można zdobyć wiedzę i informacje na temat bieżących wydarzeń w biznesie i technologii
• Centrum dla firm poszukujących informacji na temat rynków, cyfryzacji i innowacji branżowych

Przerośnięte państwo opiekuńcze we Francji

Problemy strukturalne Francji wynikają z jej przerośniętego państwa opiekuńczego. Wydatki socjalne stanowią prawie jedną trzecią całkowitego produktu gospodarczego. Sektor publiczny pochłania prawie 60% produktu krajowego brutto. Dla porównania, w Niemczech wydatki socjalne stanowią około 25% PKB.

Ta struktura kształtowała się historycznie. Od lat 70. XX wieku francuskie państwo opiekuńcze stale się rozwijało. W ślad za tym nastąpiły kosztowne programy nacjonalizacji i wprowadzenie emerytury w wieku 60 lat. Francuzi zinternalizowali mentalność subsydiowania, którą trudno przełamać. Nawet podniesienie wieku emerytalnego z 62 do 64 lat w 2023 roku można było wprowadzić jedynie poprzez powołanie się na artykuł 49.3 Konstytucji, z pominięciem parlamentu.

Pogorszenie wiarygodności kredytowej i wzrost stóp procentowych

Niestabilność polityczna i dramatyczna sytuacja zadłużenia już wpływają na wiarygodność kredytową Francji. We wrześniu 2025 roku agencja ratingowa Fitch obniżyła rating francuskich obligacji rządowych z AA- do A+. Standard & Poor's przyznał Francji rating AA- z perspektywą negatywną, a Moody's ustalił rating na poziomie Aa3 ze stabilną perspektywą.

Premie za ryzyko francuskich obligacji rządowych w porównaniu z niemieckimi obligacjami skarbowymi wzrosły do ​​prawie 80 punktów bazowych. Francuskie dziesięcioletnie obligacje rządowe mają obecnie oprocentowanie przekraczające 3,5% – wyższe niż obligacje hiszpańskie i tylko nieznacznie niższe niż obligacje włoskie. Francja płaci już około 67–70 miliardów euro rocznie z tytułu samych odsetek; kwota ta może wkrótce przekroczyć 100 miliardów euro.

Niebezpieczeństwo nowego kryzysu zadłużenia strefy euro

Ekonomiści intensywnie debatują nad potencjalnym ryzykiem rozprzestrzeniania się francuskiego kryzysu zadłużenia na inne kraje strefy euro. Z PKB wynoszącym 2,9 biliona euro, Francja jest drugą co do wielkości gospodarką w strefie euro. Utrata zaufania mogłaby doprowadzić do efektu domina we Włoszech, Hiszpanii i innych krajach o wysokim zadłużeniu.

Europejski Bank Centralny dysponuje narzędziem w postaci Instrumentu Ochrony Transmisji (TPI), który zapobiega nadmiernemu rozprzestrzenianiu się wirusa. Instrument ten podlega jednak surowym warunkom, w tym zgodności z unijnymi przepisami fiskalnymi – warunku, którego Francja obecnie nie spełnia. TPI nigdy nie został dotychczas wykorzystany.

Jednak w krótkiej perspektywie wielu ekonomistów nie dostrzega bezpośredniego ryzyka zarażenia. Kryzys we Francji jest uważany za całkowicie lokalny. Pomimo wysokiego wskaźnika zadłużenia, Włochy są obecnie postrzegane jako kraj o niezwykłej stabilności. Saldo rachunków bieżących krajów strefy euro jest bardziej zrównoważone niż podczas ostatniego kryzysu zadłużenia.

Niemcy jako przykład przestrogi

Niemcy nie mogą sobie pozwolić na odprężenie, ponieważ ich sytuacja zadłużenia stale się pogarsza. Na koniec 2024 roku dług publiczny Niemiec wynosił około 2,7 biliona euro, co odpowiada relacji długu do PKB na poziomie 62,5%. Federalne Ministerstwo Finansów prognozuje dalsze pogorszenie do 63,2% w 2025 roku i 63,0% w 2026 roku.

Poziom zadłużenia Niemiec przekroczył już limit z Maastricht wynoszący 60%. Zadłużenie na mieszkańca na koniec 2024 roku wyniosło około 29 650 euro. Głównymi przyczynami wzrostu są wysokie wydatki na obronę i opiekę społeczną. Sam fundusz specjalny niemieckich sił zbrojnych zwiększył zadłużenie o kolejne 11,2 mld euro w 2024 roku.

Ponadto Niemcy ponoszą znaczne ryzyko odpowiedzialności z tytułu europejskich instrumentów dłużnych. Udział Niemiec w finansowaniu planu naprawczego po koronawirusie Next Generation EU wynosi 109 mld euro na spłatę zobowiązań plus 134 mld euro w formie gwarancji. Łącznie te nieujawnione kwoty stanowią ponad dziesięć procent obecnego długu publicznego Niemiec.

Europejskie kryteria stabilności i ich egzekwowanie

Europejskie kryteria stabilności zostały ustanowione w Traktacie z Maastricht z 1992 roku. Ograniczają one roczny deficyt budżetowy do trzech procent PKB, a całkowity dług publiczny do 60 procent PKB. W przypadku naruszenia tych kryteriów Komisja Europejska może wszcząć procedurę nadmiernego deficytu.

Jak na ironię, Niemcy i Francja były pierwszymi krajami, które poważnie przekroczyły deficyt, nie spełniając kryteriów z Maastricht podczas recesji w latach 2001/2002. Po kryzysie finansowym Pakt Stabilności i Wzrostu został zaostrzony w ramach pakietu sześciu dokumentów budżetowych w 2011 roku. Sankcje są teraz nakładane wcześniej i bardziej konsekwentnie.

Komisja Europejska wszczęła procedurę nadmiernego deficytu wobec Francji już w 2022 roku. Mimo to nie osiągnięto trwałej poprawy stanu finansów publicznych we Francji. Uwydatnia to strukturalne ograniczenia europejskich reguł fiskalnych dla krajów o znaczeniu systemowym, takich jak Francja.

Lekcje dla Niemiec i strefy euro

Kryzys francuski rzucił światło na kilka ważnych lekcji dla Niemiec i strefy euro:

Po pierwsze, nawet duże gospodarki mogą wpaść w spiralę zadłużenia przez dekady odmowy reform, z której politycznie niemal niemożliwe staje się wyjście. Przerośnięte państwo opiekuńcze Francji i związana z nim skłonność jej społeczeństwa do subsydiowania sprawiają, że niezbędne reformy strukturalne są niezwykle trudne.

Po drugie, niestabilność polityczna prowadzi do błędnego koła: rynki tracą zaufanie, stopy procentowe rosną, obciążenie długiem staje się jeszcze bardziej uciążliwe, a dalsze środki oszczędnościowe stają się konieczne, co z kolei wywołuje opór polityczny. Niemcy powinny zatem wykorzystać swoją względną stabilność polityczną, aby terminowo przeprowadzić reformy strukturalne.

Po trzecie, oczywiste jest, że europejskie kryteria stabilności są trudne do wyegzekwowania w krajach o znaczeniu systemowym. Niemcy, jako największa gospodarka strefy euro, ponoszą szczególną odpowiedzialność za dawanie pozytywnego przykładu zdrowych finansów publicznych.

Zapisany w niemieckiej konstytucji hamulec zadłużenia okazuje się dalekowzroczną decyzją w świetle wydarzeń we Francji. Jednak sam w sobie nie wystarczy. Niemcy muszą również przeprowadzić reformy strukturalne w swoich systemach zabezpieczenia społecznego, zanim trendy demograficzne doprowadzą do scenariusza podobnego do tego we Francji.

Państwo opiekuńcze może być trwale finansowane tylko wtedy, gdy dochody są wystarczające, a struktura wydatków jest zaprojektowana tak, aby wytrzymać zmiany demograficzne. Kryzys we Francji powinien być dla Niemiec przestrogą, aby w porę obrać kurs na zdrowe finanse publiczne. Tylko w ten sposób Niemcy mogą wypełnić swoją rolę ostoi stabilności w strefie euro i uniknąć podobnych kryzysów.

Kryzys rządowy we Francji to coś więcej niż tylko wewnętrzny problem polityczny sąsiedniego kraju. To sygnał ostrzegawczy dla wszystkich krajów europejskich, że problemów strukturalnych nie można odkładać w nieskończoność bez narażania stabilności politycznej i gospodarczej.

☑️ Naszym językiem biznesowym jest angielski lub niemiecki

☑️ NOWOŚĆ: Korespondencja w Twoim ojczystym języku!

 

Ja i mój zespół chętnie będziemy do Państwa dyspozycji jako osobisty doradca.

Możesz się ze mną skontaktować, wypełniając formularz kontaktowy tutaj wolfenstein@xpert.digital:lub po prostu dzwoniąc pod numer +49 7348 4088 965. Mój adres e-mail to

Nie mogę się doczekać naszego wspólnego projektu.

 

 

☑️ Wsparcie dla MŚP w zakresie strategii, doradztwa, planowania i wdrażania

☑️ Tworzenie lub reorganizacja strategii cyfrowej i digitalizacji

☑️ Rozszerzenie i optymalizacja procesów sprzedaży międzynarodowej

☑️ Globalne i cyfrowe platformy handlowe B2B

☑️ Rozwój biznesu pionierskiego / Marketing / PR / Targi

Xpert.Digital posiada dogłębną wiedzę z różnych branż. Pozwala nam to opracowywać strategie dopasowane do indywidualnych potrzeb i wyzwań konkretnego segmentu rynku. Dzięki ciągłej analizie trendów rynkowych i monitorowaniu rozwoju branży, możemy działać proaktywnie i oferować innowacyjne rozwiązania. Połączenie doświadczenia i wiedzy specjalistycznej generuje wartość dodaną i zapewnia naszym klientom zdecydowaną przewagę konkurencyjną.

Więcej informacji tutaj:

• Skorzystaj z pakietu obejmującego 5 obszarów specjalizacji Xpert.Digital – już od 500 € miesięcznie